10 nhóm người dễ bị đột quỵ và cách giúp bạn phòng ngừa?

Đột quỵ não còn gọi là tình trạng tai biến mạch máu não, đây là tình trạng tổn thương não do mạch máu cấp tính. Đột quỵ khởi phát với các triệu chứng méo miệng, yếu liệt nửa người có thể xảy ra ở một chi, nói ngọng hay gặp vấn đề trong diễn đạt và ngôn ngữ. Trong một số trường hợp, người bệnh mất thăng bằng và khó kiểm soát khi di chuyển. Đây là tình huống khẩn cấp, cần gọi cấp cứu khi các triệu chứng trên xuất hiện.

\n

Lãng phí thời gian với đột quỵ sẽ làm tổn thương não, giờ vàng chỉ có từ 4.5 đến 6 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng. Càng đến bệnh viện sớm, khả năng sống sót càng cao và di chứng tàn phế giảm.

\n\n

1. Những nguyên nhân gây đột quỵ

\n

\nNhững người bị béo phì có nguy cơ đột quỵ cao hơn tới tận 64%.

\n

Đột quỵ có nhiều nguyên, nhưng trung tâm cấp cứu 115, TPHCM liệt kê các nguyên nhân phổ biến như đàn ông thừa cân béo phì, sử dụng thức ăn nhanh và chế độ sinh hoạt không lành mạnh gây béo phì ở người trẻ tuổi.

\n

Theo các nghiên cứu, khả năng đột quỵ ở người béo phì cao hơn người bình thường. Người có BMI lớn hơn 30 dễ tử vong do tai biến mạch máu não, xơ vữa động mạch. Những người béo phì mức độ thấp cần phải cẩn thận nếu có thêm các yếu tố nguy cơ khác như tiểu đường type 2, rối loạn lipid máu. Người trẻ không vận động sẽ tăng nguy cơ đột quỵ 20% so với người vận động, tập luyện thể thao 4 lần một tuần.

\n

>>> Xem thêm: Đối tượng dễ bị đột quỵ và cách phòng ngừa?

\n

2. Thức khuya, mất ngủ kéo dài và làm việc đêm gây hại sức khỏe ra sao?

\n

Công việc quá tải, hoàn thành xuất sắc khiến nhiều người thức khuya, dậy sớm. Theo thống kê của các nhà khoa học Mỹ, người ngủ ít hơn 5 giờ mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ cao hơn người ngủ đủ từ 7 đến 8 giờ một ngày. Mất ngủ kéo dài gây ra tác động xấu đến cơ thể như suy nhược cơ thể, xơ vữa mạch máu, tăng huyết áp. Đây là những yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ.

\n

3. Căng thẳng, áp lực, lo lắng và biến cố trong cuộc sống gây đột quỵ ra sao?

\n

\nNgười chịu căng thẳng và áp lực thường xuyên có nguy cơ đột quỵ cao hơn 30%.

\n

Công việc lương cao thường đi kèm với áp lực. Theo một trường luật tại Mỹ, các SEO còn có nguy cơ stress đến trầm cảm gấp đôi so với người bình thường. Nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Lancet cho thấy làm trên 50 giờ một tuần có thể làm gia tăng 1/3 nguy cơ đột quỵ.

\n

Căng thẳng khiến một số người dễ nổi nóng, kích thích quá mức. Điều này dẫn đến nguy cơ đột quỵ so với người có tính điềm đạm bởi vì khi tạo ra cảm xúc trong cơ thể khi dao động, các chất cặn bã do cơ thể tiết ra sẽ chặn các mạch máu. Quá trình lưu thông máu sẽ ảnh hưởng đến việc cung cấp máu cho não.

\n

Khi tâm trạng càng nóng giận, người đó càng bức xúc sẽ dẫn đến tình trạng kích thích. Máu sẽ không được đưa lên não một thời gian có thể gây ra đột quỵ.

