Giả đột quỵ: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử trí cấp cứu

1. Dấu hiệu giả đột quỵ

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Đột quỵ là tình trạng dòng máu đến não bị gián đoạn và các triệu chứng thiếu sót thần kinh cấp tính. Giả đột quỵ chỉ bất cứ nguyên nhân nào gây ra tình trạng thiếu sót thần kinh cấp tính nhưng không gây tổn thương mạch máu. Giả đột quỵ có dấu hiệu giống đột quỵ cấp tính, bệnh nhân bị liệt mặt, tê bì một bên mặt, có dấu hiệu thần kinh khu trú, có dấu hiệu yếu tay yếu chân, thay đổi tri giác, hôn mê. Trường hợp này chiếm 15% trong trường hợp đột quỵ.

2. Phân biệt co giật do đột quỵ và giả đột quỵ

BS.CK1 Phương Hồng Thọ trả lời: Ba dấu hiệu chính của đột quỵ là liệt mặt, yếu tay chân, nói ngọng. Ngoài ba dấu hiệu trên, còn 3 dấu hiệu khác như co giật, chóng mặt, buồn nôn,… Trong đột quỵ, nhiều trường hợp co giật giống như động kinh. Vậy làm sao chúng ta có thể phân biệt co giật do đột quỵ và giả đột quỵ? Cụ thể, đột quỵ không liên quan đến cơn tức giận. Thông thường người trẻ tính dễ giận dẫn đến co giật giống như đột quỵ được gọi là giả đột quỵ. Tóm lại, để chẩn đoán cơn co giật có phải đột quỵ hay không, chúng ta phải hỏi về bệnh sử và xem người bệnh có tức giận hay hờn giận ai đó không. Tại thời điểm khám, bác sĩ sẽ đánh giá cơn co giật có tự thay đổi khi gọi hỏi không. Bên cạnh đó, bác sĩ sẽ hỏi thăm bệnh nhân có giận dữ với ai hay không. Nếu bệnh nhân đã bình tĩnh, nguôi được cơn giận, đó là tình trạng giả đột quỵ.

BS.CK1 Phương Hồng Thọ – Trưởng khoa Thần kinh – Đột quỵ tại Bệnh Viện Đa Khoa Quốc Tế S.I.S Cần Thơ

Xem thêm: Làm sao khám với BS.CK1 Phương Hồng Thọ – Trưởng khoa Đột quỵ, BVĐK Quốc Tế S.I.S Cần Thơ?

3. Nguyên nhân dẫn đến giả đột quỵ

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến giả đột quỵ, không phải do tắc nghẽn mạch máu. Ngoài tức giận, bệnh nhân có thể lên cơn co giật, động kinh. Biểu hiện hậu động kinh sẽ gây liệt. Đôi khi người bệnh sẽ hiểu nhầm đó là một dạng đột quỵ. Bệnh nhân bị rối loạn chuyển hóa, tiểu đường, hạ đường huyết hay tăng đường huyết cấp tính cũng gây ra triệu chứng có dấu hiệu thần kinh khu trú, khiến người bệnh rơi vào tình trạng hôn mê. Bệnh nhân bị viêm hệ thần kinh trung ương như viêm màng não, hoặc có khối u não, liệt thần kinh ngoại biên cũng có các triệu chứng lơ mơ và dấu hiệu thần kinh khu trú. Đó là các dấu hiệu thường gặp trong trường hợp cấp cứu giả đột quỵ.

4. Tính chất giả đột quỵ

BS.CK1 Phương Hồng Thọ trả lời: Người hay cáu, tính tình nhạy cảm dễ rơi vào cơn lo lắng, bồn chồn. Nếu so sánh giả đột quỵ với đột quỵ, chắc chắn bệnh sẽ nhẹ hơn. Cơn giả đột quỵ làm cho bệnh nhân bứt rứt, tim bị bóp chặt, triệu chứng nổi trội nhiều làm người bệnh khó chịu. Khi thấy một người có cơn đột quỵ và giả đột quỵ, chúng ta không nên để người bệnh ở nhà. Nhiều người nghĩ đó là trường hợp giả đột quỵ, nên không đưa đến bệnh viện, tuy nhiên nếu đó là đột quỵ thật thì sẽ rất nguy hiểm.

5. Xử trí cấp cứu giả đột quỵ

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Nhiều người cho biết người nhà của họ xuất hiện những cơn như giận hờn, ngất xỉu nhưng vẫn đưa đến bệnh viện. Mặc dù giả đột quỵ ít nguy hiểm hơn đột quỵ, nhưng giả đột quỵ có triệu chứng giống với đột quỵ trên lâm sàng. Bác sĩ về chuyên môn đôi lúc cũng đánh giá sai, dẫn đến việc điều trị không chính xác. Việc chẩn đoán cần phải được thực hiện nhanh do áp lực và đảm bảo thời gian vàng cho bệnh nhân. Khi xử trí cần sử dụng các phương tiện chẩn đoán và điều trị phù hợp. Sau khi điều trị, bệnh nhân sẽ được kiểm tra MRI não trong 24 giờ.

