Nhịp tim nhanh: Nguyên nhân của những căn bệnh “tử thần” đột quỵ, đột tử

\n

1. Nhịp tim nhanh là tình trạng như thế nào?

\n

Nhịp tim bình thường ở người trưởng thành là từ 60-100 nhịp/phút. Còn nhịp tim nhanh (hay tim đập nhanh) là nhịp tim > 100 nhịp/phút. Riêng trẻ em có nhịp tim bình thường cao và dao động nhiều hơn so với người lớn, đặc biệt là đối với các bé hiếu động. Trường hợp trẻ vận động nhanh thì nhịp tim có thể lên đến 200 lần trên một phút vẫn được coi là bình thường. Bảng dưới đây cho biết nhịp tim bình thường ở các đối tượng khác nhau theo tuổi:

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n

\n Lứa tuổi  \n	\n Nhịp tim bình thường  trên một phút  \n
Sơ sinh	100 – 160
Dưới 5 tháng	90 – 105
Từ 6 đến 12 tháng	80 – 140
Từ 1 đến 3 tuổi	80 – 130
Từ 4 đến 5 tuổi	80 – 120
Từ 6 đến 10 tuổi	70 – 110
Từ 11 đến 14 tuổi	60 – 105
Từ 15 đến 20 tuổi	60 -100
Trên 20 tuổi	60 – 90
Vận động viên	40 – 60

\n

Đối với người bình thường, nhịp tim sẽ bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như: đang vận động hay nghỉ ngơi, tình trạng sức khoẻ, trạng thái tinh thần và cảm xúc (ví dụ như cảm xúc giận dữ, vui mừng, sợ hãi, lo lắng,…)…Cho nên, nhịp tim nhanh có thể là nhịp nhanh do đáp ứng sinh lý (gắng sức, xúc động, sau uống cafe, trà đậm…) hay nhịp tim nhanh bệnh lý. Hay nói cách khác, tim đập nhanh có thể vô hại nhưng cũng có trường hợp tim đập nhanh có thể tiềm ẩn bệnh lý nguy hiểm.

\n

2. Nguyên nhân gây ra nhịp tim nhanh là gì?

\n

Trong cuộc sống hàng ngày, không thể tránh khỏi những lúc trái tim bị đập nhanh hơn bình thường, thậm chí là lạc vài nhịp. Tình trạng này thường xuất phát từ những nguyên nhân rất “đời thường”, chẳng hạn như: Căng thẳng, hoạt động gắng sức, rối loạn tâm lý, hay những thói quen xấu như thức khuya, hút thuốc lá, sử dụng một số chất kích thích như rượu bia, cà phê, trà đặc,…tuy nhiên, nhịp tim sẽ nhanh chóng trở về mức bình thường khi các yếu tố kích thích rút đi.

\n

Nếu nhịp tim khi nghỉ lúc nào cũng cao hơn bình thường, đó là dấu hiệu bất thường, liên quan đến một số bệnh lý và nguyên nhân như:

\n

– Các bệnh lý liên quan trực tiếp đến tim mạch như: Suy tim, Thiếu máu cơ tim, các bệnh lý về van tim (hở van tim và hẹp van tim), viêm cơ tim, bệnh tim bẩm sinh,… đều là những căn nguyên ảnh hưởng đến quá trình dẫn truyền xung động điện trong tim và gây ra rối loạn nhịp tim.

\n

– Tăng huyết áp.

\n

– Rối loạn mỡ máu.

\n

– Đái tháo đường.

\n

– Cường giáp.

\n

– Thiếu máu, thiếu hụt dinh dưỡng.

\n

– Dùng thuốc chữa bệnh, thuốc bổ quá liều.

\n

– Rối loạn cân bằng kiềm – toan và điện giải.

\n

– Mắc bệnh về phổi, như viêm phổi, lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Khả năng đàn hồi mô phổi kém, ảnh hưởng đến chức năng của tim.

\n

– Nhiễm trùng cấp và mạn tính.

\n

– Lạm dụng bia rượu, thuốc lá, chất kích thích.

