U hắc tố: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

1. U hắc tố là gì?

U hắc tố, có nghĩa là “khối u đen”, là loại ung thư da nguy hiểm nhất. Nó phát triển nhanh chóng và có khả năng lây lan đến bất kỳ cơ quan nào.

U hắc tố xuất phát từ các tế bào da được gọi là tế bào hắc tố. Các tế bào này sản xuất ra melanin, sắc tố tối màu tạo nên màu sắc cho da. Hầu hết các khối u ác tính này có màu đen hoặc nâu, nhưng một số có màu hồng, đỏ, tím hoặc màu da.

Khoảng 30% khối u hắc tố bắt đầu từ nốt ruồi hiện có, phần còn lại bắt đầu ở da bình thường. Điều quan trọng là phải chú ý đến những thay đổi trên da của bạn vì phần lớn các khối u ác tính không bắt đầu dưới dạng nốt ruồi.

Mặt khác, việc bạn có bao nhiêu nốt ruồi có thể giúp dự đoán nguy cơ phát triển khối u ác tính trên da. Song, điều quan trọng là bạn phải biết liệu mình có thuộc nhóm nguy cơ cao phát triển ung thư da hắc tố hay không.

Khối u ác tính này có tốc độ phát triển nhanh chóng, vậy nên việc trì hoãn điều trị có thể ảnh hưởng đến nguy cơ tử vong. Biết được nguy cơ của mình có thể giúp bạn cảnh giác hơn trong việc theo dõi những thay đổi trên da và khám da vì u hắc tố có tỷ lệ chữa khỏi 99% nếu phát hiện ở giai đoạn sớm nhất. Việc phát hiện sớm là rất quan trọng vì thành công của việc điều trị có liên quan trực tiếp đến độ sâu của khối ung thư.

U hắc tố là loại ung thư da nguy hiểm nhất.

2. Ung thư hắc tố phổ biến như thế nào?

Ung thư tế bào hắc tố chỉ chiếm khoảng 1% các loại ung thư da, nhưng lại gây ra phần lớn các trường hợp tử vong do ung thư da. Đây là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở người trẻ dưới 30 tuổi, đặc biệt là ở phụ nữ trẻ.

Tỷ lệ mắc ung thư hắc tố đã tăng đáng kể trong 30 năm qua. Người ta thấy rằng mức độ tiếp xúc với tia cực tím (UV) ngày càng tăng là một trong những lý do chính dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng số ca ung thư hắc tố.

»»» Xem thêm: Tổng quan về các loại khối u trong cơ thể

3. Có thể bị u hắc tố ở đâu trên cơ thể?

Bạn có thể bị u ác tính trên bất kỳ vùng da nào trên cơ thể. U ác tính thậm chí có thể hình thành trên mắt và các cơ quan nội tạng. Đàn ông dễ bị u ác tính hơn trên thân – thường là phần lưng trên. Phụ nữ có nhiều khả năng bị u ác tính ở chân.

4. Các dấu hiệu của khối ung thư hắc tố là gì?

Biết cách phát hiện khối u ác tính là rất quan trọng vì các khối u ác tính ở giai đoạn đầu có khả năng điều trị cao. U hắc tố có thể xuất hiện dưới dạng nốt ruồi, mảng vảy, vết loét hở hoặc vết sưng tấy.

Bạn có thể dựa vào quy tắc “ABCDE” của Học viện Da liễu Hoa Kỳ để nhận biết các dấu hiệu cảnh báo rằng một điểm trên da có thể là u hắc tố:

Quy tắc ABCDE phát hiện ung thư da.

Một số khối u ác tính không phù hợp với quy tắc ABCDE, vì vậy hãy nói với bác sĩ về bất kỳ vết loét nào không biến mất, vết sưng, phát ban bất thường hoặc những thay đổi trên da hay ở bất kỳ nốt ruồi hiện có nào.

5. Nguyên nhân gây ra u hắc tố?

Hầu hết các chuyên gia đều đồng ý rằng một yếu tố nguy cơ chính của ung thư hắc tố là tiếp xúc quá nhiều với ánh sáng mặt trời, đặc biệt là cháy nắng khi bạn còn trẻ.

Thống kê cho thấy, 86% khối u ác tính là do tia cực tím mặt trời (UV) gây ra. Tiếp xúc với tia cực tím có thể gây ra thiệt hại cho DNA của tế bào, tạo ra những thay đổi đối với các gen cụ thể ảnh hưởng đến cách tế bào phát triển và phân chia. Khả năng xảy ra các vấn đề khi DNA của da bị tổn thương và các tế bào đó bắt đầu tái sản xuất.

Bức xạ tia cực tím từ giường tắm nắng cũng làm tăng nguy cơ ung thư hắc tố và đã được Tổ chức Y tế Thế giới chỉ định là chất gây ung thư. Việc sử dụng giường tắm nắng có thể liên quan đến hơn 6.000 trường hợp ung thư tế bào hắc tố mỗi năm ở Hoa Kỳ.

