Vì sao đột quỵ được xếp vào nhóm cấp cứu y tế tối khẩn?

Chỉ trong cùng một buổi sáng, hai người bệnh, hai quyết định khác nhau đã dẫn đến hai kết cục hoàn toàn trái ngược.

Trường hợp thứ nhất, khoảng 7 giờ sáng, một bệnh nhân nam 62 tuổi đang ăn sáng thì làm rơi đũa, nói không rõ. Gia đình cho rằng đây chỉ là biểu hiện “trúng gió nhẹ” nên để bệnh nhân nằm nghỉ tại nhà. Đến trưa, bệnh nhân liệt hoàn toàn nửa người và được đưa vào viện, khi thời gian vàng đã trôi qua. Người bệnh qua khỏi cơn nguy kịch nhưng phải sống chung với di chứng liệt tay chân, nói khó và phụ thuộc vào người chăm sóc.

Ở trường hợp thứ hai, một bệnh nhân nữ 58 tuổi đột ngột méo miệng, yếu tay phải vào khoảng 6 giờ 15 phút sáng. Người nhà nhận ra ngay dấu hiệu đột quỵ theo nguyên tắc FAST và gọi cấp cứu. Chỉ sau 45 phút, bệnh nhân đã được đưa đến bệnh viện và can thiệp kịp thời. Sau vài ngày điều trị, bệnh nhân hồi phục tốt và xuất viện trong tình trạng gần như bình thường.

Các bác sĩ Đơn vị Đột Quỵ cho biết, sự khác biệt không nằm ở mức độ nặng ban đầu của cơn đột quỵ, mà nằm ở thời gian và quyết định xử trí ban đầu.

Đột quỵ xảy ra khi não bị thiếu máu hoặc xuất huyết đột ngột. Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não bị tổn thương không hồi phục. Não không thể tái tạo, vì vậy đột quỵ tuyệt đối không phải là tình trạng có thể “chờ xem sao”.

Với nhồi máu não (đột quỵ do tắc mạch), điều trị tiêu sợi huyết đạt hiệu quả tốt nhất trong 4,5 giờ đầu. Can thiệp nội mạch có hiệu quả cao nhất trong 6 giờ đầu, và chỉ một số trường hợp được chọn lọc kỹ lưỡng mới có thể mở rộng cửa sổ điều trị đến 6-24 giờ. Do đó, người bệnh cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt để tối ưu khả năng cứu não và hạn chế di chứng.

Ngay cả với xuất huyết não, việc nhập viện sớm vẫn có ý nghĩa sống còn. Người bệnh có thể được kiểm soát huyết áp, điều chỉnh rối loạn đông máu, giảm phù não, giảm chèn ép và theo dõi sát để can thiệp ngoại khoa khi cần thiết, từ đó giảm nguy cơ tử vong và biến chứng nặng.

Đơn vị Đột Quỵ – Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cũng chỉ ra những sai lầm thường gặp khiến “giờ vàng” bị đánh mất, như nhầm lẫn đột quỵ với trúng gió, xử trí theo kinh nghiệm dân gian, hoặc chần chừ không gọi cấp cứu.

Các bác sĩ nhấn mạnh, nguyên tắc

FAST là cách đơn giản và hiệu quả nhất để nhận biết sớm đột quỵ: F (Face): méo miệng; A (Arm): yếu tay hoặc chân; S (Speech): nói khó, nói ngọng; T (Time): gọi cấp cứu ngay, không chờ đợi

Đột quỵ là cấp cứu y tế tối khẩn. Nhồi máu não hay xuất huyết não đều cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên môn càng sớm càng tốt. Trong nhiều trường hợp, người phát hiện sớm và quyết định gọi cấp cứu chính là yếu tố quan trọng nhất quyết định khả năng sống còn và hồi phục của người bệnh.