\n

Những trường hợp dưới đây cần nhanh chóng đến bệnh viện để kiểm tra sức khỏe và xử lý kịp thời khi nhịp tim khi nghỉ ngơi mất ổn định kèm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm:

\n

\n
• Tim đập nhanh hoặc chậm, kèm theo dấu hiệu hồi hộp, đánh trống ngực, chóng mặt, thậm chí là choáng ngất.
\n
• Loạn nhịp tim, kèm theo khó thở, đau ở vùng ngực, cổ, vai, cánh tay hoặc lưng.
\n
• Nhịp tim chuẩn, bỗng loạn nhịp đột ngột, xuất hiện khi bạn vừa sử dụng một loại thuốc điều trị nào đó.
\n

\n

Rối loạn nhịp tim xuất hiện đồng thời với các biểu hiện bất thường khác, như sụt cân, mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng gắng sức, kèm theo đau đầu, vã mồ hôi.

\n

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương – bệnh viện Trưng Vương

\n

3. Nhịp tim nhanh được phân loại ra sao?

\n

Có rất nhiều cách phân loại nhịp tim nhanh, tùy vào hướng tiếp cận của bệnh nhân và bác sĩ.

\n

Dựa vào triệu chứng của bệnh nhân, chúng ta có thể phân loại nhịp tim nhanh theo các hướng như:

\n

– Nhịp tim nhanh có triệu chứng (tức ngực, khó thở, đánh trống ngực, xây xẩm) và không có triệu chứng

\n

– Nhịp tim nhanh liên tục (kể cả khi nghỉ ngơi) hay từng cơn

\n

– Nhịp tim nhanh đều hay không đều

\n

Bác sĩ chuyên về nhịp tim học sẽ có cách phân loại chính xác hơn, thông qua đo điện tim khi nghỉ (ECG bình thường), điện tim 24 giờ (Holter ECG), điện sinh lý tim, mà bác sĩ sẽ phân loại nhịp tim nhanh theo cơ chế điện học trong tim, theo đó, bác sĩ sẽ phân ra thành:

\n

– Nhịp tim nhanh do bệnh tim hay do bệnh ngoài tim

\n

– Nhịp nhanh xoang hay nhịp nhanh trên thất, nhịp nhanh thất: nhịp tim đều

\n

– Rung nhĩ đáp ứng thất nhanh: nhịp tim nhanh nhưng không đều, nguy cơ hình thành cục máu đông gây đột quỵ cao hơn so với nhịp tim đều.

\n

4. Nhịp tim nhanh có những triệu chứng điển hình nào?

\n

Thời gian giữa hai nhịp tim là thời gian để tim nhận máu về, co bóp tống máu đi và giãn ra nghỉ ngơi. Khi nhịp tim nhanh, nghĩa là tim co bóp nhanh hơn và thời gian nghỉ ngơi của cơ tim sẽ bị thu ngắn lại. Tim đập quá nhanh sẽ làm giảm hiệu quả bơm máu và lưu lượng máu đến các cơ quan, cả tim cũng sẽ bị thiếu máu và oxy. Từ đó, các triệu chứng liên quan đến nhịp tim nhanh có thể gặp bao gồm:

\n

– Khó chịu tại tim do nhịp tim nhanh: đánh trống ngực, hồi hộp, nặng ngực, đau tức ngực.

\n

– Khó chịu ngoài tim do thiếu máu đến các cơ quan: khó thở, mệt mỏi giảm khả năng gắng sức, choáng váng, chóng mặt, xây xẩm, ngất.

\n

Một số bệnh nhân mắc chứng nhịp tim nhanh không có triệu chứng và tình trạng này chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe hoặc kiểm tra bằng điện tâm đồ.

\n

Một số bệnh nhân phát hiện lần đầu tiên chứng nhịp tim nhanh là khi gặp biến chứng của bệnh, là đột quỵ, suy tim.

\n

Tim đập quá nhanh sẽ làm giảm hiệu quả bơm máu và lưu lượng máu đến các cơ quan, cả tim cũng sẽ bị thiếu máu và oxy.

