Người từng bị đột quỵ cần cảnh giác với mùa nắng nóng

1. Vì sao người từng bị đột quỵ sẽ có nguy cơ tái phát?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Theo thống kê chung, 30% người bị đột quỵ lần đầu sẽ có nguy cơ tái phát đột quỵ lần thứ hai, vì yếu tố nguy cơ ở người đột quỵ lần đầu vẫn còn. Yếu tố nguy cơ đó theo thời gian sẽ nặng hơn. Do đó, việc điều trị phòng ngừa hầu như là suốt đời. Trong một số trường hợp, đột quỵ có thể xảy ra lúc nửa đêm về sáng, khi gắng sức hay thời tiết nắng nóng. Tỷ lệ đột quỵ của Việt Nam xấp xỉ với tỷ lệ thống kê thế giới. Tính chung, 30% đột quỵ sẽ tái phát.

2. Khi xảy ra cơn đột quỵ tái phát, người bệnh sẽ đối mặt với những gì?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Thứ nhất, một người bị đột quỵ tái phát sẽ có nguy cơ tử vong cao hơn so với lần đầu. Thứ hai, có nguy cơ tàn phế cao hơn. Khi bị đột quỵ lần đầu, các khiếm khuyết thần kinh không phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, khi tái phát đột quỵ người bệnh sẽ mắc các khiếm khuyết về thần kinh khác. Những khiếm khuyết thần kinh đó sẽ khiến bệnh nhân không phục hồi hoàn toàn. Các khiếm khuyết về thần kinh sẽ chồng chất lên nhau và dẫn đến tình trạng tàn phế. Mối lo âu của đột quỵ không phải tử vong, đó là tàn phế.

3. Thời tiết nắng nóng có phải là nguy cơ đối với người có tiền sử đột quỵ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Một số thống kê cho thấy tỷ lệ đột quỵ hơi tăng vào cuối mùa xuân và đầu mùa hè. Tuy nhiên, sự thay đổi về tỷ lệ đột quỵ theo mùa trong năm không nổi bật. Do đó, chúng ta thấy trong mùa nắng nóng, ngoài một người có nguy cơ bị đột quỵ nếu người đó từng bị đột quỵ hoặc có các yếu tố nguy cơ bị đột quỵ, sẽ có thể bị đột quỵ do nhiệt hay sốc nhiệt. Sốc nhiệt cũng gây tổn thương tế bào thần kinh và não bộ nếu trường hợp sốc nhiệt đó không được điều trị kịp thời hay xử lý hợp lý.

4. Từng bị đột quỵ được xem là an toàn?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Một người từng có tiền sử đột quỵ hay thiếu máu não thường nghĩ mình đã may mắn khỏi bệnh, bệnh đã được giải quyết hoàn toàn. Không phải như vậy. Thiếu máu não thoáng qua (TIA) cũng là một dạng đột quỵ. Thiếu máu não thoáng qua có thể khiến một người có nguy cơ bị đột quỵ trong tuần lễ đầu tiên. Một người bị thiếu máu não được phục hồi vẫn cần được điều trị như một trường hợp đột quỵ thực sự.

5. Dấu hiệu điển hình của đột quỵ tái phát?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Các dấu hiệu báo hiệu đột quỵ tái phát hầu như giống với đột quỵ lần đầu. Các triệu chứng thần kinh thường gặp là méo miệng, thay đổi ngôn ngữ, khó phát âm, yếu nửa người đôi khi chóng mặt, không đi lại được. Đó là dấu hiệu khiếm khuyết thần kinh xảy ra đột ngột.

6. Thời gian vàng có quan trọng đối với người tái phát đột quỵ?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đột quỵ tái phát sẽ lặp lại giống đột quỵ lần đầu. Thời gian vàng rất quan trọng để chúng ta cứu các phần não chưa bị tổn thương hoàn toàn. Khi mạch máu bị tắc bởi một cục huyết khối, một phần não sẽ bị chết đi. Phần lớn não bộ trong giai đoạn vàng, các tế bào não đó không hoạt động nhưng chưa bị hoại tử hoàn toàn. Khi chúng ta giải quyết được cục huyết khối, sự cấp máu đến tế bào não bị tổn thương sẽ giúp các tế bào phục hồi, bệnh nhân sẽ được phục hồi hoàn toàn.

