Phòng tránh đột quỵ cấp tính như thế nào?

\n

1. Nguyên nhân gây chảy máu não hoặc tắc mạch máu não?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Bệnh đột quỵ hay còn được dân gian gọi là tai biến mạch máu não. Có hai dạng đột quỵ là nhồi máu não hoặc tai biến mạch máu não và vỡ mạch máu não hay còn gọi là xuất huyết não.

\n

Nhồi máu não thường xảy ra do xơ vữa động mạch. Các yếu tố nguy cơ gây xơ vữa động mạch như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu cao… Những yếu tố này khiến mạch máu xơ vữa. Theo thời gian, mảng xơ vữa sẽ lớn hơn, gây hẹp mạch máu và gây tắc dẫn đến nhồi máu não.

\n

Bệnh lý về tim như rối loạn nhịp tim, rung nhĩ, hẹp hở van tim nặng, suy tim nặng gây ra cục máu đông ở tim và cục máu đông đó trôi theo dòng máu lên não gây tắc động mạch ở não dẫn đến tình trạng hẹp mạch máu não. Các nguyên nhân ít gặp hơn là thoái hóa mạch máu nhỏ ở các bệnh nhân tăng huyết áp, đái tháo đường thường gây ra nhồi máu não.

\n

Đối với xuất huyết não, nguyên nhân chủ yếu là do cao huyết áp. Nếu điều trị không tốt, nó sẽ gây thoái hóa mạch máu khiến mạch máu vỡ ra và dẫn đến tình trạng xuất huyết não. Bên cạnh đó, có nhiều nguyên nhân ít gặp hơn như rối loạn đông máu dẫn đến chảy máu. Một trong các vị trí chảy máu như ở vùng não, cũng gây ra tình trạng xuất huyết đường tiêu hóa. Ngoài ra, u não và tĩnh mạch não cũng gây ra tình trạng xuất huyết não.

\n

Việc điều trị 2 loại đột quỵ này sẽ khác nhau. Nếu bệnh nhân bị nhồi máu não, chúng ta cần dùng thuốc chống đông máu. Ngược lại, nếu xuất huyết não sẽ chống chỉ định dùng thuốc chống đông máu.

\n

Khi bệnh nhân xuất viện, cần lưu ý giữ tất cả các giấy tờ có liên quan đến bản thân, vì có thể phải uống thuốc suốt đời. Nếu không giữ lại các thông tin này, khi các bệnh viện khác hỏi thông tin chúng ta không cung cấp được, họ buộc phải kiểm tra lại, tốn tiền và thời gian.

\n

\n

2. Biểu hiện xuất huyết não khác gì so với nhồi máu não?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Khi bị nhồi máu não, triệu chứng bệnh sẽ gồm nói đớ, yếu liệt tay chân, hôn mê và tử vong. Khi não bị vỡ và chảy máu, triệu chứng sẽ gây ra cục máu tụ hoặc tăng áp lực trong não bất chợt. Triệu chứng diễn ra rất nhanh và có thể khiến bệnh nhân hôn mê nhiều hơn nhồi máu não, nhưng bệnh sẽ diễn tiến nặng dần trong nhiều giờ. Xuất huyết não sẽ đạt tối đa ngay từ đầu.

\n

Bệnh nhồi máu não ít gây đau đầu hơn, nguyên nhân do khối máu tụ trong não gây tăng áp lực trong não. Đó là những điểm có thể khác biệt, còn về triệu chứng, bệnh gần như giống nhau.

\n

3. Yếu tố đột ngột gây đột quỵ sẽ biểu hiện như thế nào?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Khi đột quỵ bệnh nhân sẽ đột ngột bị ngã quỵ. Cảm giác cơ thể đang bình thường bỗng ngã lăn ra đất. Chính vì tính chất đột ngột đó, bệnh nhân thường nhớ rõ thời điểm khởi phát bệnh. Ví dụ bệnh nhân đang ăn cơm bỗng dưng rớt muỗng xuống hoặc đánh cờ, đọc báo bỗng không còn đọc hay cầm con cờ được nữa. Đến phút sau, triệu chứng đã xuất hiện.

\n

4. Sự nguy hiểm của tai biến mạch máu não

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Đột quỵ nguy hiểm ở hai khía cạnh, bản thân bệnh đột quỵ có thể gây tử vong. Bản thân 50% là con số lớn, trong 2 người có một người bị đột quỵ. 50% còn lại là con số tàn phế, bệnh nhân không còn tự chăm sóc bản thân, đó là gánh nặng cho gia đình, tốn kém chi phí y tế rất lớn.

\n

Đột quỵ tỷ lệ rất nhiều, có nhiều yếu tố nguy cơ gây đột quỵ thường gặp như tăng huyết áp, tiểu đường. Nếu chúng ta không chú ý, đột quỵ sẽ xảy ra và bệnh sẽ gây tốn chi phí y tế và chăm sóc bản thân.

\n

\nKhi đột quỵ, bệnh nhân sẽ có các triệu chứng đột ngột.

