Bệnh nhân cơ xương khớp phục hồi chức năng vận động hậu đột quỵ như thế nào?

\n

1. Di chứng đột quỵ ảnh hưởng đến chức năng vận động ra sao?

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Sau khi đột quỵ, sẽ dẫn đến hai vấn đề: ảnh hưởng đến vấn đề vận động và  đau. Cả hai đều gây ảnh hưởng đến khả năng cử động của bệnh nhân.

\n

Vận động thường sẽ có 2 giai đoạn: Thứ nhất liệt mềm, tức là chúng ta không cử động được tay chân, khi cầm tay chân lên thì người bệnh thả xuống. Giai đoạn sau xảy ra sau vài tuần, vài tháng tức là cơ ở vùng tay chân sẽ bắt đầu bị co cứng.

\n

Hai trường hợp mềm hay cứng đều khiến người bệnh hạn chế khả năng cử động. Tuy nhiên, khi mềm chúng ta tập luyện dễ hơn, còn khi co cứng sẽ khiến khớp bị trật hoặc biến dạng khớp làm người bệnh tập phải chịu đau đớn và không thể tập để phục hồi chức năng vận động.

\n

Bên cạnh đó, khi người bệnh đi đứng một bên của họ bị giảm sức cơ dẫn đến trọng lượng dồn vào bên còn lại, làm cơ còn lại bị co nhiều hơn và có thể gây mỏi, đau. Nó sẽ tăng áp lực lên khớp và khiến khớp mau bị thoái hóa hơn.

\n

Thứ ba, nó sẽ gây ảnh hưởng đến xương. Đối với người bị yếu cơ, khi cơ mình khỏe xương càng chắc. Cơ bị liệt và yếu đi, vì không được kích thích bởi co cơ nên xương bắt đầu loãng đi. Loãng xương có thể gây ra tình trạng thoái hóa khớp bên lành, hậu quả nghiêm trọng hơn là người bệnh có thể mất thăng bằng và có nguy cơ té ngã.

\n

Nghiên cứu trên thế giới cho thấy sáu tháng sau khi bị đột quỵ, 25% bệnh nhân sẽ bị té ngã một lần và người đột quỵ bị gãy cổ xương đùi sẽ tăng gấp ba lần so với người lành. Gãy cổ xương đùi cực kỳ nguy hiểm vì có thể gây ra vấn đề khác. Ví dụ, có thể gây đau làm hạn chế khả năng phục hồi chức năng. Bệnh nhân bị té ngã nhưng bị gãy cổ xương đùi thì chỉ nằm một chỗ. Điều đó rất nguy hiểm.

\n

\nThS.BS.CK2 Mai Duy Linh – Giảng viên trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch

\n

>>> Xem thêm: Cách thiết lập mục tiêu phục hồi chức năng cho bệnh nhân đột quỵ

\n

2. Phương pháp giúp người bệnh đột quỵ mau chóng phục hồi chức năng vận động?

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Quan trọng nhất là người bệnh phải tập, tập càng thường xuyên càng tốt. Ngoài ra, có một số trường hợp bệnh nhân có thể đau sau đột quỵ do tế bào thần kinh trung ương tạo ra cảm giác đau, đau do cứng cơ, đau do vận động.

\n

Khi chúng ta yếu một bên, áp lực sẽ đè lên phía bên kia. Tình trạng đau sẽ nặng hơn ở người bị đột quỵ có bệnh lý cơ xương khớp trước đó. Họ phải đi khám bác sĩ và kê thuốc giảm đau. Thuốc giảm đau sẽ giúp cải thiện khả năng vận động của bệnh nhân, tạo thuận lợi cho bệnh nhân tập luyện.

\n

Đôi khi chính tình trạng đau khiến bệnh nhân muốn nằm một chỗ, vì vậy cần cải thiện tình trạng đau thì người bệnh mới chịu tập vận động.

\n

3. Nên ưu tiên phục hồi di chứng do đột quỵ hay trị liệu cơ xương khớp bị tổn thương?

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Chúng ta cần tập song song cả hai. Tuy nhiên, trong trường hợp bắt buộc chúng ta sẽ ưu tiên đột quỵ nếu bệnh nhân bị liệt, yếu một bên. Bên nào chưa cử động được, chúng ta chỉ tập đơn thuần để chống co rút, kéo căng. Đồng thời sẽ phải tập bên đối diện hay bên lành.

\n

Ví dụ, ở bệnh nhân bị thoái hóa khớp gối thì phải tập kèm với khớp gối để tăng sức cơ bên lành. Sau này, nếu bệnh nhân đứng được họ sẽ dồn trọng lượng vào bên lành trong giai đoạn đầu. Nếu cơ một bên bị yếu, cơ lành không được khỏe lúc đó bệnh nhân sẽ dễ bị té ngã.

\n

Nếu đầu gối bên lành bị đau, chúng ta không tập cải thiện tình trạng thoái hóa khớp, thì bệnh nhân sẽ đứng không vững. Vì vậy, chúng ta cần tập song song để phục hồi chức năng sau đột quỵ và bệnh lý cơ xương khớp.

\n

4. Người có bệnh lý cơ xương khớp, phục hồi hậu đột quỵ có gì khác biệt?

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Đau cơ xương khớp hoặc đau cột sống cổ sẽ cản trở người bệnh tập chức năng sau đột quỵ. Chính vì vậy, chúng ta phải kết hợp điều trị cơ xương khớp bằng thuốc giảm đau và kèm tập vật lý trị liệu những bệnh lý cơ xương khớp trước đó kết hợp với phục hồi chức năng sau đột quỵ. Thường việc tập sẽ lâu hơn so với người không có bệnh lý cơ xương khớp.

