Cần làm gì để phòng tránh đột quỵ khi chạy bộ?

Chạy bộ không đúng cách có thể gây đột quỵ

Mới đât, một người phụ nữ 53 tuổi đã tử vong khi tham gia một giải chạy marathon ở TP Huế, với hơn 12.000 người tham dự. Trên thực tế, đột quỵ hoặc ngừng tim đột ngột khi vận động thể chất cường độ cao không phải là chuyện hiếm gặp.

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng – Trung tâm Oxy cao áp Việt – Nga (Bộ Quốc phòng), tình trạng này có thể bắt nguồn từ các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn như thiểu năng động mạch vành, rối loạn nhịp tim, bệnh cơ tim hoặc suy tim mạn tính.

Căn nguyên sâu xa là do xơ vữa mạch vành. Có thể tầm soát bằng cách chụp động mạch vành.

Ngoài các yếu tố liên quan đến tim, một số nguyên nhân khác như rối loạn điện giải, sốc nhiệt, thuyên tắc phổi hoặc sử dụng chất kích thích cũng có thể gây đột tử, đặc biệt trong quá trình vận động gắng sức.

Tầm soát sức khỏe là phương pháp hiệu quả giúp phát hiện các nguy cơ, bệnh tiềm ẩn trước khi tập luyện thể dục gắng sức

Vì sao tầm soát sức khỏe trước vận động lại quan trọng?

Một số bệnh lý tim mạch, đặc biệt là bệnh mạch vành, bệnh cơ tim giãn nở hoặc phì đại, thường không biểu hiện rõ triệu chứng ở giai đoạn đầu. Chỉ khi cơ thể phải hoạt động mạnh, áp lực tim tăng cao thì các dấu hiệu bất thường mới xuất hiện. Khi đó, nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, nguy cơ tử vong là rất lớn.

BS Nguyễn Huy Hoàng nhấn mạnh, tầm soát sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn, từ đó điều chỉnh chế độ luyện tập hoặc lựa chọn môn thể thao phù hợp, giảm thiểu tối đa rủi ro. Đặc biệt với các vận động viên, việc tầm soát đột tử là vô cùng quan trọng để đảm bảo an toàn trong quá trình thi đấu.

Dấu hiệu cảnh báo và cách kiểm soát nhịp tim khi chạy bộ

Trong quá trình chạy bộ, nếu xuất hiện các triệu chứng như đau tức ngực, hụt hơi, chóng mặt, choáng váng, nhịp tim không đều hoặc đổ mồ hôi bất thường, người tập cần dừng vận động và đến cơ sở y tế kiểm tra ngay.

Một số phương pháp đơn giản giúp kiểm soát nhịp tim khi vận động bao gồm: sử dụng thiết bị đo nhịp tim, điều chỉnh tốc độ chạy và kiểm soát hơi thở.

Nhịp tim lý tưởng khi chạy bộ nên nằm trong khoảng 50 – 75% so với nhịp tim tối đa, được tính theo công thức: 220 trừ đi số tuổi. Ví dụ, một người 27 tuổi thì nhịp tim tối đa nên là 193

Nên sử dụng thiết bị đo nhịp tim, kiểm soát hơi thở, tốc độ chạy, tầm soát sức khỏe khi tham gia chạy đường dài để tránh đột quỵ khi chạy bộ

Đột tử không chỉ xảy ra ở người lớn tuổi

Thống kê của Thư viện Y khoa Mỹ trên hơn 112.000 vận động viên trẻ từ 12 – 35 tuổi cho thấy họ có nguy cơ đột tử cao hơn khoảng 2,5 lần so với người không tham gia thể thao. Nguy cơ cao hơn ở nam giới và các bộ môn yêu cầu thể lực cao như bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền…

Đối với người tập luyện thường xuyên, đặc biệt là vận động viên, các biện pháp tầm soát cần thiết bao gồm: khám sức khỏe định kỳ (điện tim, siêu âm tim, kiểm tra gắng sức…), khai thác tiền sử bệnh tật gia đình, và xét nghiệm chuyên sâu nếu có dấu hiệu nguy cơ.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải lúc nào việc khám sức khỏe cũng phát hiện được bệnh lý tiềm ẩn nếu người bệnh chưa từng gắng sức. Vì vậy, chủ động theo dõi cơ thể, kết hợp tầm soát đúng cách chính là cách bảo vệ bản thân khỏi những tai biến đáng tiếc khi vận động.