\n

5. Lối sống có phải yếu tố nguy cơ gây đột quỵ không?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Có hai nhóm yếu tố nguy cơ: những yếu tố nguy cơ phòng ngừa được và những yếu tố nguy cơ không phòng ngừa được. Ví dụ như tuổi tác là yếu tố nguy cơ không thể điều chỉnh, bệnh nhân lớn tuổi sẽ là yếu tố nguy cơ của tai biến. Người lớn tuổi sẽ bị nhiều hơn người trẻ. Ví dụ như người 80, 90 tuổi sẽ dễ bị tai biến nhiều hơn người 50 và 60 tuổi. Nam thường bị tai biến mạch máu não nhiều hơn nữ. Tiền sử gia đình cũng là yếu tố không điều chỉnh được.

\n

Các yếu tố nguy cơ điều chỉnh được thường gặp là cao huyết áp, đái tháo đường (tiểu đường). Các yếu tố nguy cơ liên quan đến lối sống như béo phì, đồ ăn nhiều mỡ, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, nội tạng, ít vận động.

\n

>>> Xem thêm: Những việc bạn cần làm ngay khi có người thân bị đột quỵ

\n

6. Những việc cần làm khi chờ xe cứu thương?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Đối với bác sĩ điều trị đột quỵ, họ thường nhắc nhau về vấn đề thời gian là não. Tiết kiệm thời gian là tiết kiệm não nhưng lãng phí thời gian là lãng phí não. Mất thời gian là mất não. Nếu bệnh nhân bị đột quỵ, cứ mỗi giây trôi qua hai triệu tế bào não sẽ bị mất. Chính vì vậy, nếu càng để mất nhiều thời gian tế bào não sẽ bị chết nhiều hơn.

\n

Điều đầu tiên là đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay. Vấn đề thứ hai để nhận ra tai biến là bệnh nhân có dấu hiệu nào xảy ra đột ngột, người nhà phải nghi ngờ đến tai biến vì não có nhiều vùng chức năng. Tùy theo vùng chức năng bị tổn thương như thế nào, não sẽ có biểu hiện khác nhau. Ví dụ như bệnh nhân bị tổn thương ở vùng ngôn ngữ, họ không nói chuyện, hiểu được nhưng họ không bị liệt.

\n

Nếu bệnh nhân bị đột quỵ gây ảnh hưởng đến vùng thị giác của não, họ sẽ bị mù đột ngột nhưng không liệt. Nếu bệnh nhân bị đột quỵ gây ảnh hưởng đến vùng giữ thăng bằng, họ bị mất thăng bằng không đi đứng được. Nếu bệnh nhân bị đột quỵ tác động đến phần vận động, họ sẽ bị liệt.

\n

Về mặt nguyên tắc, nếu xuất hiện triệu chứng xảy ra đột ngột có khả năng đó là tai biến. Tuy nhiên, không đánh đồng tất cả mà cần dựa vào 3 yếu tố như đột ngột méo miệng, đột ngột nói đớ, đột ngột yếu liệt nửa bên cơ thể. Nếu một trong ba yếu tố đó xảy ra, bệnh nhân nghi ngờ đột quỵ. Đó là ba yếu tố phổ biến nhất thường gặp và có tỷ lệ cao nhất. Còn các triệu chứng bao gồm mờ mắt, chóng mặt ít gặp hơn

\n

Lưu ý, ở các nơi không có trung tâm điều trị lớn, việc đầu tiên người thân cần làm là đưa bệnh nhân đến bệnh viện. Tuyệt đối tránh cạo gió, chích lệ, uống chanh, bấm huyệt, ngâm chân vào nước nóng, vì nó sẽ làm chậm trễ thời gian của bệnh nhân. Khi thời gian chậm trễ, tế bào não sẽ mất đi và việc điều trị sẽ kém hiệu quả.

\n

Trong tình huống tắc mạch máu cấp, chúng ta có phương pháp điều trị để giúp tái thông lại mạch máu. Nếu đến trễ quá, sẽ không thể làm được. Đối với phương pháp tái thông mạch máu não bằng thuốc chích vào tĩnh mạch, thời gian hiệu quả chỉ được sử dụng trong 4,5 giờ đầu, cho nên đừng lãng phí thời gian khi nhập viện.

\n

Đối với tái thông mạch máu bằng phương pháp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học có thể kéo dài đến 6 giờ. Dù chúng ta có tái thông mạch máu bằng thuốc hay dụng cụ đều liên quan đến giờ giấc.

\n

Khi đưa bệnh nhân tới bệnh viện, chúng ta cần cho bệnh nhân nằm thoải mái, đầu hơi cao để đàm không bị ứ đọng trong đường thở, gây tắc nghẽn. Nếu thấy bệnh nhân thở khó, cần hút sạch đàm nhớt.

\n

Khi nghi ngờ bệnh nhân bị tai biến, chúng ta không nên cho thứ gì vào miệng bệnh nhân vì bệnh nhân có thể bị nuốt sặc. Không nên cho bệnh nhân đi lại vì bệnh nhân tai biến sẽ kèm theo yếu liệt chân tay. Khi không vững, họ sẽ bị té ngã dẫn đến chấn thương sọ não hoặc gãy xương làm tình trạng nặng hơn.