6. Phương pháp chẩn đoán giả đột quỵ 

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Chẩn đoán giả đột quỵ là chẩn đoán sau. Chẩn đoán đột quỵ sẽ được ưu tiên hơn. Chụp CT Scan sẽ ít nhạy bén hơn trong trường hợp đột quỵ giai đoạn cấp. Trong khi chụp CT Scan, bác sĩ không thể loại trừ bệnh cảnh đột quỵ, mà sẽ điều trị đột quỵ cấp. Nếu bệnh nhân giả đột quỵ được điều trị theo phương pháp điều trị đột quỵ cấp, bệnh nhân có thể chịu rủi ro thấp là xuất huyết não. Vì vậy, máy MRI được xem là dụng cụ chẩn đoán đột quỵ được ưu tiên của bệnh viện.

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ – Trưởng khoa Cấp cứu tại Bệnh Viện Đa Khoa Quốc Tế S.I.S Cần Thơ

Xem thêm: Nỗi lo chẩn đoán nhầm đột quỵ và giả đột quỵ

7. Mối liên hệ giữa đột quỵ và động kinh

BS.CK1 Phương Hồng Thọ trả lời: Yếu tay chân, liệt mặt, nói ngọng là ba triệu chứng của đột quỵ thường gặp. Tuy nhiên, đôi khi đột quỵ sẽ xuất hiện thêm cơn động kinh. Nếu bệnh nhân bị đột quỵ, tay chân liệt, ăn uống dễ sặc, lại cộng thêm cơn động kinh nguy cơ hít sặc sẽ cao hơn. Hoặc khi người bệnh đột quỵ bị yếu liệt, đi đứng không vững, kèm thêm động kinh sẽ dễ bị té ngã, chấn thương hơn. Đột quỵ và động kinh có liên quan đến nhau từ đầu cho đến sau này. Ngoài một cơn co giật, chúng ta cần quan tâm đến đột quỵ, vì khởi đầu đột quỵ có thể là động kinh. Ngược lại, sau một thời gian điều trị đột quỵ, cơn động kinh có thể xuất hiện. Thông thường, đột quỵ xuất huyết não dễ gây ra tình trạng động kinh nhiều hơn tình trạng đột quỵ nhồi máu não.

8. Phòng ngừa đột quỵ giả và đột quỵ

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Dù người bệnh bị đột quỵ hay đột quỵ giả, phía sau căn bệnh này có những yếu tố nguy cơ. Hạ đường huyết hay tăng đường huyết thường gặp ở bệnh nhân đái tháo đường. Bệnh nhân có tiền sử chấn thương đầu hay động kinh dễ bị đột quỵ. Do đó, việc tầm soát nguy cơ rất quan trọng, giúp chúng ta ngăn ngừa được nguy cơ đột quỵ cũng như các bệnh lý nền gây ra đột quỵ.

9. Tầm soát đột quỵ như thế nào?

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Đối với các bệnh nhân không có bệnh nền, cần kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi năm để loại trừ bệnh lý. Nếu chúng ta ngăn chặn bệnh ngay từ đầu, đều này cũng giúp ích cho chuyện dự phòng về sau. Bệnh nhân từng bị đột quỵ, có tiền sử đái tháo đường, tăng huyết áp nên đi tầm soát thường xuyên và tái khám định kỳ để điều chỉnh đường huyết, huyết áp, mỡ máu. Nhóm người bệnh trên cần đi tái khám thường xuyên và lấy thuốc tại bệnh viện.

10. Công dụng thiết bị tầm soát đột quỵ

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Máy chụp MRI 3 Tesla ở bệnh viện SIS Cần Thơ có thể tầm soát mạch máu từ vùng cổ đến vùng đầu. Bên cạnh đó, máy còn giúp phát hiện tình trạng hẹp mạch máu và điều trị sớm. Nếu phát hiện kịp, bác sĩ sẽ cho thuốc để ngăn ngừa nguy cơ diễn tiến hẹp mạch máu nặng hơn. Ngoài ra, bệnh viện còn có máy tầm soát ung thư, có thể chụp cộng hưởng từ toàn thân để kiểm soát khối u. Các khối u phát triển trong cơ thể một cách âm thầm nhiều năm, đến khi khối u di căng xa chúng ta mới phát hiện ra triệu chứng. Máy sẽ chụp toàn thân và giúp chúng ta định vị được khối u để phát hiện và điều trị sớm.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net

(Theo Giả Đột Quỵ – Đột Quỵ Và Những Điều Cần Biết 19/9/2020 – VOH Radio)