Hướng dẫn người bệnh tim mạch tập thể dục đúng cách

1. Người bệnh tim mạch có được tập thể dục không?

Thưa bác sĩ, nhiều người vẫn quan niệm rằng bị bệnh tim mạch thì không được tập thể dục thể thao, vì sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe. Xin bác sĩ cho ý kiến về nhận định này đúng hay sai? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Những bệnh nhân có bệnh tim mạch thường e sợ hoạt động thể dục thể thao sẽ gây nguy hiểm cho quả tim của họ. Tuy nhiên, tập luyện thể dục thể thao đều đặn lại là một phần của quá trình điều trị. Tại các nước phát triển, tập thể dục thường được xem là nhân tố trung tâm trong những chương trình hồi phục tim mạch. Việc tập thể dục có tác dụng hạn chế sự tiến triển của bệnh thông qua cải thiện các nguy cơ tim mạch khác như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường… Nhiều nghiên cứu cho thấy vận động thể dục đều đặn và đúng cách giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh, bởi vì người bệnh ít bị các triệu chứng và biến chứng của bệnh, ít đi khám bác sĩ và khả năng trở lại làm việc nhiều hơn, tự tin hơn trong cuộc sống.

Tập thể dục đúng cách sẽ mang đến lợi ích tuyệt vời cho bệnh nhân tim mạch nói riêng và mọi người nói chung.

2. Vì sao người bệnh tim mạch e ngại tập thể dục?

Lý do gì khiến những người đang mắc bệnh tim mạch cảm thấy hơi dè chừng với việc tập thể dục? Ngược lại, lợi ích của việc tập thể dục đúng cách sẽ như thế nào? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Lý do mà nhiều người e sợ hoạt động thể dục thể thao ảnh hưởng đến sức khỏe của người đang mắc bệnh tim mạch là vì hoạt động gắng sức trong lúc luyện tập và chơi thể thao sẽ làm “ép” trái tim làm việc nhiều hơn, nhịp tim tăng lên, tim co bóp mạnh hơn, huyết áp cũng tăng. Nhiều người cho rằng những điều này có thể là quá sức với 1 trái tim đang yếu, đang có bệnh, và khi đó có thể sẽ bị “tẩu hỏa nhập ma”, gây ra cơn đau thắt ngực, loạn nhịp tim, khó thở, cơn tăng huyết áp… Nhưng giả thuyết này chỉ đúng với những trường hợp tập thể thao sai cách mà thôi, mà thật ra, với người không có bệnh tim mạch từ trước mà tập luyện thể thao không đúng cách thì cũng có thể gặp những tình huống như vậy. Ngược lại, tập luyện thể dục thể thao đúng cách sẽ cải thiện sức khỏe cho người có bệnh tim mạch, thông qua các lợi ích sau: – Kiểm soát cân nặng. – Ổn định huyết áp và nhịp tim: Bởi khi tập thể dục sẽ làm tăng sức chịu đựng thiếu oxy, giảm nhu cầu đòi hỏi về oxy của cơ tim; khai thông những mạch máu kém hiệu năng hoạt động trong cơ tim. Ngoài ra, hoạt động thể lực làm cho động mạch mềm mại, tăng đàn hồi, dẻo dai hơn; các tĩnh mạch đưa máu về tim nhanh chóng và đều đặn hơn; đẩy máu nhiều hơn đến não, phổi, thận, gan và các cơ bắp…Nhịp tim chậm lại, mạch vành giãn ra, tim hoạt động hiệu quả hơn. – Ổn định đường huyết và mỡ máu. – Cải thiện sự dẻo dai của hệ cơ xương khớp – Giúp giảm stress, cải thiện tâm trạng, giúp dễ ngủ và tự tin hơn. >>> Xem thêm: Phòng ngừa đột quỵ: Bạn đã tập thể dục đủ chưa?

