Tập thể dục để khỏe, vì sao vẫn có người đột tử?

Thực tế, đa số trường hợp đột tử khi tập luyện không phải do vận động gây ra, mà do người tập đã có bệnh lý tiềm ẩn hoặc tập luyện không phù hợp với thể trạng.

Tập thể dục không phải là nguyên nhân trực tiếp gây đột tử

Các chuyên gia tim mạch khẳng định, tập thể dục đều đặn giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong sớm. Tuy nhiên, trong quá trình vận động cường độ cao, nhịp tim tăng nhanh, huyết áp tăng và nhu cầu oxy của cơ tim cũng tăng theo. Nếu người tập đang mang một bệnh lý tim mạch chưa được phát hiện, gắng sức có thể trở thành yếu tố kích hoạt biến cố nguy hiểm.

Đột tử khi tập thể dục thường xảy ra trong hoặc ngay sau khi vận động mạnh, nhưng nguyên nhân gốc rễ là tình trạng bệnh lý có sẵn.

Những nguyên nhân thường gặp

Ở người trẻ dưới 35 tuổi, nguyên nhân phổ biến là các bệnh tim bẩm sinh hoặc di truyền như cơ tim phì đại, rối loạn nhịp tim di truyền, bất thường động mạch vành hoặc viêm cơ tim sau nhiễm virus. Nhiều trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng trước đó nên rất khó phát hiện nếu không được khám chuyên sâu.

Trong khi đó, ở người trên 35 tuổi, nguyên nhân hàng đầu là bệnh mạch vành do xơ vữa. Khi vận động mạnh, mảng xơ vữa có thể nứt vỡ, hình thành cục máu đông gây nhồi máu cơ tim cấp hoặc rối loạn nhịp tim dẫn đến đột tử.

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ như tăng huyết áp không kiểm soát, bệnh van tim, suy tim, mất nước, rối loạn điện giải, sốt, sử dụng chất kích thích hoặc tập luyện quá sức trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Không phải mọi trường hợp đột tử đều xảy ra đột ngột hoàn toàn. Một số người đã có các dấu hiệu cảnh báo nhưng chủ quan bỏ qua.

Các triệu chứng cần đặc biệt lưu ý gồm đau tức ngực khi gắng sức, khó thở bất thường, hồi hộp đánh trống ngực, choáng váng, ngất, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm khả năng chịu đựng khi tập luyện. Người có tiền sử gia đình từng có người đột tử hoặc mắc bệnh tim di truyền cũng cần được đánh giá chuyên khoa trước khi tham gia các môn thể thao cường độ cao.

Tập luyện thế nào để giảm nguy cơ?

Để tập thể dục an toàn, điều quan trọng là lựa chọn cường độ phù hợp với tuổi tác, sức khỏe và tiền sử bệnh.

Những người mới bắt đầu nên tăng cường độ từ từ, tránh tập quá sức ngay từ đầu. Khởi động kỹ trước khi tập và thả lỏng sau khi kết thúc giúp tim mạch thích nghi tốt hơn với sự thay đổi cường độ vận động.

Nếu đang mắc các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch hoặc từng có triệu chứng bất thường khi vận động, nên khám sức khỏe định kỳ và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi luyện tập cường độ cao hoặc tham gia các giải chạy đường dài.

Trong quá trình tập, cần bổ sung đủ nước, tránh tập khi đang sốt, mất ngủ, sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích. Nếu xuất hiện đau ngực, khó thở, chóng mặt hoặc ngất, phải dừng tập ngay và đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Đừng vì vài trường hợp hiếm mà từ bỏ việc tập luyện

Đột tử khi tập thể dục là biến cố hiếm gặp nếu so với hàng triệu người luyện tập an toàn mỗi ngày. Trên thực tế, lối sống ít vận động mới là yếu tố làm gia tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, đột quỵ và bệnh tim mạch.

Thông điệp quan trọng là không nên e ngại việc tập thể dục, mà cần tập đúng cách, lắng nghe cơ thể và chủ động khám sức khỏe khi có yếu tố nguy cơ. Một chương trình vận động phù hợp, kết hợp chế độ dinh dưỡng lành mạnh và theo dõi sức khỏe định kỳ vẫn là “chìa khóa vàng” để bảo vệ trái tim và nâng cao chất lượng cuộc sống.