Đột quỵ nhồi máu não do những nguyên nhân nào?

1. Đột quỵ gây nhồi máu não là tình trạng như thế nào, dấu hiệu nhận biết ra sao?

Nhờ BS Dương Hoàng Linh nhắc lại định nghĩa đột quỵ cũng như cho quý khán giả được biết về đột quỵ gây nhồi máu não là tình trạng như thế nào và dấu hiệu nhận biết ra sao? BS Dương Hoàng Linh: Bộ não là trung tâm điều khiển hầu hết các hoạt động của cơ quan trong cơ thể như suy nghĩ, lời nói và vận động tay chân. Một khi bộ não bị tổn thương chúng ta sẽ khó kiểm soát các hoạt động này. Con đường dẫn máu lên não là từ tim, tim sẽ bơm máu thông qua hệ thống mạch máu não để nuôi dưỡng não. Một khi tim có vấn đề hoặc hệ thống mạch máu bị tắc nghẽn thì não có thể bị ảnh hưởng. Đột quỵ não là tình trạng bộ não bị tổn thương nghiêm trọng do giảm hoặc tắc đột ngột dòng máu lưu thông trên não hoặc vỡ những mạch máu não gây chảy máu não. Có thể dẫn đến người bệnh tử vong hoặc tàn phế suốt đời nếu người bệnh không nhận biết, không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đột quỵ não chia thành 2 dạng là: – Đột quỵ nhồi máu não là dạng đột quỵ thường gặp chiếm khoảng 80%. – Đột quỵ xuất huyết não chiếm khoảng 20%. Đột quỵ nhồi máu não là tình trạng giảm hoặc tắc đột ngột dòng máu lưu thông trên não. Thường do tắc nghẽn hệ thống mạch máu não gây tổn thương các tế bào não. Bệnh nhân không may bị đột quỵ nhồi máu não sẽ có các biểu hiện như nói khó, méo miệng, tê yếu tay chân một bên. Hãy đặc biệt lưu ý các biểu hiện này để nhận biết ngay và nhanh chóng đưa người thân đến trung tâm đột quỵ gần nhất để xác định chẩn đoán bệnh và điều trị kịp thời. >> Xem thêm: Những dấu hiệu đột quỵ bạn không nên bỏ qua

2. Nguyên nhân gây đột quỵ nhồi máu não ở người cao tuổi là gì?

Thưa BS Phương Anh, phải chăng là cùng với sự lão hóa, tỷ lệ mắc bệnh tim mạch cũng như là các bệnh lý về rối loạn chức năng như mỡ máu, tiểu đường, tăng huyết áp là khả năng làm người lớn tuổi mắc bệnh đột quỵ cao hơn người trẻ tuổi không? Đâu là nguyên nhân gây ra đột quỵ nhồi máu não ở người lớn tuổi? ThS.BS Nguyễn Thị Phương Anh: Bệnh nhân càng lớn tuổi thì nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, bệnh lý về chuyển hóa như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu, cũng như các bệnh lý về xơ vữa mạch hệ thống, mạch máu tim sẽ tăng lên. Đối với những bệnh nhân lớn tuổi nguyên nhân nhồi máu não thường do tắc nghẽn mạch máu ở tim, xơ vữa các mạch máu não hoặc các mạch máu ngoài sọ như động mạch cảnh. Khi mảng xơ vữa không ổn định, gây nứt vỡ sẽ hình thành cục huyết khối, nếu tắc nghẽn mạch máu não sẽ gây nên tình trạng nhồi máu não. Nguyên nhân từ tim đôi lúc bị bỏ qua, thường nguyên nhân này chiếm từ 14-30% trường hợp nhồi máu não. – Những bệnh lý của tim như rung nhĩ hoặc bệnh lý về van tim như thay van tim cơ học, hẹp van hai lá kèm theo rung nhĩ sẽ làm tăng nguy cơ nhồi máu não do huyết khối từ tim. – Đối với bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp trong vòng 1 tháng đầu sẽ có khả năng hình thành huyết khối trong vùng thất trái. Khi huyết khối chạy lên não có thể gây nên tình trạng nhồi máu não cấp. – Đối với những bệnh suy tim, bệnh lý cơ tim giãn, chức năng tâm thu thất trái suy giảm cũng có thể hình thành huyết khối trong tim chạy lên não và gây nhồi máu não. – Một số bệnh nhân có những bệnh như viêm nội tâm mạc nhiễm trùng hoặc có huyết khối trong buồng nhĩ trái cũng có thể chạy lên não và gây nên bệnh cảnh nhồi máu não cấp.