3. Môn thể theo người bệnh tim nên chọn tập luyện?

Người bệnh tim mạch nên chọn những môn thể thao nào để nâng cao sức khỏe và không ảnh hưởng đến tình trạng bệnh hiện tại? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Tùy vào từng bệnh lý và từng giai đoạn bệnh khác nhau mà người có bệnh tim mạch sẽ có khuyến cáo về mức độ hoạt động thể lực khác nhau. Những bệnh nhân có chức năng co bóp của tim còn tốt, chưa có triệu chứng suy tim thì vẫn có thể sinh hoạt bình thường, tham gia các môn thể thao nhẹ không có tính đối kháng, chỉ cần tránh nâng vật nặng, tránh chơi các môn thể thao có cường độ cao (như đá bóng, bóng rổ, bóng chuyền, võ thuật…). Còn những bệnh nhân bệnh tim mạch đã có triệu chứng của suy tim thì cần giảm mức độ gắng sức nhiều hơn, tùy vào mức độ suy tim mà khả năng gắng sức sẽ khác nhau. Nhìn chung, một số hình thức thể dục phù hợp với đa số người bệnh tim mạch là: – Đi bộ: muốn đạt lợi ích thật sự cho tim mạch thì nên đi hơi nhanh, hơi rảo bước để cho mạch nhanh lên. Sau đó thong thả đi chậm. Nếu thấy ra chút mồ hôi và hơi thở gấp một chút là tốt. Có thể đi bộ nhiều lần trong ngày. Mỗi ngày rảo bước độ 30 – 60 phút là đủ. – Chạy: là cách tập luyện rất tốt cho người bệnh tim. Mỗi buổi tập nên bắt đầu chạy chậm, sau đó nhanh dần nhưng vừa sức và đều đặn. Khi thấy mệt thì chạy chậm dần lại trước khi ngừng hẳn. Những buổi tập đầu tiên nên chạy những quãng đường ngắn, vài trăm mét hoặc người yếu thì vài chục mét, nhưng sau đó sẽ tăng dần lên. Có thể mỗi tuần chỉ chạy ba – bốn lần, với điều kiện tổng số chiều dài quãng đường được nâng dần lên.Tránh chạy ở những nơi không khí ô nhiễm. Theo nghiên cứu, những người hít thở không khí ô nhiễm trong một thời gian dài sẽ có nguy cơ chết vì bệnh tim cao hơn người sống trong môi trường trong lành đến 76%. – Bơi: rất thích hợp với điều kiện là bơi thư thả nhẹ nhàng, không bơi nhanh và lặn vì việc nín thở rất nguy hiểm cho tim mạch. – Bóng bàn, cầu lông: môn thể thao nhẹ rất an toàn. Chơi tùy sức, nhẹ nhàng, đừng cố gắng nhưng không được chơi kéo dài trên một giờ. – Khí công, yoga: có tác dụng rất tốt đối với sức khỏe toàn thân, đặc biệt là tim mạch vì nó ảnh hưởng tốt đến tâm lý, tạo sự lạc quan và tự tin cho người tập.

4. Quy tắc F.I.T.T là gì?

Quy tắc F.I.T.T là gì? Những người mắc bệnh tim mạch có thể áp dụng quy tắc F.I.T.T không hay tùy đối tượng? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: FITT là nguyên tắc cơ bản để đảm bảo kế hoạch tập luyện hiệu quả và phù hợp với mục tiêu của mình. FITT là viết tắt của: – Frequency: tần suất tập – Intensity: cường độ tập – Type of excercise: loại hình tập luyện – Time: thời gian tập luyện Nguyên tắc này có thể áp dụng cho mọi đối tượng, dù là người có hay không có bệnh tim mạch, dù là người mới bắt đầu luyện tập hay đã có thâm niên luyện tập từ lâu, đều có thể áp dụng nguyên tắc này.