\n

4. Tác hại của việc hút thuốc lá và rượu bia

\n

Thuốc lá gây ra những thay đổi dài hạn và ngắn hạn cho các mạch máu não. Tốc độ dòng máu qua mạch máu não thay đổi nhanh chóng ngay sau khi hút thuốc dẫn đến tác động tiêu cực cho não bộ. Thuốc lá chứa khoảng 7000 chất độc hóa học như formodeine, carbon monoxide. Nictoine và oxide carbon là chất độc hại nhất có trong thuốc lá. Chỉ cần uống 50 mg Nicotine có thể dẫn đến tử vong. Mỗi điếu thuốc lá chứa đến 250 mg Nicotine và khói thuốc chứa 2 mg khiến huyết áp tăng vọt, tim đập nhanh và động mạch co lại gây xơ vữa. Oxide carbon bám vào lòng mạch gây viêm, hình thành cục máu đông và gây tăng thiếu máu cục bộ ở tim, não dẫn đến đột quỵ. Một người hút thuốc nhiều hơn 1 bao trong 1 ngày sẽ làm tăng nguy cơ đột quỵ lên gấp 4 lần so với mức trung bình. Hút thuốc càng nhiều, nguy cơ đột quỵ cao gấp đôi so với mức bình thường.

\n

Rượu bia nhiều cũng là một trong những yếu tố dẫn đến đột quỵ. Giới y học gọi trái tim của nam giới nghiện rượu là tim bò hay tim bia. Trái tim này to hơn người bình thường nhưng lại kém chức năng hơn. Tim bơm máu không đều dễ gây ra đột quỵ. Không những vậy, đồ uống có cồn còn liên quan đến các bệnh lý khác như tăng huyết áp, bệnh mạch vành, loạn nhịp tim, cơ tim giãn nở… Căn bệnh này làm tăng đột quỵ ở mọi lứa tuổi.

\n

5. Môi trường làm việc hoặc nơi sống thiếu oxy gây đột quỵ ra sao?

\n

Phòng máy lạnh, chung cư, cao ốc, sân khấu đông người, nhà hàng. Mặc dù chỉ chiếm 1% trong tổng trọng lượng cơ thể, nhưng bộ não lại đòi hỏi rất nhiều năng lượng. Não cần đến khoảng 15% máu từ tim để có được lượng oxy và glucose cần thiết trong các hoạt động hằng ngày. Vì vậy, không có đủ lưu lượng máu đến não để đáp ứng nhu cầu trao đổi chất thì não sẽ thiếu oxy.

\n

Thiếu oxy não được xem là bệnh lý có nguy cơ gây tử vong thứ ba trên thế giới chỉ sau ung thư và bệnh tim mạch. Thiếu oxy não chiếm 25% tổng số các tai biến mạch máu não.

\n

\nTăng huyết áp không được điều trị và kiểm soát tốt sẽ dẫn đến tổn thương nặng các cơ quan đích và gây các biến chứng nguy hiểm

\n

6. Tăng huyết áp không điều trị thường xuyên sẽ để lại hậu quả gì?

\n

Tăng huyết áp không được điều trị và kiểm soát tốt sẽ dẫn đến tổn thương nặng các cơ quan đích và gây biến chứng nguy hiểm như đột quỵ não, bao gồm cả 2 dạng: xuất huyết não và nhồi máu não. Ở người tăng huyết áp vào ban đêm hoặc hạ quá mức hay tăng vọt bất cứ lúc nào thường gặp vào buổi sáng đều là yếu tố bất lợi vì người bệnh dễ bị đột quỵ não.

\n

Khi tăng huyết áp dẫn đến tai biến mạch máu não, các mạch máu não sẽ không chịu nổi áp lực dẫn đến bị vỡ. Lúc đó, người bệnh sẽ bị xuất huyết não, gây liệt nửa người hoặc liệt hoàn toàn, thậm chí có thể dẫn đến tử vong. Ngoài ra, tăng huyết áp làm hẹp mạch máu nuôi não tương tự như mạch vành. Nếu mảng xơ vữa bị vỡ sẽ hình thành cục máu đông, làm tắc mạch máu não dẫn đến chết một vùng não hoặc nhồi máu não.

\n

Tăng huyết áp còn làm hẹp động mạch cảnh, động mạch não khiến máu bơm lên não không đủ làm bệnh nhân chóng mặt, hoa mắt, đôi lúc bất tỉnh. Đây được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA), dự báo trong tương lai có một cơn đột quỵ thực sự có thể xảy ra trong tương lai gần.

\n

7. Không kiểm soát tốt đường huyết để lại di chứng gì?

\n

Bên cạnh kẻ giết người thầm lặng tăng huyết áp, đái tháo đường được xem là yếu tố nguy cơ gây ra bệnh đột quỵ. Tăng đường huyết ở người đái tháo đường sẽ làm tổn thương mạch máu, đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch, tăng tích tụ các mảng xơ vữa trong lòng mạch gây tắc nghẽn.