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể phát triển khối u ác tính, nhưng nguy cơ phát triển bệnh sẽ tăng lên ở những người:

• Tiền sử gia đình.
• Da trắng, tàn nhang, tóc vàng hoặc đỏ và mắt xanh.
• Tiếp xúc với ánh nắng mặt trời quá mức, bao gồm cả cháy nắng phồng rộp.
• Môi trường sống gần đường xích đạo hoặc ở những nơi có độ cao cao – sống ở những địa điểm này có thể làm tăng khả năng tiếp xúc với tia cực tím.
• Hệ thống miễn dịch suy yếu.

Ung thư hắc tố phổ biến hơn ở người da trắng, nhưng nó có thể xảy ra ở mọi người thuộc mọi loại da. Những người có làn da sẫm màu thường bị u ác tính trên lòng bàn tay, lòng bàn chân và móng tay.

»»» Xem thêm: Khối u tế bào mầm buồng trứng liệu có nguy hiểm?

6. Làm thế nào để chẩn đoán u hắc tố?

Nếu bạn có một nốt ruồi hoặc một chấm trên da trông đáng ngờ, bác sĩ có thể sinh thiết và xem xét nó dưới kính hiển vi để xem liệu nó có chứa tế bào ung thư hay không.

Sau khi bác sĩ nhận được kết quả sinh thiết da cho thấy bằng chứng của tế bào hắc tố, bước tiếp theo là xác định xem u hắc tố đã lan rộng hay chưa.

Sau khi được chẩn đoán, khối u ác tính sẽ được phân loại dựa trên một số yếu tố, chẳng hạn như mức độ lan rộng của nó và sự xuất hiện của nó dưới kính hiển vi. Độ dày của khối u là đặc điểm quan trọng nhất trong việc dự đoán kết quả.

Các khối u ác tính được nhóm thành các giai đoạn sau:

• Giai đoạn 0 (U hắc tố tại chỗ): U hắc tố chỉ ở lớp trên cùng của da (biểu bì).
• Giai đoạn I: U hắc tố nguyên phát nguy cơ thấp không có bằng chứng lây lan. Giai đoạn này thường có thể chữa được bằng phẫu thuật.
• Giai đoạn II: Các đặc điểm xuất hiện cho thấy nguy cơ tái phát cao hơn, nhưng không có bằng chứng về sự lây lan.
• Giai đoạn III: Khối u ác tính đã lan đến các hạch bạch huyết lân cận hoặc vùng da lân cận.
• Giai đoạn IV: Khối u ác tính đã lan đến các hạch bạch huyết hoặc da ở xa hơn hoặc đã lan đến các cơ quan nội tạng.

Độ dày của khối u là đặc điểm quan trọng nhất trong việc dự đoán kết quả.

7. Những xét nghiệm nào được sử dụng để phân giai đoạn u ác tính?

• Sinh thiết hạch bạch huyết: Những bệnh nhân có khối u ác tính sâu hơn 0,8mm, những người có vết loét dưới kính hiển vi trong các khối u có kích thước bất kỳ hoặc các đặc điểm ít phổ biến khác liên quan dưới kính hiển vi, có thể cần sinh thiết hạch bạch huyết để xác định xem khối u ác tính đã lan rộng chưa. Bệnh nhân được chẩn đoán qua sinh thiết hạch bạch huyết trọng điểm có tỷ lệ sống sót cao hơn so với những bệnh nhân được chẩn đoán mắc u ác tính trong hạch qua khám sức khỏe.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Chụp CT có thể cho biết liệu khối u ác tính có nằm trong các cơ quan nội tạng của người bệnh hay không.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Chụp MRI được sử dụng để kiểm tra các khối u ác tính trong não hoặc tủy sống.
• Chụp cắt lớp vi tính phát thải Positron (PET): Chụp PET có thể kiểm tra khối u ác tính trong các hạch bạch huyết và các bộ phận khác của cơ thể ở xa vị trí da u hắc tố ban đầu.
• Xét nghiệm máu: Xét nghiệm máu có thể được sử dụng để đo lactate dehydrogenase (LDH) trước khi điều trị. Các xét nghiệm khác bao gồm mức độ hóa học trong máu và số lượng tế bào máu.

»»» Xem thêm: Những loại xét nghiệm nào giúp tầm soát ung thư?

8. Điều trị ung thư hắc tố như thế nào?

Việc điều trị ung thư hắc tố sẽ phụ thuộc vào giai đoạn của ung thư hắc tố và sức khỏe chung tổng thể của bệnh nhân.

Phẫu thuật thường là phương pháp điều trị chính cho khối u ác tính. Quy trình này bao gồm việc cắt bỏ khối ung thư và một số vùng da bình thường xung quanh nó. Số lượng da lành bị loại bỏ sẽ phụ thuộc vào kích thước và vị trí của ung thư da.