5. Lưu ý khi tập thể dục đối với người mắc bệnh tim mạch?

Trong quá trình tập luyện người mắc bệnh tim có cần lưu ý điều gì không? Việc nên làm và không nên làm để tránh nguy hiểm cho cơ thể?  BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Trong quá trình tập luyện, người mắc bệnh tim mạch cần lưu ý: Cần tư vấn bác sỹ để đánh giá khả năng gắng sức của mình. – F: Tập luyện kiên trì trong thời gian dài. Tập luyện đều đặn tất cả các ngày trong tuần (hoặc ít ra tối thiểu 4-5 buổi một tuần). Điều quan trọng trong tập luyện thể thao không phải là tập nhiều, hết sức mà là duy trì đều đặn, thường xuyên một cách có hệ thống và phù hợp với thể lực của mình. – I: Không tập quá sức. Để không sợ tập quá sức, người tập có thể đo nhịp tim theo công thức: (220 – số tuổi) x (60% hoặc 70%). Ví dụ người 50 tuổi thì phải có nhịp tim tối đa trong lúc vận động là: (220 – 50) x 70% = 119 lần/phút. Nếu không có hoặc không thích đeo đồng hồ đo nhịp tim, người bệnh có thể canh chỉnh mức độ tập của mình, cường độ vừa đủ là khi nó đủ để làm nóng cơ thể, ra mồ hôi nhẹ. Đừng tập đến mức gây khó thở, nặng ngực, hoa mắt, vã mồ hôi. Nếu mới bắt đầu tập luyện sau thời gian bị bệnh, hãy khởi đầu với cường độ thấp trong thời gian ngắn, sau đó tăng dần mức tập và thời gian tập. Ngừng ngay mọi hoạt động thể lực và đến khám bác sĩ nếu có các biểu hiện tức ngực, khó thở, chóng mặt… khi tập thể thao Chú ý đảm bảo thực hiện tốt khâu khởi động và hồi tĩnh. Nếu chưa khởi động tốt đã tiến hành luyện tập với cường độ lớn sẽ dễ bị thiếu máu cơ tim dẫn đến đau tim. Khởi động kỹ tối thiểu 15 phút để các hệ cơ xương khớp, hệ tuần hoàn và hô hấp có thể thích nghi với nhịp độ vận động. Cũng tương tự như vậy, nếu chưa hồi tĩnh đã dừng hoạt động đột ngột cũng làm tim khó thích nghi ngay, thậm chí gây ra những phản ứng xấu. Cần chú ý phản ứng của cơ thể (như nhịp tim và huyết áp), trước mỗi lần vận động, trong khi tập luyện với lượng vận động cao nhất và 2 phút sau khi dừng tập (đếm mạch đập trong 15 giây rồi nhân với 4), lấy đó làm các chỉ tiêu để đánh giá lượng vận động với phản ứng của cơ thể. – T: Mỗi buổi tập kéo dài ít nhất khoảng 30 phút. Cần phải cố gắng luyện tập thể thao đạt được ít nhất 150 phút/tuần, nếu không nhiều hơn được. Đối với những người thể trạng yếu có thể bắt đầu phương thức luyện tập vài phút thì tạm nghỉ bằng thời gian tập hoặc nghỉ gấp đôi thời gian tập, tiếp tục lặp đi lặp lại như thế trong tổng thời gian khoảng 30-40 phút cho một lần tập luyện. Tiến hành tập luyện như thế đến khi thể lực được tăng cường mới lại kéo dài thời gian tập. – T: mọi dạng của hoạt động thể lực từ lau nhà, đi bộ, chạy bộ đều có lợi cho tim mạch. Tránh những hoạt động thể lực có thể gây tăng áp lực lồng ngực hay áp lực ổ bụng. Tránh những môn thể thao có tính đối kháng.

6. Khi nào người bệnh tim mạch không nên tập luyện?

Dấu hiệu nào cho thấy người bệnh tim mạch đang vận động quá sức và cần thay đổi chế độ tập luyện ra sao? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Những dấu hiệu cho thấy người bệnh tim mạch đang vận động quá sức đó là việc xuất hiện các triệu chứng bao gồm đau ngực, khó thở, hoa mắt, chóng mặt, nôn ói, tim đập không đều Khi xuất hiện tình trạng này, người bệnh cần ngưng tập và nghỉ ngơi, bổ sung nước có bù khoáng và thêm bổ sung thêm đường nếu nghi ngờ khả năng hạ đường huyết. Nếu triệu chứng không giảm sau 30 phút thì cần đến bác sĩ kiểm tra. Sau sự cố đó, khi quay trở lại tập luyện, người bệnh nên xem lại 4 chữ F.I.T.T của mình để điều chỉnh lại, như giảm lại tần suất tập nếu tập quá dày đặc, giảm lại cường độ tập, giảm lại thời gian tập hay thay đổi loại hình tập cho phù hợp, sai ở đâu thì sửa ở đó, tốt nhất là có tham vấn của bác sĩ chuyên khoa Phục hồi chức năng tim mạch.

7. Hậu quả khi tập thể dục sai cách ở bệnh nhân tim mạch?

Những rủi ro có thể xảy ra nếu người bệnh tim mạch tập luyện thể chất không đúng cách hoặc áp dụng một chế độ luyện tập không phù hợp? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Những rủi ro có thể xảy ra nếu người bệnh tim mạch tập luyện thể chất không đúng cách hoặc áp dụng một chế độ luyện tập không phù hợp đó là: – Khởi phát cơn đau thắt ngực, thiếu máu cơ tim tiến triển, nặng hơn có thể gây nhồi máu cơ tim cấp – Suy tim tiến triển – Huyết áp dao động lớn – Loạn nhịp tim – Cơn thoáng thiếu máu não, đột quỵ não – Sinh ra những biến chứng của bệnh khác, như viêm đau các khớp xương. Nhìn chung, việc tập thể dục sai cách sẽ gây ra các biến chứng của bệnh tim mạch, làm bệnh tim sẵn có tiến triển xấu hơn, làm hao mòn sức khỏe tổng thể, tạo tâm lý mất tự tin và không dám tập luyện thể dục thể thao nữa. >>> Xem thêm: Lưu ý quan trọng khi tập thể dục sao để không đột quỵ?