\n

5. Những ai có nguy cơ cao bị nhịp tim nhanh?

\n

Tuổi cao hoặc có tiền sử gia đình bị nhịp tim nhanh hoặc rối loạn nhịp tim là các yếu tố nguy cơ có nhiều khả năng tiến triển thành nhịp tim nhanh.

\n

Bất kỳ tình trạng nào gây căng thẳng cho tim hoặc làm tổn thương mô tim đều có thể làm tăng nguy cơ nhịp tim nhanh. Các yếu tố đó bao gồm:

\n

\n
• Thiếu máu
\n
• Bệnh tiểu đường
\n
• Bệnh tim
\n
• Sử dụng rượu nặng
\n
• Sử dụng nhiều caffeine
\n
• Huyết áp cao
\n
• Tuyến giáp hoạt động quá mức hoặc tuyến giáp kém hoạt động
\n
• Tâm lý căng thẳng hoặc lo lắng
\n
• Hội chứng ngưng thở khi ngủ
\n
• Hút thuốc
\n
• Sử dụng thuốc kích thích
\n

\n

Thay đổi lối sống hoặc điều trị các tình trạng sức khỏe liên quan có thể làm giảm nguy cơ nhịp tim nhanh.

\n

6. Nhịp tim nhanh liệu có nguy hiểm?

\n

Đôi khi, nhịp tim đập nhanh là điều bình thường. Ví dụ, trường hợp nhịp tim tăng lên khi tập thể dục hoặc khi phản ứng với căng thẳng, chấn thương, bệnh tật là điều bình thường.

\n

Nhịp tim nhanh trở thành bệnh lý khi tim đập nhanh hơn bình thường do các điều kiện không liên quan đến căng thẳng sinh lý bình thường. Trong một số trường hợp, nhịp tim nhanh có thể không gây ra các triệu chứng hay biến chứng. Tuy nhiên, trong một số dạng nhịp tim nhanh nguy hiểm, nhịp tim nhanh kéo dài, nếu không được điều trị, nhịp tim nhanh có thể phá vỡ chức năng bình thường của tim và dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm:

\n

\n
• Suy tim
\n
• Đột quỵ
\n
• Ngất
\n
• Ngừng tim đột ngột hoặc tử vong
\n

\n

7. Vì sao nhịp tim nhanh có thể dẫn đến đột quỵ?

\n

Nhịp tim nhanh không cho phép tâm thất lấp đầy máu và co bóp hiệu quả để bơm đủ máu cho cơ thể. Do đó khi nhịp tim quá nhanh sẽ có hiện tượng thiếu máu não, người bệnh cảm thấy xây xẩm, thậm chí là ngất.

\n

Ở một số dạng nhịp tim nhanh đặc biệt, như rung nhĩ, cuồng nhĩ, bệnh nhân còn đối diện với nguy cơ đột quỵ nhồi máu não nếu không sử dụng thuốc chống đông. Khi bị rung nhĩ, tâm nhĩ đập quá nhanh (chỉ rung rung chứ không co bóp thành từng nhát) nên bơm máu không hiệu quả xuống thất được. Khi máu bị ứ trệ lại trong các buồng nhĩ và tiểu nhĩ sẽ dễ có khuynh hướng tạo thành cục máu đông. Nếu cục máu đông vỡ ra, trôi theo dòng máu và đi đến não có thể làm tắc động mạch não gây ra đột quỵ. Đột quỵ trên bệnh nhân rung nhĩ thường xảy ra nhiều vị trí khác nhau trên não cùng lúc.

\n

Ở một số dạng nhịp tim nhanh đặc biệt, như rung nhĩ, cuồng nhĩ, bệnh nhân còn đối diện với nguy cơ đột quỵ nhồi máu não nếu không sử dụng thuốc chống đông.

