Xơ vữa động mạch gây ra đột quỵ như thế nào?

1. Làm thế nào xơ vữa động mạch gây ra đột quỵ?

Động mạch bình thường so với động mạch có mảng bám do xơ vữa động mạch

Xơ vữa động mạch phát triển khi chất béo, cholesterol và các chất khác tích tụ trong lớp lót bên trong động mạch của bạn. Sự tích tụ này được gọi là mảng bám và nó có thể khiến các động mạch thu hẹp và cứng lại. Đột quỵ xảy ra khi một động mạch trong hoặc dẫn đến não bị tắc nghẽn (đột quỵ do thiếu máu cục bộ) hoặc vỡ ra (đột quỵ xuất huyết). Điều này làm cắt đứt nguồn cung cấp máu giàu oxy lên não, khiến các tế bào não bị chết. Xơ vữa động mạch có thể ảnh hưởng đến các động mạch ở bất kỳ vùng nào trên cơ thể. Khi nó phát triển trong các động mạch dẫn đến não (động mạch cảnh và đốt sống) hoặc trong não (động mạch nội sọ), nó sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ do thiếu máu cục bộ. Trong hầu hết các cơn đột quỵ do thiếu máu cục bộ là do xơ vữa động mạch.

2. Các yếu tố nguy cơ đối với chứng xơ vữa động mạch và đột quỵ

Một lý do chính khiến chứng xơ vữa động mạch có thể làm tăng đáng kể nguy cơ bị đột quỵ là do hai tình trạng này có chung nhiều yếu tố nguy cơ. Các yếu tố nguy cơ chung cho cả xơ vữa động mạch và đột quỵ bao gồm: – Cholesterol cao – Huyết áp cao – Hút thuốc lá – Kháng insulin – Bệnh tiểu đường – Béo phì – Thiếu hoạt động thể chất – Tuổi lớn hơn – Tiền sử gia đình bị bệnh tim Nhiều yếu tố nguy cơ trong số này góp phần vào việc tích tụ mảng bám trong động mạch hoặc làm tăng cơ hội đông máu. Ví dụ, hút thuốc làm cho các mạch máu co lại, và huyết áp cao có thể làm hỏng các thành động mạch đã bị thu hẹp do tích tụ mảng bám. Do đó, bằng cách quản lý hiệu quả các yếu tố nguy cơ này, các cá nhân có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ phát triển xơ vữa động mạch và đột quỵ. »»» Xem thêm: Cholesterol cao làm tăng nguy cơ mắc đột quỵ sau tuổi 50

3. Dấu hiệu đột quỵ do xơ vữa động mạch

Nhận biết dấu hiệu đột quỵ sớm sẽ giúp giảm được những biến chứng nguy hiểm có thể gặp ở người bị đột quỵ.

Thông thường, những người bị xơ vữa động mạch không gặp bất kỳ triệu chứng nào cho đến khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Kết quả là, nhiều người không được chẩn đoán mắc chứng xơ vữa động mạch cho đến khi họ bị đột quỵ. Khi cục máu đông kẹt trong một động mạch bị thu hẹp, việc cung cấp máu giàu oxy cho vùng liên quan của não bị cắt đứt. Do đó, các cá nhân có thể gặp các dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ như: – Tê liệt một bên cơ thể – Nói khó – Các vấn đề về thị lực giảm – Chóng mặt – Đau đầu đột ngột, dữ dội – Xệ mặt (miệng méo) Nếu bạn nhận thấy bản thân hoặc bất kỳ ai xung quanh bạn gặp bất kỳ dấu hiệu nào trong số những dấu hiệu này, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp ngay lập tức. Thời điểm đóng một vai trò thiết yếu trong điều trị tai biến mạch máu não. Ví dụ, một loại thuốc làm loãng máu gọi là tPA có thể được sử dụng để làm sạch cục máu đông và khôi phục lưu lượng máu; tuy nhiên, nó được sử dụng tốt nhất trong vòng 4,5 giờ kể từ khi bắt đầu đột quỵ. Điều trị kịp thời có thể giúp giảm thiểu thiệt hại cho não và bảo tồn nhiều chức năng nhất có thể. Tuy nhiên, khi có thể, tốt nhất bạn nên chủ động và xử trí xơ vữa động mạch trước khi đột quỵ xảy ra.

4. Cách điều trị xơ vữa động mạch để ngăn ngừa đột quỵ

Các phương pháp điều trị xơ vữa động mạch thường tập trung vào việc giảm thiểu sự hình thành các cục máu đông, giảm các yếu tố nguy cơ và mở rộng động mạch. Có thể khuyến nghị các biện pháp can thiệp khác nhau như dùng thuốc, phẫu thuật và điều chỉnh lối sống lành mạnh. Dưới đây là một số cách điều trị xơ vữa động mạch để ngăn ngừa đột quỵ:

4.1 Thay đổi lối sống lành mạnh

Những người hút thuốc lá có nguy cơ cao hình thành các mảng xơ vữa động mạch

Áp dụng các thay đổi lối sống lành mạnh là một trong những cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh xơ vữa động mạch tiến triển. Bằng cách bỏ hút thuốc, tuân theo kế hoạch ăn kiêng tốt cho tim mạch, duy trì cân nặng hợp lý và tăng cường hoạt động thể chất, các cá nhân có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ bị đột quỵ. »»» Xem thêm: Hút thuốc lá: Kẻ thù của đột quỵ và bệnh tim

4.2 Thuốc chống kết tập tiểu cầu

Thuốc chống kết tập tiểu cầu làm loãng máu và ngăn cản sự hình thành cục máu đông. Thuốc chống kết tập tiểu cầu phổ biến bao gồm clopidogrel (Plavix), prasugrel và axit acetylsalicylic (Aspirin). Aspirin có thể giúp ngăn ngừa đột quỵ khi bị xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, hãy luôn hỏi ý kiến ​​bác sĩ trước khi dùng aspirin hàng ngày để đảm bảo nó an toàn. Ở một số người, chẳng hạn như những người bị huyết áp cao, aspirin hàng ngày có thể gây hại nhiều hơn lợi. Nếu bác sĩ kê đơn cho bạn bất kỳ loại thuốc nào trong số này, bạn cần phải hết sức cẩn thận với bản thân và chú ý đến bất kỳ vết rách hoặc vết thương nào trên da, dù nhỏ đến đâu. Nếu bạn bị thương và chảy máu, cơ thể bạn sẽ không thể đông máu nhanh để cầm máu.

4.3 Statin

Statin là thuốc giúp giảm mức cholesterol LDL của bạn. Cholesterol LDL thường được gọi là cholesterol ‘xấu’ vì nó góp phần hình thành các mảng bám trong động mạch của bạn và thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch. Giảm mức cholesterol LDL có thể giảm thiểu đáng kể sự tiến triển của xơ vữa động mạch và có khả năng đảo ngược sự tích tụ mảng bám trong động mạch.

Nong mạch và đặt stent giúp hạn chế sự tắc nghẽn trong động mạch

4.4 Nong mạch và đặt stent

Nong mạch và đặt stent là các thủ thuật phẫu thuật giúp mở rộng các động mạch bị thu hẹp do tích tụ mảng bám. Những phẫu thuật này có thể được thực hiện trên các động mạch ở cổ dẫn đến não (động mạch cảnh hoặc đốt sống) hoặc các động mạch trong não (động mạch nội sọ). Nong mạch bao gồm đặt một ống thông mỏng vào động mạch bị hẹp. Khi nó được đặt đúng vị trí, một quả bóng nhỏ ở cuối ống thông sẽ được bơm căng để mở rộng động mạch và khôi phục lưu lượng máu bình thường. Sau đó, đặt stent được thực hiện, bao gồm đặt một ống nhỏ (stent) vào động mạch để giữ cho nó được mở rộng lâu dài.

4.5 Phẫu thuật bắc cầu động mạch não

Trong phẫu thuật bắc cầu động mạch não, bác sĩ phẫu thuật định tuyến lại dòng máu xung quanh động mạch bị xơ vữa để ngăn cục máu đông bị kẹt. Phẫu thuật này thường được ưu tiên hơn là nong mạch và đặt stent khi có xơ vữa động mạch nặng. Có 2 cách để thực hiện phẫu thuật bắc cầu động mạch não: – Phương pháp đầu tiên bao gồm việc lấy một động mạch hoặc tĩnh mạch từ nơi khác trong cơ thể (được gọi là ghép mạch) và nối nó ở cả trên và dưới động mạch bị tắc để định tuyến lại dòng máu. – Phương pháp thứ hai liên quan đến việc tách một đầu của động mạch đã có ở da đầu hoặc mặt (được gọi là động mạch hiến tặng) và nối nó với động mạch trên bề mặt não. Động mạch của người hiến tặng này sẽ trở thành nguồn lưu lượng máu mới đến vùng này của não. »»» Xem thêm: 15 loại thực phẩm giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch

4.6 Cắt nội mạc động mạch cảnh

Phẫu thuật bóc nội mạc động mạch cảnh có vai trò ngăn ngừa các nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

Các động mạch cảnh là nguồn cung cấp máu chính cho não. Khi mảng xơ vữa phát triển trong các động mạch này, các cá nhân có nguy cơ cao bị đột quỵ. Để giúp ngăn ngừa đột quỵ, bác sĩ phẫu thuật có thể thực hiện phẫu thuật cắt nội mạc động mạch cảnh, bao gồm việc đi trực tiếp vào động mạch cảnh và loại bỏ các mảng bám dư thừa. Nhìn chung, xơ vữa động mạch và đột quỵ có liên quan mật thiết với nhau vì mảng bám dư thừa trong động mạch có thể dẫn đến đột quỵ do thiếu máu cục bộ. Nếu bạn hoặc người thân bị xơ vữa động mạch và lo lắng rằng nó có thể dẫn đến đột quỵ, thì bây giờ là lúc bạn nên nói chuyện với bác sĩ để có những khuyến nghị giúp ngăn ngừa đột quỵ.

Diệu Nhi, benhdotquy.net