\n

\nNgười có bệnh lý nền cần uống thuốc điều trị ổn định để phòng ngừa đột quỵ và tái phát.

\n

7. Uống thuốc huyết áp lâu dài có gây đột quỵ?

\n

Câu hỏi bạn đọc: Tôi bị cao huyết áp và mất ngủ thường xuyên. Mỗi ngày tôi uống thuốc huyết áp, nếu uống lâu dài tôi có ổn không, thưa BS?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Có một số điểm bạn cần lưu ý đó là bạn phải uống thuốc huyết áp suốt đời và uống mỗi ngày đều đặn để huyết áp không lên cao.

\n

Ngoài việc uống thuốc huyết áp đều, bạn cũng cần đo huyết áp vì nhiều khi mình uống liều thuốc nhưng không đạt. Huyết áp trên 140 là chưa đạt, huyết áp dưới 140 là đạt. Huyết áp không xuống sẽ gây hại. Nếu huyết áp đạt, chúng ta duy trì. Nếu huyết áp chưa đạt, chúng ta phải khám lại để điều chỉnh thuốc.

\n

Thiếu sót trong điều trị huyết áp là uống thuốc không đều hoặc mình uống đều nhưng sau đó bỏ một thời gian không kiểm tra. Đến khi có biến chứng như xuất huyết não, mọi việc đã quá muộn.

\n

Một số bệnh nhân mất ngủ do đau nhức xương khớp, đau bao tử… Các trường hợp đau nhức do mất ngủ, chúng ta xử lý tình huống đó sẽ hết. Bệnh lý mất ngủ liên quan đến thoái hóa thần kinh, Parkinson, trầm cảm cũng có thể gây rối loạn giấc ngủ. Bạn cần đi khám bệnh để bác sĩ xác định tình trạng mất ngủ của cô có liên quan đến yếu tố nào không để xử lý vấn đề đó. Nếu chỉ uống thuốc mất ngủ, ngưng thuốc sẽ dễ bị lại.

\n

Một số bệnh cho phép uống thuốc lâu dài như cao huyết áp, tiểu đường. Những bệnh không uống thuốc suốt đời, chúng ta chỉ tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ. Trong trường hợp uống thuốc lâu dài như vậy, chúng ta sẽ kiểm tra chức năng gan và thận sẽ giảm thiểu tác hại của thuốc.

\n

8. Cách sử dụng thuốc chống đông phòng ngừa đột quỵ

\n

Câu hỏi bạn đọc: Thuốc chống đông người nhà em sử dụng có cần được sử dụng thường xuyên hay không và cách sử dụng thuốc tốt nhất là như thế nào, thưa BS?

\n

BS Đào Duy Khoa trả lời:

\n

Có hai loại tai biến: xuất huyết não và nhồi máu não. Bạn nên nhớ rõ người nhà bạn bị vấn đề nào. Nếu đó là xuất huyết não, người nhà bạn không được dùng thuốc chống đông máu. Nếu đó là nhồi máu não, chúng ta phải dùng thuốc.

\n

Nếu bác sĩ kê cho người nhà bạn đơn thuốc chống đông máu tôi nghĩ đó là nhồi máu não. Khi dùng thuốc chống đông máu, thuốc sẽ giúp hạn chế cục máu đông và phòng ngừa bị đột quỵ lần thứ hai, thứ ba. Người nhà bạn bị đột quỵ cách đây từ ba đến sáu tháng, có thể sẽ hồi phục dần và đạt mức tối đa, hoặc để lại di chứng không thể chữa triệt để hoàn toàn bình thường được.

\n

Tai biến mạch máu không được điều trị phòng ngừa sẽ dẫn đến tái phát. Tai biến mạch máu não lần thứ hai sẽ nặng hơn lần đầu.

\n

Khi bệnh nhân bị tai biến mạch máu não, bác sĩ sẽ cho dùng thuốc tùy theo mức độ tổn thương não như kháng tập tiểu cầu hoặc kháng đông máu. Bác sĩ có thể dùng thuốc kháng một tập tiểu cầu hay hai tập tiểu cầu tùy theo mức độ bệnh của bạn. Thông thường, bệnh nhân mới bị sẽ dùng ngày. Thuốc này sẽ được sử dụng suốt đời. Khi sử dụng như vậy, nó sẽ làm tăng nguy cơ xuất huyết, nếu bệnh nhân dùng thuốc chống đông máu sẽ có nguy cơ chảy máu cao hơn người bình thường. Nó sẽ có nguy cơ chảy máu ở da, đường ruột… Nhưng lợi của thuốc vẫn nhiều hơn có hại.

\n

Nếu không dùng thuốc chống đông máu, tỷ lệ bệnh nhân tái phát, tàn phế sẽ nguy hiểm và nặng nề hơn. Bệnh nhân nên tiếp tục dùng thuốc vì lợi nhiều hơn hại và dùng thuốc suốt đời.

\n

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net

\n

(Theo Làm Gì Để Tránh Đột Quỵ Cấp – Radio VOH)