3. Đột quỵ gây nhồi máu não ở người trẻ tuổi là do đâu?

Thưa BS trong những năm gần đây tỷ lệ đột quỵ ngày càng gia tăng và trẻ hóa. Xin BS có thể cho biết đột quỵ gây nhồi máu não ở người trẻ tuổi là như thế nào? (3p) BS Dương Hoàng Linh: Theo thống kê tại Việt Nam, đột quỵ nhồi máu não có xu hướng gia tăng, trung bình tăng khoảng 2% mỗi năm. Hiện nay hầu hết các bạn trẻ: – Có lối sống tĩnh tại, ít vận động thể lực, ít luyện tập thể dục thể thao. – Chế độ ăn uống thiếu cân đối, thiếu cân bằng giữa các chất. – Tình trạng hút thuốc lá, lạm dụng bia rượu xảy ra nhiều trong giới trẻ. Vì vậy người trẻ dễ mắc sớm các căn bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, tăng mỡ máu từ đó gia tăng nguy cơ đột quỵ. Theo nghiên cứu, đột quỵ nhồi máu não ở người trẻ có đến 50% bệnh nhân hút thuốc lá, tăng mỡ máu; 30% bệnh nhân tăng huyết áp, đái tháo đường. Thông điệp bác sĩ gửi đến các bạn trẻ: – Chúng ta hãy tăng cường luyện tập thể dục, tăng cường vận động. – Có chế độ ăn uống lành mạnh, cân đối, cân bằng giữa các chất. – Giảm thuốc lá, hạn chế sử dụng rượu bia. – Nên tầm soát sức khỏe định kỳ. Nếu thực hiện được, chúng ta sẽ giảm nguy cơ đột quỵ cũng như nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường và một số bệnh khác.

4. Cần làm gì để giảm thiểu những cơn đột quỵ xảy ra?

Theo thống kê của Bộ Y tế đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam, vượt qua cả bệnh tim mạch và bệnh ung thư. Mặc dù điều trị đột quỵ tại Việt Nam đang có tiến triển, song song đó lượng bệnh đột quỵ ngày càng gia tăng và trẻ hóa. Lý do phần lớn là người bệnh đột quỵ chưa tuân thủ được quy tắc điều trị cũng như chưa phòng ngừa đúng cách. Thưa BS Phương Anh ở những bệnh nhân có nhiều nguy cơ thì bệnh nhân cần làm gì để giảm thiểu những cơn đột quỵ xảy ra? ThS.BS Nguyễn Thị Phương Anh: Như đã biết “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Đối với bệnh đột quỵ nhồi máu não chúng ta sẽ dự phòng bằng cách: – Giảm yếu tố nguy cơ, nếu có bệnh nền kèm theo phải điều trị thật tốt bệnh nền. – Đối với những nguy cơ không thay đổi được như tuổi, giới tính, chủng tộc hoặc tiền căn gia đình thì chúng ta phải chấp nhận nguy cơ đó. – Đối với nguy cơ có thể thay đổi như tăng huyết áp, mỡ máu, đái tháo đường, chúng ta phải điều trị và kiểm soát thật tốt. Khi đường huyết quay về mức bình thường sớm nhất có thể giảm được nguy cơ đột quỵ. – Thay đổi chế độ nghỉ ngơi, sinh hoạt, thay đổi lối sống. Đối với những bệnh nhân có lối sống tĩnh tại nên tập vận động ít nhất 15 phút/ngày và 5 ngày/tuần để đảm bảo giảm nguy cơ tim mạch. – Nếu bệnh nhân béo phì thừa cân nên quay về cân nặng lý tưởng sẽ tốt hơn cho bệnh nhân. – Hút thuốc lá là một nguy cơ độc lập đối với tai biến mạch máu não cũng như đột quỵ nhồi máu cơ tim. Bệnh nhân hút thuốc lá sẽ làm tăng nguy cơ nhồi máu não lên khoảng 2,5 lần so với những bệnh nhân không hút thuốc lá. Vậy tiên quyết, cần ngưng không hút thuốc lá mới có thể giảm nguy cơ. – Đối với bệnh nhân sử dụng rượu bia nhiều nên giảm rượu bia hoặc ngưng hoàn toàn sẽ tốt hơn cho bệnh nhân.