\n

5. Thời gian phục hồi cơ xương khớp sau đột quỵ

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Thứ nhất, sẽ tùy thuộc vào độ rộng tổn thương trên não. Nếu điều trị bằng thuốc hay can thiệp để cứu tế bào não càng trễ, khả năng phục hồi sẽ khó hơn. Thứ hai, việc can thiệp phục vật lý trị liệu hồi chức năng càng sớm và thường xuyên hay không.

\n

Nói chung, ở người chưa lớn tuổi khả năng phục hồi có thể là 3 hay 6 tháng sau đột quỵ. Nhưng bệnh nhân có các bệnh lý như thoái hóa khớp, thoái hóa cột sống sẽ phải mất 9 tháng đến một năm để phục hồi.

\n

\n

6. Những khó khăn khi phục hồi chức năng cơ xương khớp

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Điểm khó khăn thứ nhất là đau. Đây là tình trạng cần được phối hợp với thuốc để giảm đau giúp bệnh nhân tập được. Thứ hai, mức vững, tức là do bệnh lý cơ xương khớp ảnh hưởng đến bên lành, nên khi tập chúng ta cần sự hỗ trợ của bên lành.

\n

Đối với người có bệnh lý cơ xương khớp khiến một bên bị yếu hay bị đau, nó sẽ làm cho quy trình phục hồi lâu hơn, bài tập sẽ khó hơn. Những trường hợp này cần có sự phối hợp của người nhà hay bác sĩ trị liệu để có các đánh giá động tác nào phù hợp hay không phù hợp.

\n

Trong trường hợp người bệnh không có bệnh lý cơ xương khớp, có những động tác họ có thể tự tập ở nhà. Đôi khi chúng ta có thể mua dụng cụ và tự tập hỗ trợ được vì cơ bên lành của bệnh nhân khỏe nên họ có thể tự tập.

\n

7. Người nhà và bệnh nhân cần lưu ý gì khi phục hồi chức năng vận động?

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Chúng ta cần quan tâm đến ngưỡng đau, tức là cần tập ở mức đau vừa phải để người bệnh quen dần. Sau đó, chúng ta tăng lên từng cấp độ.

\n

Thứ hai, cần quan tâm đến vấn đề té ngã nhất là vấn đề tập đứng và đi. Khi sức cơ bị yếu, có bệnh lý cơ xương khớp đi kèm thì bệnh nhân sẽ dễ bị té.

\n

Trong giai đoạn đầu, người nhà phải đỡ, bằng cách mua khung tập đứng hoặc khung tập đi. Sau khi bệnh nhân đứng ổn, chúng ta sẽ cho bệnh nhân tự tập đi. Với khung đó, chúng ta có thể cho bệnh nhân đi quanh trong nhà hoặc đi đến nhà vệ sinh.

\n

Thứ ba, đôi khi chúng ta phải điều chỉnh một số nơi trong nhà như thiết kế thanh vịn để người bệnh có thể ngồi trên toilet. Thứ tư, nên loại bỏ bậc thềm để tránh gây trở ngại cho bệnh nhân không bước lên được.

\n

>>> Xem thêm: Các biện pháp tự nhiên giúp phục hồi đột quỵ tại nhà

\n

8. Tình huống có thể xảy ra khi luyện tập sau đột quỵ và cách xử trí?

\n

ThS.BS.CK2 Mai Duy Linh trả lời:

\n

Có hai vấn đề đáng quan tâm:

\n

Thứ nhất, chúng ta phải phòng ngừa té ngã. Bởi vì 25% sẽ bị té ngã do nhiều nguyên nhân. Nếu bệnh nhân bị té ngã, chúng ta sẽ cho bệnh nhân nghỉ ngơi. Điều đáng sợ nhất là gãy xương chẳng hạn như gãy cổ xương quay, xương đùi. Lúc đó, chúng ta sẽ sờ nắn những chỗ này có đau hay không. Nếu chúng ta sờ vào hoặc người bệnh cử động cảm thấy đau, chúng ta nên đưa đến cơ sở y tế để chụp Xquang.

\n

Vấn đề thứ hai là tập quá mức, đó có thể là do chấn thương. Vấn đề này ít gặp và chúng ta thường gặp trường hợp người nhà tự tập quá mức. Nếu ở cơ sở y tế, trường hợp tập quá mức rất ít xảy ra. Ví dụ như tập vai quá mức có thể khiến viêm gân, trật khớp.

\n

Trong trường hợp như vậy, chúng ta có thể đưa người bệnh đến cơ sở y tế để bác sĩ nắn lại, cho thuốc giảm viêm để chúng ta giải quyết tình trạng viêm.

\n

9. Lời khuyên của bác sĩ

\n

Chúng ta cần tập phục hồi chức năng vận động càng sớm càng tốt ngay sau đột quỵ. Nên tập với bác sĩ hay chuyên viên về phục hồi chức năng, vật lý trị liệu. Người bệnh có thể tập ở nhà hoặc đến trung tâm và nên có người nhà đi theo để quan sát những bài tập.

\n

Bản thân người bệnh cũng cần siêng năng tập để mau chóng phục hồi, sinh hoạt và đi làm lại. Ngoài ra, cũng cần phòng ngừa té ngã và quan tâm đến ngưỡng đau để tránh chấn thương.

\n

\n

Trọng Dy, benhdotquy.net