Phương pháp điều trị ung thư hắc tố bao gồm:

• Phẫu thuật u ác tính: Trong giai đoạn đầu, phẫu thuật có khả năng cao để chữa khỏi khối u ác tính.
• Cắt bỏ hạch bạch huyết: Trong trường hợp u ác tính đã lan rộng, có thể phải cắt bỏ các hạch bạch huyết gần vị trí chẩn đoán chính. Điều này có thể ngăn chặn sự lây lan sang các vùng khác trên cơ thể.
• Cắt bỏ di căn: Cắt bỏ di căn được sử dụng để loại bỏ các khối u ác tính nhỏ từ các cơ quan.
• Liệu pháp trúng đích: Trong lựa chọn điều trị này, thuốc được sử dụng để tấn công các tế bào ung thư cụ thể. Phương pháp tiếp cận “trúng đích” này đi theo các tế bào ung thư, để lại các tế bào khỏe mạnh không bị ảnh hưởng.
• Xạ trị: Xạ trị bao gồm các phương pháp điều trị bằng các tia năng lượng cao để tấn công các tế bào ung thư và thu nhỏ các khối u.
• Liệu pháp miễn dịch: liệu pháp miễn dịch kích thích hệ thống miễn dịch của chính người bệnh để giúp chống lại bệnh ung thư.

Việc điều trị ung thư hắc tố sẽ phụ thuộc vào giai đoạn của ung thư hắc tố và sức khỏe chung tổng thể của bệnh nhân.

9. Ung thư hắc tố có thể ngăn ngừa được không?

Bạn có thể giảm nguy cơ mắc ung thư hắc tố bằng cách bảo vệ bản thân khỏi ánh nắng mặt trời và vết cháy nắng:

• Tránh nắng và tìm bóng râm, đặc biệt là trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều
• Bất cứ khi nào có thể, hãy đội mũ có vành, đeo kính râm, áo sơ mi dài tay và quần dài.
• Sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số bảo vệ da (SPF) từ 30 trở lên và thoa lại thường xuyên, thường sau mỗi 1,5 giờ hoặc thường xuyên hơn nếu bạn đang bơi hoặc đổ mồ hôi.
• Sử dụng son dưỡng môi có kem chống nắng.
• Đừng quên thoa kem chống nắng cho trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh trên 6 tháng.

Phát hiện sớm là rất quan trọng để giảm thiểu các rủi ro liên quan đến u ác tính. Hãy cho các bác sĩ biết về bất kỳ nốt ruồi mới hoặc thay đổi, vết loét hoặc sự đổi màu da. Ngoài ra, hãy yêu cầu bác sĩ khám da tổng thể định kỳ để tìm các dấu hiệu của ung thư da.

»»» Xem thêm: Xạ trị ung thư là gì và tác dụng phụ thế nào?

10. Thay đổi chế độ ăn uống liệu có thể giúp ngăn ngừa u ác tính?

Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ ủng hộ việc ăn chế độ ăn dựa trên thực vật thay vì chế độ ăn dựa trên động vật như một phần của kế hoạch lành mạnh để tránh tất cả các bệnh ung thư. Ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy rằng thực vật đóng vai trò mạnh mẽ trong bất kỳ cuộc chiến chống ung thư nào vì chúng bổ dưỡng, không chứa cholesterol và giàu chất xơ.

Không có nghi ngờ gì rằng một chế độ ăn uống lành mạnh có thể bảo vệ hệ thống miễn dịch. Có một hệ thống miễn dịch mạnh mẽ là điều quan trọng để giúp cơ thể bạn chống lại bệnh tật.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn Địa Trung Hải là một lựa chọn lành mạnh có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển của ung thư.

Một số loại thực phẩm tốt cho da và hệ miễn dịch mà bạn có thể xem xét, bao gồm:

• Uống trà: Các polyphenol (chất chống oxy hóa có trong thực vật) trong trà giúp tăng cường hệ thống miễn dịch của bạn. Trà xanh chứa nhiều polyphenol hơn trà đen.
• Bổ sung nhiều rau: Ăn cà rốt, các loại rau họ cải và lá có liên quan đến việc ngăn ngừa ung thư hắc tố da.
• Ăn cá hàng tuần: Những người tham gia nghiên cứu ăn cá hàng tuần dường như tránh được bệnh khi so sánh với những người không ăn cá hàng tuần.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng chế độ ăn Địa Trung Hải là một lựa chọn lành mạnh có thể giúp ngăn ngừa sự phát triển của ung thư.

Sau nhiều năm tranh luận giữa các bác sĩ da liễu về tác dụng bảo vệ của chất chống oxy hóa trong việc ngăn ngừa ung thư da, nghiên cứu gần đây cho thấy mối liên hệ giữa lượng chất chống oxy hóa từ thực phẩm tươi và không làm phát triển bệnh. Chất chống oxy hóa trong chất bổ sung chưa được chứng minh là có hiệu quả như một chất ngăn ngừa ung thư da. Ngày nay, nhiều bác sĩ da liễu khuyến nghị một chế độ ăn uống giàu thực phẩm chống oxy hóa cao.

Hầu hết các bệnh ung thư da có thể được chữa khỏi nếu chúng được điều trị trước khi chúng có cơ hội lây lan. Tuy nhiên, các trường hợp ung thư hắc tố nặng hơn có thể gây tử vong. Ung thư da được phát hiện và loại bỏ càng sớm, bạn càng có cơ hội bình phục hoàn toàn.

Anh Thi – Benhdotquy.net