“Tứ trụ” vững chắc giúp kiểm soát bệnh đái tháo đường, ngăn ngừa biến chứng đột quỵ

Trong hội thảo Stroke Intervention School 2025, PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bích Đào – PCT Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam đã trình bày những yếu tố nguy cơ làm gia tăng đột quỵ và nêu cao vai trò của kiểm soát đường huyết trong dự phòng đột quỵ: cập nhật ADA 2025.

PGS.TS.BS Nguyễn Thị Bích Đào – PCT Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam tham gia báo cáo trong “Hội thảo Stroke Intervention School 2025” mùa thứ 7

PGS Bích Đào đưa ra dẫn chứng từ thông điệp của Liên đoàn Đái tháo đường thế giới (IDF), dự báo đến năm 2025 số người mắc đái tháo đường (ĐTĐ) có thể lên đến gần 600 triệu người. Trong đó, khoảng 54% người mắc ĐTĐ được cho là có nguy cơ cao bị đột quỵ.

Khi so sánh với các nước Đông Nam Á thì tỷ lệ đột quỵ tại Việt Nam vẫn là tình trạng đáng báo động. Vị diễn giả nhấn mạnh ĐTĐ và béo phì là yếu tố nguy cơ làm gia tăng tỷ lệ đột quỵ. Trong đó, ĐTĐ đứng thứ hai trong các yếu tố nguy cơ.

PGS Bích Đào cho biết đái tháo đường kèm các rối loạn chuyển hóa sẽ làm tăng tình trạng stress oxy hóa trong cơ thể. Vì vậy, các biến chứng xảy ra sẽ làm gia tăng nguy cơ đột quỵ cho bệnh nhân ĐTĐ.

ĐTĐ không chỉ là tình trạng tăng đường huyết mà còn bao gồm các yếu tố nguy cơ khác như rối loạn lipid máu, tăng huyết áp góp phần làm tăng yếu tố xơ vữa và các biến chứng.

PGS Nguyễn Thị Bích Đào nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát đường huyết cho người mắc bệnh đái tháo đường

Vị chuyên gia nhấn mạnh người mắc ĐTĐ phải kiểm soát đường huyết.

Theo các nghiên cứu của UKPDS, khi giảm HbA1C sẽ làm giảm một loạt các biến chứng. Trong đó giảm được 12% về đột quỵ cũng như 43% đoạn chi và tử vong do mạch máu ngoại biên.

Tuy nhiên, chỉ cần chậm trễ một năm trong kiểm soát đường huyết sẽ làm gia tăng đột quỵ lên 51%. Ngoài ra sẽ làm gia tăng suy tim, bệnh lý tim mạch và nhồi máu cơ tim lên trên 60%.

PGS Bích Đào nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát các yếu tố như: kiểm soát bệnh nhân có bệnh lý nền như tim mạch, xơ vữa, suy thận. Song song đó, cần phải kiểm soát đường huyết và cân nặng.

Trong ADA 2025, đối với mục tiêu kiểm soát đường huyết và cân nặng, sẽ phân tầng hiệu lực giảm HbA1C của từng thuốc, hiệu lực ảnh hưởng trên giảm cân nặng của từng thuốc.

Đối với nhóm thuốc ức chế SGLT-2i, hiệu quả giảm đường huyết ở mức độ từ trung bình cho đến cao sẽ tuỳ theo loại thuốc sẽ góp phần giảm cân cho bệnh nhân.

Để giảm biến chứng cho bệnh nhân ĐTĐ, vị chuyên gia đề cập đến “tứ trụ” vững chắc sau: kiểm soát đường huyết, kiểm soát huyết áp, kiểm soát lipid máu và cấp thuốc, sử dụng thuốc có lợi cho tim mạch, thận của bệnh nhân.

Tiêu chí chọn thuốc tối ưu cho bệnh nhân đái tháo đường

Như vậy, để giảm ngăn ngừa biến chứng vẫn là ức chế SGLT-2i, các thuốc của bệnh nhân ĐTĐ phải đáp ứng 5 tiêu chí sau:

– Khả năng giảm HbA1c – Không gây nguy cơ hạ đường huyết, giảm các biến cố tim mạch chính (MACE), – Giảm suy tim – Giảm sự tiến triển của bệnh thận – Có hiệu quả trên gan nhiễm mỡ do chuyển hóa

Vị diễn giả đề xuất thuốc được đề cử đầu tiên là metformin – nền tảng trong điều trị ĐTĐ.

PGS Nguyễn Thị Bích Đào đưa ra các tiêu chí để chọn lựa loại thuốc phù hợp cho người mắc bệnh đái tháo đường

Loại thuốc thứ 2 được PGS Bích Đào đề cập đến là nhóm thuốc ức chế SGLT2. Tuy nhiên, ức chế SGLT2 sẽ có nhiều thuốc, trong nhóm này có canagliflozin và empagliflozin, giảm biến cố về tim mạch bao gồm giảm tử vong do tim mạch, nhồi máu cơ tim không tử vong, đột quỵ không tử vong.

Khi sử dụng ức chế SGLT-2i, chuyên gia xác nhận thuốc có giảm nguy cơ đột quỵ cho bệnh nhân ĐTĐ.

Ngoài ra, các rối loạn lipid máu, ĐTĐ, tăng huyết áp, hút thuốc lá, thừa cân, béo phì là các yếu tố nguy cơ góp phần làm gia tăng tình trạng xơ vữa và các bệnh lý tim mạch và gây ra tử vong cao nhất.

Đối với chỉ định empagliflozin sẽ làm giảm tử vong tim mạch trên bệnh nhân ĐTĐ type 2, có bệnh lý tim mạch và giảm các biến chứng của bệnh lý không lây nhiễm, giảm tử vong do bệnh lý.

Đi đến kết luận, PGS Bích Đào khẳng định mục tiêu điều trị cho bệnh nhân ĐTĐ không chỉ là kiểm soát đường huyết mà còn dự phòng điều trị các biến chứng, đặc biệt là là biến chứng tim, thận.

Đồng thời SGLT-2i và Empagliflozin được khuyến cáo sử dụng trên nhiều nhóm bệnh nhân có bệnh lý nền, bệnh nhân có nguy cơ bệnh lý tim mạch, nhóm bệnh nhân cần kiểm soát đường huyết tốt và nhóm bệnh nhân có tình trạng thừa cân béo phì, hạ đường huyết.

Quan trọng nhất cần phải phối hợp thuốc sớm ở bệnh nhân có HbA1C cao để kiểm soát đường huyết tối ưu, giảm biến cố tim mạch, thận.

Cẩm Quyên – Ảnh: Thanh Phú – benhdotquy.net