Cảnh giác đột quỵ mùa lạnh khi nhiệt độ xuống thấp

1. Số người bệnh đột quỵ cuối năm có dấu hiệu tăng hay giảm?

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời: Đột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ 3 và tỷ lệ tàn tật đứng hàng đầu trên thế giới. Bệnh này rất phức tạp và nguy hiểm để lại cho bản thân người bệnh, gia đình, xã hội một gánh nặng về tâm lý, kinh tế,… Hiện, tỷ lệ đột quỵ càng gia tăng vì nhu cầu đời sống xã hội, biến đổi thời tiết khí hậu hay căng thẳng trong công việc, thói quen ăn uống và nhiều yếu tố khác. Vì vậy, đột quỵ sẽ không giảm mà sẽ ngày một gia tăng thêm. Mặc dù Việt Nam cùng các quốc gia khác trên thế giới có nhiều phương tiện chẩn đoán và truyền thông liên tục, nhưng tỷ lệ đột quỵ vẫn gia tăng. Người ta xác định nếu năm 2010, dự báo thế giới có khoảng 14 đến 15 triệu người bị đột quỵ, thì đến năm 2020, tỷ lệ tăng lên trên 20 triệu người.

2. Ai cần cẩn thận với tình trạng đột quỵ trong mùa lạnh?

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời: Nói chung, người trung niên và cao tuổi cần cẩn thận với bệnh đột quỵ khi mắc một số bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh xơ vữa động mạch. Những căn bệnh này thường diễn biến một cách thầm lặng trong suốt quá trình, khiến chúng ta không để ý đến. Nếu không đi kiểm tra sức khỏe định kỳ, chúng ta sẽ dễ dàng bỏ qua. Do đó, các đối tượng trên cần theo dõi sức khỏe thường xuyên để phát hiện sớm bệnh, và có phương án dự phòng. >>> Xem thêm: Đột quỵ trong mùa lạnh, đừng chủ quan

3. Người từng đột quỵ có nên khám bệnh qua mạng, xét nghiệm máu tại nhà để tầm soát không?

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời: Theo số liệu thống kê trên thế giới, người từng bị đột quỵ sẽ có nguy cơ tái phát rất cao, trong năm đầu chiếm khoảng 5 đến 30%. Trong y học cổ truyền, họ dùng vọng, văn, phấn, chật, tức là nhìn, sờ, gõ và nghe. Khi thầy thuốc thăm khám sơ bộ cho bệnh nhân, sẽ hỏi bệnh nhân về lịch sử gia đình, các triệu chứng khác. Sau đó mới tiến hành xét nghiệm bằng các phương tiện hiện đại để giúp chẩn đoán chính xác. Đối với những người từng bị đột quỵ nhưng không có điều kiện đến bệnh viện, thì hiện nay nhà nước ta đã phát triển thêm xu hướng là telemedicine (khám bệnh qua màn hình) và tổ chức xét nghiệm cơ bản tại nhà. Đây được xem là phương pháp tốt và thực tế. Tuy nhiên cần có một số điều nên khắc phục. Ví dụ, việc xét nghiệm nên để cho thầy thuốc chỉ định, vì nếu tự đi xét nghiệm định kỳ sẽ không đủ. Chẳng hạn người bệnh tự nhiên cảm thấy tê bì, đau đầu, thì ngoài tư vấn thầy thuốc về cách sử dụng thuốc đã hợp lý chưa, chúng ta cần làm xét nghiệm hoặc chụp CT để biết tổn thương có tái phát không. Tóm lại, telemedicine và xét nghiệm tại nhà là một giải pháp đáp ứng tình thế. Còn việc đến bệnh viện để khám, được thầy thuốc theo dõi định kỳ sẽ là giải pháp đầy đủ hơn.

4. Bị đột quỵ loại nào sẽ có nguy cơ tái phát cao?

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời: Đột quỵ có 2 dạng là đột quỵ thiếu máu não và chảy máu não. Đột quỵ thiếu máu não chiếm khoảng 85% và đột quỵ chảy máu não khoảng 15 -20%. Đột quỵ chảy máu não chiếm tỷ lệ tái phát thấp hơn đột quỵ thiếu máu não, vì đột quỵ thiếu máu não phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Đối với những người trung niên hay cao tuổi, thành mạch thường sẽ bị xơ cứng, vữa xơ, dẫn đến hình thành nhiều mảng bám vào thành mạch và có thể bong ra ra bất cứ lúc nào. Khi cơn huyết áp tăng lên, hay đường huyết tăng cao, nó gây tổn thương thành mạch, dẫn đến đột quỵ. Do đó, những người từng bị đột quỵ trên nền tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch thì nguy cơ tái phát đột quỵ rất cao. Các đối tượng này cần tầm soát đúng theo quy chế khám bệnh. Nếu các chỉ số chưa ổn định thì nên tầm soát 3 tháng/lần hoặc bình thường thì trong 6 tháng/lần để tránh bệnh tái phát.

5. Có trường hợp nào bệnh nhân được chữa khỏi hoàn toàn không tái phát đột quỵ?

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời: Không có trường hợp bệnh nhân nào khi đã bị đột quỵ mà không có nguy cơ tái phát. Nói chung, đã bị đột quỵ thì sẽ có nguy cơ tái phát. Đặc biệt, những người trung niên và cao tuổi tỷ lệ gần như rất cao.

6. Bác sĩ chia sẻ bí kíp đề phòng đột quỵ trong mùa lạnh

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời: Nhiều nghiên cứu khẳng định, mùa đông giá lạnh sẽ khiến tỷ lệ đột quỵ tăng lên. Nguyên nhân đầu tiên là do thời tiết lạnh, mạch bị co lại để giữ ấm cho cơ thể. Cơ thể có hai hệ mạch là trung ương và ngoại vi. Ngoại vi là các mạch máu ngoài da và trung ương là hệ thống động mạch. Mùa lạnh ngoại vi sẽ co lại để đỡ thải nhiệt ra và dồn máu vào trung ương. Chúng ta chỉ có 5 lít màu, nên nếu máu giãn ra mạch ngoại vi, nhiệt sẽ được điều hòa hơn. Còn khi mạch co lại, máu sẽ bị dồn vào trung ương, cung lượng máu sẽ nhiều hơn. Nếu huyết áp tăng lên khiến thành mạch không bền vững thì sẽ dẫn đến nguy cơ đột quỵ tăng lên. Thứ hai, đó là khả năng thích ứng của cơ thể trong mùa lạnh. Cơ thể dao động trong khoảng 37 độ, nên thường cơ thể ở người trung niên, cao tuổi sẽ không có đủ khả năng điều hòa hoặc không đảm bảo như người trẻ. Nên nếu nóng lạnh đột ngột kèm theo tăng huyết áp sẽ khiến người đó có nguy cơ đột quỵ. Trong mùa đông, ngoài việc duy trì nhiệt độ và huyết áp, đường máu, vữa xơ động mạch, thì trong chế độ ăn cần tăng thêm năng lượng và đảm bảo dinh dưỡng, do mùa đông tiêu hao năng lượng nhiều. Cụ thể, cần tăng chế độ rau xanh, trái cây để tăng đào thải chất xơ ra ngoài. Cuối cùng, chúng ta không nên ra đường quá sớm để tập thể dục. Người trung niên cần tránh ra ngoài đường tập thể dục sớm để tránh bị đột quỵ và không nên tắm nóng hoặc lạnh đột ngột. Cơ thể chúng ta chỉ thích nghi trong một số môi trường nhất định.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net