8. Người bệnh tim mạch có thể tập cường độ cao không?

Với những người mắc bệnh tim mạch nhẹ thì có thể tập luyện những bài tập cường độ cao không? Liệu nó có ảnh hưởng gì đến sức khỏe? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Người có bệnh tim mạch nhẹ có thể tập luyện những bài tập cường độ cao như người không có bệnh tim mạch, điều quan trọng nhất vẫn là đảm bảo nguyên tắc: – Đặt ra mục tiêu tập luyện hợp lý. Khi mới bắt đầu cần tập nhẹ,tăng dần cường độ, mức độ tập phù hợp với khả năng của bản thân.Bệnh nhân tim mạch cần tránh tập luyện với tinh thần của một “đấu sĩ” vì gắng sức quá sẽ gây nguy hiểm. – Tránh tập luyện ngoài trời khi thời tiết quá nóng, quá lạnh, ẩm ướt, không khí ô nhiễm vì nó sẽ ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn, gây khó thở, đau ngực. – Nếu cảm thấy mệt mỏi ngay sau khi tập luyện, thì cần giảm bớt cường độ vào ngày hôm sau. – Nếu cảm thấy có những triệu chứng như đau ngực, khó thở, hoa mắt, chóng mặt, nôn ói… hoặc bất kỳ triệu chứng bất thường nào thì cần ngưng tập. Nếu triệu chứng không giảm cần đến bác sĩ kiểm tra. Nếu không tuân thủ nguyên tắc này, rủi ro có thể xảy ra như đã đề cập phía trên.

9. Kế hoạch tập luyện tốt cho bệnh nhân tim mạch

Để việc tập luyện phát huy đạt hiệu quả tối đa, giúp sức khỏe ngày càng được tăng cường, thì người bệnh tim mạch nên lên kế hoạch tập luyện ra sao? Có cần phải tư vấn từ bác sĩ không? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Kế hoạch tập luyện tốt nhất cho bệnh nhân tim mạch không phải là tập nhiều, hết sức mà là duy trì đều đặn, thường xuyên một cách có hệ thống và phù hợp với thể lực của mình.Người bệnh nên lên kế hoạch tập luyện và ghi chép nhật ký luyện, lượng vận động và cảm giác của chính mình… làm cơ sở điều chỉnh và tổng kết kinh nghiệm, để việc tập luyện phát huy hết tác dụng, giúp sức khỏe ngày càng được tăng cường. Tại các nước phát triển, tập thể dục thường được xem là nhân tố trung tâm trong những chương trình hồi phục tim mạch. Trước khi tham gia tập luyện, bệnh nhân sẽ được bác sĩ đo đạc cẩn thận các chỉ số để xếp loại nguy cơ thấp, trung bình hay cao nhằm chọn lựa được một chế độ tập luyện phù hợp nhất. Với những bệnh nhân vừa trải qua một cơn “thập tử nhất sinh” vì bệnh tim mạch, việc vận động sẽ được phân ra theo giai đoạn cụ thể, phụ thuộc vào chương trình vật lý trị liệu và phục hồi chức năng do bác sĩ và các kỹ thuật viên đưa ra. Tại các nước có điều kiện, bệnh nhân sẽ được tổ chức những lớp học để tập luyện theo nhóm cùng nhau. Do đó, chúng ta thấy rằng việc tư vấn từ bác sĩ rất có lợi cho người bệnh, đặc biệt là bác sĩ chuyên ngành phục hồi chức năng tim mạch đối với bệnh nhân có bệnh tim mạch. Bác sĩ nắm rõ bệnh tình của bệnh nhân, từ vấn đề tim mạch đến cơ xương khớp, từ đó sẽ có hướng dẫn cụ thể về một chế độ tập luyện với cường độ phù hợp.

Tập thể dục và ăn uống lành mạnh sẽ giúp duy trì trái tim khỏe mạnh.

10. Làm gì để có trái tim khỏe mạnh?

Ngoài tập thể dục thường xuyên thì bệnh nhân tim mạch cần thay đổi những gì trong lối sống và ăn uống để có một trái tim khỏe mạnh? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương: Để có một trái tim khỏe mạnh, bên cạnh việc tập luyện thể dục thể thao đúng cách, người bệnh tim mạch cần chú ý: – Ngưng hút thuốc lá, tránh hút thuốc lá thụ động – Tránh căng thẳng trong cuộc sống và công việc. – Giảm cân nếu dư cân, béo phì (khi BMI >23): đặt mục tiêu giảm từ 5% đến 7% cân nặng trong vòng mỗi 6 tháng đến khi đạt cân nặng lý tưởng (BMI từ 18 – 22) – Chế độ ăn tốt cho tim mạch: + Ăn ít chất béo, thịt mỡ, chất bột đường, thực phẩm đóng hộp, thức ăn nhanh, hạn chế muối, giảm rượu bia. + Nên ăn cá, thịt gia cầm; nên ăn nhiều trái cây, rau, củ, quả, hạt, thực phẩm tươi sống, organic. – Điều trị tốt các bệnh lý đi kèm: + Kiểm soát lượng đường trong máu nếu bạn có đái tháo đường + Điều trị ổn định huyết áp và mỡ máu

Benhdotquy.net