7. Sơ cấp cứu người tái đột quỵ có khác với sơ cứu người bị đột quỵ lần đầu?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đối với người bị đột quỵ tái phát, việc sơ cứu cần được thực hiện tích cực và cẩn thận hơn. Người bị đột quỵ tái phát sẽ bị nặng hơn so với lần đầu. Các biện pháp sơ cứu ban đầu sẽ giúp cho bệnh nhân được an toàn. Chúng ta cần mau chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để điều trị đột quỵ cấp. Ví dụ, bệnh nhân bị đột quỵ ở ngoài đường hoặc đang ở trong tư thế không an toàn, cần đưa bệnh nhân đến nơi an toàn và gọi cấp cứu nhằm tránh lỡ thời gian vàng. Các biện pháp như cạo gió, vắt chanh vào miệng, hoặc nhéo vào người để xem bệnh nhân có tỉnh hay không sẽ không thích hợp và không giúp chúng ta tiết kiệm thời gian vàng để cấp cứu bệnh nhân.

8. Có cần tầm soát đột quỵ sau khi khỏi bệnh?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Vấn đề quan trọng đối với bệnh nhân đột quỵ là khám và tầm soát để tránh nguy cơ tái phát đột quỵ. Trong quá trình điều trị dự phòng, bệnh nhân phải được theo dõi định kỳ tại một cơ sở y tế bởi một bác sĩ điều trị đột quỵ. Trong quá trình điều trị, bác sĩ sẽ thực hiện khảo sát và đánh giá nguy cơ tái đột quỵ ở bệnh nhân đó cao hay thấp. Các biện pháp tầm soát sẽ đánh giá nguy cơ đột quỵ ở bệnh nhân đó. Từ đó, chúng ta sẽ biết được người đó có bao nhiêu nguy cơ, nguy cơ cao hay thấp, bác sĩ có các biện pháp giúp giảm nguy cơ đột quỵ.

9. Tầm soát đột quỵ ở người từng đột quỵ và người bình thường có khác nhau?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đối với một người chỉ có yếu tố về mạch máu nhưng chưa bị đột quỵ so với một người đã bị đột quỵ, việc kiểm soát đánh giá và điều trị dự phòng sẽ càng tích cực và thường xuyên hơn. Nếu một người có tình trạng xơ vữa mạch máu não, hẹp mạch máu não cần được theo dõi định kỳ tùy theo mức độ hẹp. Một người bị đột quỵ rung nhĩ hay bệnh lý về tim mạch, người đó cần được đo tim mạch, xét nghiệm thường xuyên để đưa ra hướng điều trị thích hợp. Tóm lại, một người bị đột quỵ so với người chưa bị đột quỵ việc đánh giá sẽ tích cực hơn nhiều.

10. Người đã bị đột quỵ cần làm xét nghiệm gì, thời gian tầm soát bao lâu?

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Tất cả sẽ tùy thuộc vào nguyên nhân gây đột quỵ. Nếu một người bị đột quỵ do xơ vữa mạch, cần đánh giá tình trạng xơ vữa mạch. Nếu tình trạng xơ vữa nhẹ, có thể đánh giá trong sáu tháng hay một năm. Tuy nhiên, nếu xơ vữa hay hẹp mạch nặng hơn cần đánh giá chặt chẽ hơn. Một người bị bệnh rung nhĩ hay hẹp van tim gây đột quỵ cần được đánh giá về tình trạng rung nhĩ hay bệnh lý tim mạch, tùy theo mức độ của bệnh nhân. Nếu người bệnh sử dụng thuốc chống đông – gây ra tình trạng chảy máu khi sử dụng quá liều. Việc thực hiện xét nghiệm máu ở nhóm bệnh nhân này sẽ được thực hiện nhiều hơn. Xét nghiệm có thể được thực hiện sau một tuần, hai tuần hay một tháng.

11. Cách phòng ngừa đột quỵ

BS.CK2 Nguyễn Thị Phương Nga trả lời: Đối với người từng bị đột quỵ, chúng ta cần điều trị và kiểm soát yếu tố nguyên nhân ở bệnh nhân đó. Thứ hai, cần điều trị dự phòng bằng thuốc thích hợp. Thứ 3, có chế độ dinh dưỡng, tập luyện và nghỉ ngơi phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net