Cảnh báo: Nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ đang trẻ hóa tại Việt Nam

ThS.BS Lê Vũ Huỳnh – Phó Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế cho biết mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ mới, riêng tại bệnh viện, trung bình mỗi tháng tiếp nhận 250 ca đột quỵ và 600 – 700 bệnh nhân tim mạch mỗi ngày.

Xơ vữa động mạch được ghi nhận là bệnh nền phổ biến ở bệnh nhân đột quỵ. Đáng chú ý, tuổi trung bình mắc đột quỵ tại Việt Nam chỉ khoảng 62, thấp hơn 10 – 15 năm so với các nước phát triển. Tỷ lệ đột quỵ ở người dưới 55 tuổi hiện chiếm 10-15% và tăng đều mỗi năm. Khoảng 49% bệnh nhân tim mạch do xơ vữa thuộc nhóm tuổi lao động 15 – 64, cho thấy xu hướng trẻ hóa đáng báo động.

Xơ vữa động mạch là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ nhồi máu não

Xơ vữa động mạch diễn tiến âm thầm nhưng cực kỳ nguy hiểm

Xơ vữa động mạch là bệnh mạn tính, tiến triển âm thầm, xảy ra khi mảng bám gồm chất béo, cholesterol, canxi… tích tụ bên trong thành động mạch, khiến lòng mạch hẹp và cứng, cản trở lưu thông máu.

Khi mảng bám vỡ ra, cơ thể hình thành cục máu đông, có thể gây tắc nghẽn động mạch não dẫn đến nhồi máu não, đột quỵ, hoặc tắc mạch vành gây nhồi máu cơ tim. Các biến chứng khác gồm suy tim, bệnh thận mạn, thiếu máu chi, hoại tử chi, phình mạch và thuyên tắc.

“Không ít trường hợp, đột quỵ là biểu hiện đầu tiên của xơ vữa động mạch đã âm thầm tiến triển từ lâu nhưng chưa từng được tầm soát hay kiểm soát” – BS Huỳnh cảnh báo.

Các bác sĩ tiến hành can thiệp cứu sống bệnh nhân đột quỵ

Can thiệp kịp thời cứu bệnh nhân trong “thời gian vàng”

Tại Trung tâm Đột quỵ, nhiều bệnh nhân hồi phục ngoạn mục nhờ được cấp cứu kịp thời. Điển hình như trường hợp một người đàn ông tại TP Huế vào viện trong tình trạng lơ mơ, liệt hoàn toàn nửa người trái. Chỉ sau 15 phút can thiệp hút huyết khối bằng ống hút chuyên biệt, dòng chảy được tái thông, mô não được bảo tồn tối đa.

Một trường hợp khác bị tắc động mạch cảnh trong – não giữa bên phải cũng được ê-kíp can thiệp khẩn, tái thông mạch chỉ sau 30 phút và hiện đã hồi phục gần như hoàn toàn.

Cần chủ động phòng ngừa từ sớm

Theo BS Huỳnh, các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch được chia thành hai nhóm: không thể thay đổi (tuổi, giới, di truyền) và có thể kiểm soát (tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, hút thuốc, béo phì, ít vận động, căng thẳng, ăn uống nhiều chất béo bão hòa…).

Một số dấu hiệu cảnh báo sớm gồm đau ngực, khó thở, tê yếu tay chân, chuột rút khi đi bộ, rối loạn nhịp tim. Khi xảy ra đột quỵ, bệnh nhân có thể méo miệng, nói khó, yếu liệt nửa người, đau đầu dữ dội, nhìn mờ hoặc mất thị lực tạm thời – đây là tình huống cấp cứu khẩn cấp.

Biện pháp phòng ngừa hiệu quả:

– Bỏ thuốc lá, hạn chế bia rượu.

– Ăn nhiều rau xanh, trái cây, cá; giảm thịt đỏ, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn.

– Tập thể dục 150 phút mỗi tuần, duy trì cân nặng hợp lý.

– Khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu.

BS Huỳnh khuyến cáo: “Xơ vữa động mạch là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu phát hiện sớm và phòng ngừa từ đầu. Người trẻ cần chủ động bảo vệ sức khỏe mạch máu, đừng chờ có triệu chứng mới đi khám”.