\n

8. Có những phương pháp nào giúp điều trị nhịp tim nhanh?

\n

Tùy vào các triệu chứng và mức độ của bệnh mà bác sĩ sẽ đề nghị bệnh nhân áp dụng các liệu pháp điều trị khác nhau, bao gồm:

\n

– Điều chỉnh lối sống: tập thể dục, giảm chất kích thích, duy trì chế độ ăn uống và làm việc khoa học

\n

– Hướng dẫn bệnh nhân nghiệm pháp cắt cơn nhịp nhanh đối với bệnh nhân có chứng nhịp nhanh kịch phát trên thất – nghiệm pháp Valsalva: hít sâu rồi ngậm miệng, bịt mũi, bịt tai, tốt hơn nếu úp mặt vào thau nước lạnh. Cố gắng giữ trạng thái đó trong 5-10 giây hoặc hơn tùy theo khả năng, sau đó thở ra từ từ.

\n

– Điều trị bệnh lý nền làm tăng nhịp tim

\n

– Sử dụng thuốc làm chậm nhịp tim: các loại thuốc chống loạn nhịp, thuốc làm giảm nhịp tim.

\n

– Sử dụng thuốc chống đông ngăn ngừa hình thành cục máu đông, giảm nguy cơ đột quỵ ở những bệnh nhân nhịp tim nhanh có nguy cơ cao.

\n

– Cắt đốt điện sinh lý triệt phá ổ phát nhịp bất thường trong cơ tim gây nhịp tim nhanh

\n

– Đặt máy phá rung phòng ngừa rung thất, giảm nguy cơ đột tử cho bệnh nhân.

\n

>>> Xem thêm: Hướng dẫn cách ăn uống để phòng tránh đột quỵ trên bàn làm việc

\n

9. Liệu có thể phòng ngừa nhịp tim nhanh không?

\n

Cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa nhịp tim nhanh là duy trì một trái tim khỏe mạnh và giảm nguy cơ phát triển bệnh tim. Nếu đã có tiền sử mắc bệnh tim mạch, hãy theo dõi và tuân thủ theo kế hoạch điều trị để giúp ngăn ngừa nhịp tim nhanh. Để điều trị hoặc loại bỏ các yếu tố nguy cơ có thể dẫn đến bệnh tim cần thực hiện các khuyến cáo sau:

\n

\n
• Tập thể dục và ăn uống lành mạnh. Duy trì một lối sống lành mạnh cho tim bằng cách tập thể dục thường xuyên và ăn một chế độ ăn uống lành mạnh, ít chất béo có nhiều rau củ, trái cây và các loại ngũ cốc nguyên hạt.
\n
• Duy trì cân nặng hợp lý. Thừa cân làm tăng nguy cơ phát triển bệnh lý tim mạch.
\n
• Giữ huyết áp và nồng độ cholesterol trong tầm kiểm soát. Thay đổi lối sống và dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ để điều chỉnh huyết áp cao (tăng huyết áp) hoặc cholesterol cao.
\n
• Bỏ thuốc lá. Nếu đang hút thuốc và không thể tự bỏ, bệnh nhân cần nói chuyện với bác sĩ về các phương pháp hoặc chương trình giúp bỏ thói quen hút thuốc.
\n
• Uống rượu có chừng mực: Đối với người lớn khỏe mạnh, uống có chừng mực có nghĩa là tối đa một ly mỗi ngày đối với phụ nữ và với nam giới là tối đa hai ly mỗi ngày.
\n
• Không sử dụng chất kích thích, ví dụ như cocain.
\n
• Sử dụng thuốc không kê đơn (OTC) một cách thận trọng. Một số loại thuốc cảm và ho có chứa chất kích thích có thể gây ra nhịp tim nhanh. Tham khảo ý kiến bác sĩ về những loại thuốc cần tránh.
\n
• Hạn chế cafein. Nếu có thói quen uống đồ uống có chứa cafein, hãy uống điều độ (không quá một đến hai ly mỗi ngày).
\n
• Kiểm soát căng thẳng. Tránh căng thẳng không cần thiết và học các biện pháp đối phó để giảm căng thẳng một cách lành mạnh.
\n
• Đi khám theo lịch trình. Đi khám sức khỏe định kỳ thường xuyên và báo cáo bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào cho bác sĩ của bạn.
\n

\n

Benhdotquy.net