> Xem thêm: Rượu bia tác động đến tim mạch thế nào?

5. Hiện nay có các phương pháp tầm soát đột quỵ nào?

Thưa BS Dương Hoàng Linh, tầm soát đột quỵ hiện đang được rất nhiều người quan tâm. BS có thể cho biết hiện nay có các phương pháp tầm soát nào và cụ thể tại bệnh viện S.I.S ạ? BS Dương Hoàng Linh: Hiện nay căn bệnh đột quỵ không phải là căn bệnh “trời kêu ai nấy dạ”. Bệnh đột quỵ là căn bệnh chúng ta hoàn toàn có thể phát hiện, có thể nhận biết và quản lý một cách hiệu quả. Tầm soát đột quỵ là đi tìm tất cả các yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến đột quỵ nhằm kiểm soát chúng một cách hiệu quả. Theo khuyến cáo, những trường hợp nên tầm soát đột quỵ: – Bệnh nhân trên 55 tuổi có một yếu tố nguy cơ. – Bệnh nhân trên 45 tuổi có hai yếu tố nguy cơ (để dễ nhớ, những bệnh nhân trên 40 tuổi nên tầm soát đột quỵ). – Những bệnh nhân dưới 40 tuổi không may mắc sớm các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc tiền sử gia đình có thành viên mắc đột quỵ. – Người đã từng bị đột quỵ nếu chưa chụp MRI não, chưa tầm soát tất cả các yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến đột quỵ tái phát. >> Xem thêm: Yếu tố nguy cơ của đột quỵ là gì, ai dễ bị? Khi tham gia chương trình tầm soát đột quỵ: – Sẽ được các bác sĩ chuyên môn thăm khám. – Đo huyết áp để kiểm tra có bị tăng huyết áp hay không. – Xét nghiệm máu để xác định có bị tăng đường huyết, tăng mỡ máu. – Siêu âm mạch cảnh hoặc chụp MRI não để nhận biết vấn đề tắc nghẽn hay dị dạng hệ thống mạch máu não. Tại Bệnh viện S.I.S hiện nay đã và đang triển khai rất thành công chương trình tầm soát đột quỵ. Bệnh viện có đầy đủ các phương pháp, phương tiện xét nghiệm, những cận lâm sàng hình ảnh học, đặc biệt là MRI 3 tesla. Dưới sự phân tích của đội ngũ y tế giàu chuyên môn, nhiều kinh nghiệm về đột quỵ sẽ cho chúng ta biết chúng ta có yếu tố nguy cơ đột quỵ hay không, cao hay thấp và cách thức để quản lý tất cả yếu tố nguy cơ. Bệnh đột quỵ không chừa một ai, chúng ta hãy tầm soát đột quỵ vì đây là căn bệnh hoàn toàn có thể quản lý một cách hiệu quả.

Hồng Yến (ghi) – Benhdotquy.net