Kháng insulin ở bệnh nhân đái tháo đường type 1: Thật hay ảo?

Trong một bài viết mới đây trên trang cá nhân, TS.BS Nguyễn Quang Bảy – Trưởng khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai đã dẫn nguồn từ Tạp chí Endocrine Review (số tháng 6/2025) và chia sẻ góc nhìn đáng chú ý về một vấn đề từng bị xem nhẹ trong điều trị đái tháo đường type 1: Tình trạng kháng insulin. Dưới đây là nội dung trích dẫn từ bài viết của vị chuyên gia.

“Quan điểm chúng ta cho rằng nguyên nhân duy nhất của ĐTĐ type 1 là sự thiếu hụt insulin mà không có tình trạng kháng insulin là không hoàn toàn chính xác. Những tiến bộ của y học chính xác đã cho biết ĐTĐ type 1 thực chất là một bệnh lý không đồng nhất, có các phân nhóm khác nhau. Bên cạnh yếu tố tự miễn, tình trạng kháng insulin cũng có thể đóng vai trò quan trọng trong việc phá hủy tế bào β, thậm chí có thể đẩy nhanh hoặc khởi phát quá trình tự miễn.

Kháng insulin tại mô đích có thể xuất hiện từ sớm trong diễn biến của bệnh ĐTĐ type 1 và có xu hướng nặng dần theo thời gian. Các cơ chế chính của hiện tượng này tương tác lẫn nhau, trong đó sự phối hợp giữa kháng insulin và rối loạn chức năng nội mô có thể góp phần gây ra các biến chứng của ĐTĐ.

Tuy các yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống và việc tiêm insulin ngoại sinh có thể gây ra nhiễm độc glucose/lipid, tăng insulin máu, bất thường ty thể, stress oxy hóa và viêm nhiễm, nhưng vẫn chưa thể giải thích hoàn toàn tình trạng kháng insulin ở type 1, cho thấy có thể còn những yếu tố khác liên quan.

Do đó, kháng insulin nên được xem là một mục tiêu điều trị phụ ở bệnh nhân ĐTĐ type 1. Thay đổi lối sống và bơm insulin dưới da liên tục (CSII) có thể cải thiện tình trạng kháng insulin và làm tang nồng độ insulin máu tốt hơn so với phương pháp tiêm insulin nhiều mũi.

Ngoài insulin, các phương pháp điều trị khác cũng đã được thử nghiệm như metformin, pioglitazone, các thuốc GLP-1RA hay ức chế SGLT-2, và pramlintide. Tuy nhiên, do chi phí cao, tác dụng phụ, hiệu quả hạn chế và chưa được phê duyệt chính thức (off-label), nên việc sử dụng rộng rãi các thuốc này ở bệnh nhân ĐTĐ type 1 hiện chưa được khuyến cáo, nhưng chúng có thể đóng vai trò quan trọng trong điều trị tương lai, khi có kết quả thử nghiệm lâm sàng đầy đủ”.