\n

Mặt khác, người bị đái tháo đường thường kèm theo bệnh tăng huyết áp. Huyết áp là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến đột quỵ làm quy trình xơ vữa động mạch diễn ra nhanh hơn, khiến máu bị tắc nghẽn.

\n

8. Bệnh lý tim mạch nguy hiểm ra sao?

\n

Bệnh lý tim nguy hiểm nhất có liên quan đến đột quỵ là rung nhĩ. Rung nhĩ là tình trạng co bóp thất thường của tâm nhĩ trái. Ở bệnh nhân rung nhĩ, tâm nhĩ trái co bóp nhanh gấp 4 lần so với các buồng tim còn lại. Điều này dẫn đến sự bất thường của dòng chảy trong dòng máu, tạo điều kiện cho cục huyết khối hình thành trong buồng tim và nhanh chóng di chuyển đến nơi khác gây tắc nghẽn mạch máu não.

\n

9. Rối loạn chuyển hóa mỡ, viêm khớp, suy thận gây ra hậu quả gì?

\n

Ở người bị thừa mỡ máu, cholesterol sẽ khiến cho thành mạch não bị dày lên, làm chết hẹp lòng mạch, cản trở lưu thông dòng máu đến nuôi dưỡng tế bào não dẫn đến đột quỵ. Các mảng xơ vữa khi bị vỡ sẽ di chuyển từ nơi khác đến mạch máu não có thể gây tắc mạch dẫn đến đột quỵ não.

\n

10. Hẹp động mạch cảnh hay mạch máu não gây đột quỵ như thế nào?

\n

\nBệnh hẹp động mạch cảnh là một trong các nguyên nhân phổ biến gây đột quỵ

\n

Động mạch cảnh có kích thước khá lớn nằm ở cổ gồm động mạch cảnh trái và động mạch cảnh phải mà chúng ta có thể sờ thấy được nhịp đập ở cả hai bên cổ. Động mạch cảnh có chức năng đưa máu từ tim lên nuôi dưỡng não.

\n

Động mạch cảnh bị hẹp do mãng vữa xơ phát triển dày lên từ thành mạch, làm giảm lưu lượng máu. Mãng vữa xơ có thể gây ra huyết khối tắc mạch tại chỗ và di chuyển về tắc mạch não. Bệnh hẹp động mạch cảnh là một torng các nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ nhồi máu não và cơn thiếu máu não thoáng qua vì động mạch cảnh là cơ quan cung cấp máu cho não lớn nhất.

\n

>>> Xem thêm: Đối tượng nào cần tầm soát đột quỵ sớm?

\n

11. Thay đổi lối sống phòng ngừa đột quỵ.

\n

Ngoài các yếu tố không thể thay đổi như tuổi tác, chủng tộc. Thay đổi các yếu tố trên có thể giúp dự phòng đột quỵ như kiểm soát bệnh tăng huyết áp, phát hiện sớm, điều trị bệnh tim, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hẹp động mạch chủ có triệu chứng…

\n

12. Thay đổi các thói quen xấu như tắm khuya, uống rượu bia, hút thuốc lá có dễ không?

\n

Từ bỏ thuốc lá không hề dễ, vì vậy người bệnh cần đến gặp bác sĩ để có lời khuyên cụ thể. Người bệnh hãy vứt ngay gạt tàn thuốc lá, chúng ta cần dọn dẹp nhà cửa, giặt quần áo, đi dã ngoại với gia đình, bạn bè. Một đến ba tuần sau khi bỏ thuốc lá, bạn sẽ thấy bồn chồn lo âu, khó chịu, mất ngủ, thèm ăn nhiều, đau đầu… Sau đó, các triệu chứng đó hết dần.

\n

Song song đó, mỗi người cần giải tỏa bất áp lực công việc để tránh bị áp lực căng thẳng. Về chế độ ăn, chúng ta cần tránh ăn chất béo bão hòa, giảm muối, ăn nhiều rau quả, chất xơ, duy trì trọng lượng cơ thể phục hồi và tập thể dục 30 đến 60 phút trong 5 ngày/tuần.

\n

Trọng Dy (ghi), (theo video AloBacsi.vn)