Trời chuyển lạnh, cần cảnh giác với nguy cơ đột quỵ

Trời lạnh gây áp lực lên hệ tim mạch như thế nào?

Theo bản tin khí tượng phát đi ngày 9/11/2026, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ chuyển rét, nhiệt độ thấp nhất trong đợt phổ biến 15–18 độ C, vùng núi cao có nơi xuống dưới 12 độ C.

BS Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết một đợt rét không đồng nghĩa với việc bất cứ ai bước ra ngoài cũng có nguy cơ đột quỵ. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, bệnh nền, thời gian tiếp xúc với lạnh và cách mỗi người sinh hoạt, giữ ấm.

Khi tiếp xúc với môi trường lạnh, cơ thể tự động co các mạch máu ngoài da để hạn chế thất thoát nhiệt. Phản ứng này giúp duy trì thân nhiệt nhưng đồng thời làm tăng sức cản mà tim phải vượt qua để bơm máu. Huyết áp vì thế có thể tăng, nhất là ở những người vốn đã bị tăng huyết áp hoặc kiểm soát huyết áp chưa tốt.

Với người có động mạch vành bị hẹp do xơ vữa, việc gắng sức trong thời tiết lạnh có thể khiến nhu cầu oxy của cơ tim vượt quá khả năng cung cấp. Người bệnh dễ xuất hiện cơn đau thắt ngực, thậm chí gặp các biến cố tim mạch nghiêm trọng.

Nhiệt độ thấp còn có thể ảnh hưởng đến độ nhớt của máu và các yếu tố tham gia quá trình đông máu. Tuy nhiên, không nên hiểu đơn giản rằng trời lạnh khiến máu lập tức đông lại và gây tắc mạch. Huyết khối hình thành qua nhiều cơ chế sinh học phức tạp, trong đó có tình trạng bệnh lý nền của mỗi người.

Những nhóm người cần đặc biệt chú ý khi trời lạnh

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, những người cần thận trọng hơn khi nhiệt độ giảm sâu gồm người cao tuổi, người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh mạch vành, suy tim, bệnh thận mạn hoặc từng bị đột quỵ.

Ở người cao tuổi, khả năng điều hòa thân nhiệt và thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ có thể suy giảm. Trong khi đó, người mắc tăng huyết áp có thể gặp tình trạng huyết áp tăng thêm khi mạch máu co lại do lạnh, đặc biệt nếu bệnh chưa được kiểm soát tốt.

Người mắc đái tháo đường cũng cần chú ý bởi bệnh có thể đi kèm nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch, ảnh hưởng đến sức khỏe mạch máu. Với người mắc bệnh mạch vành hoặc suy tim, thời tiết lạnh làm tăng gánh nặng cho hệ tuần hoàn, khiến tim phải hoạt động nhiều hơn.

Đối với người mắc bệnh thận mạn, việc kiểm soát huyết áp, cân bằng dịch và các rối loạn chuyển hóa cần được duy trì theo hướng dẫn điều trị. Đây cũng là nhóm cần theo dõi sức khỏe chặt chẽ khi thời tiết thay đổi.

Đặc biệt, người mắc rung nhĩ cần tuân thủ điều trị. Đây là dạng rối loạn nhịp tim có thể làm hình thành cục máu đông trong tim, từ đó gây thuyên tắc mạch não. Người bệnh cần sử dụng thuốc chống đông nếu đã được bác sĩ chỉ định, không tự ý ngừng hoặc thay đổi liều thuốc.

BS Hoàng cũng lưu ý, đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà người trẻ vẫn có thể gặp biến cố này. Một số trường hợp chưa từng được chẩn đoán mắc bệnh nền do ít kiểm tra sức khỏe. Cảm giác khỏe mạnh không đồng nghĩa với việc hoàn toàn không có nguy cơ, do đó việc đo huyết áp và đánh giá sức khỏe định kỳ vẫn rất cần thiết.

5 việc cần làm để bảo vệ sức khỏe trong những ngày trời lạnh

Để hạn chế những ảnh hưởng bất lợi của thời tiết lạnh, BS Nguyễn Huy Hoàng khuyến cáo người dân chú ý một số vấn đề trong sinh hoạt hằng ngày.

Giữ ấm cơ thể đúng cách: Cần chú ý bảo vệ các vùng đầu, cổ, ngực, bàn tay và bàn chân. Người cao tuổi nên hạn chế ra ngoài vào sáng sớm hoặc đêm muộn, khi nhiệt độ xuống thấp. Nếu phải đi ra ngoài, cần mặc đủ ấm, tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột và không vận động quá sức ngay khi vừa thức dậy.

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh: Bữa ăn nên có rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm phù hợp; hạn chế thực phẩm chứa nhiều muối và chất béo bão hòa. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành tiêu thụ dưới 5 g muối mỗi ngày, tính cả lượng muối có trong nước mắm, gia vị và thực phẩm chế biến sẵn.

Uống đủ nước theo tình trạng sức khỏe: Người dân nên duy trì thói quen uống nước đều trong ngày, tránh để cơ thể khát kéo dài. Tuy nhiên, người suy tim hoặc mắc bệnh thận cần tuân thủ lượng dịch được bác sĩ hướng dẫn, không tự ý uống thật nhiều nước với suy nghĩ làm loãng máu. Người phải hạn chế kali cũng không nên tự ý tăng lượng thực phẩm giàu kali hoặc sử dụng muối thay thế có chứa kali.

Không uống rượu để chống rét: Rượu có thể tạo cảm giác nóng bừng do làm giãn mạch máu dưới da nhưng không giúp giữ ấm cơ thể. Ngược lại, uống nhiều rượu còn làm giảm khả năng nhận biết nguy hiểm, tăng nguy cơ tai nạn và hạ thân nhiệt.

Duy trì lối sống lành mạnh và theo dõi sức khỏe: Bỏ thuốc lá, vận động phù hợp, ngủ đủ giấc và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp cần thực hiện lâu dài. Người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch nên trao đổi với bác sĩ về việc tiêm phòng cúm hằng năm. Nhiễm cúm có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch, đặc biệt ở người đã có bệnh nền; tiêm phòng giúp giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng liên quan.

Với người cao tuổi sống một mình, gia đình nên duy trì liên lạc, kiểm tra tình hình sức khỏe thường xuyên trong những ngày rét. Các loại thuốc đang sử dụng cần được chuẩn bị đầy đủ, điện thoại nên đặt ở vị trí dễ lấy để người bệnh có thể gọi trợ giúp khi cần thiết.