Báo động đột quỵ ở người trẻ tăng nhanh toàn cầu

Đột quỵ không chừa người trẻ, khỏe

Summer Clarke, 24 tuổi, sống tại Manchester (Anh), đang vui chơi cùng bạn bè thì bất ngờ lên cơn đau đầu dữ dội kèm nôn mửa liên tục. Tại bệnh viện, cô được chẩn đoán xuất huyết não nghiêm trọng và chỉ còn 10% cơ hội sống sót. Sau hai tuần thở máy và hôn mê, cô dần hồi phục nhưng phải học lại từ đầu như một đứa trẻ: từ nói, đọc đến đi lại.

>>> Ca hát – “lối tắt” hồi sinh kỳ diệu sau đột quỵ?

Câu chuyện của Clarke không phải là cá biệt. Đột quỵ ở người trẻ đang gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu, với nhiều ca xảy ra ở độ tuổi dưới 40, thậm chí dưới 30. Tại Anh, tỷ lệ đột quỵ ở nhóm dưới 65 tuổi tăng 20% trong 10 năm qua; nam giới dưới 39 tuổi tăng gần 25% chỉ trong 20 năm.

Tại Mỹ, tỷ lệ đột quỵ ở người 20 – 44 tuổi đã tăng từ 17 lên 28 ca/100.000 người trong hai thập kỷ. Một nghiên cứu mới công bố trên Frontiers in Neurology (2025) cho thấy có tới 101 quốc gia ghi nhận tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ vượt mức trung bình toàn cầu. Đáng báo động, Ấn Độ ghi nhận hơn 131.000 ca ở người trẻ chỉ trong năm 2021, trong khi Kiribati đứng đầu thế giới với gần 98 ca/100.000 người.

Lewis Clasby, 29 tuổi, nhân viên bán hàng ở Portsmouth (Anh), đã bị đột quỵ dù hoàn toàn khỏe mạnh trước đó. Anh từng nghĩ mình chỉ ngất nhẹ và trì hoãn cấp cứu. Khi đến viện, bác sĩ phát hiện cục máu đông lớn và tiên lượng ban đầu rất xấu. Dù may mắn sống sót, Clasby phải từ bỏ nghề cơ khí để chuyển sang công việc nhẹ nhàng hơn. “Chỉ trong một ngày, mọi thứ đã biến mất” –  anh chia sẻ.

Vì sao đột quỵ tấn công người trẻ?

Các chuyên gia cho biết lối sống hiện đại là nguyên nhân chính: stress kéo dài, béo phì, hút thuốc lá (kể cả thuốc lá điện tử), uống rượu bia thường xuyên, ít vận động và chế độ ăn thiếu lành mạnh đều góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người trẻ.

Ngoài ra, các yếu tố truyền thống như huyết áp cao, cholesterol cao từng là “bệnh của tuổi già” giờ cũng phổ biến ở người 20 – 30 tuổi. Đặc biệt, ở nữ giới, việc sử dụng thuốc tránh thai kết hợp hút thuốc lá làm tăng nguy cơ đáng kể. Một nghiên cứu tại Phần Lan còn cho thấy phụ nữ thừa cân từ tuổi teen có nguy cơ đột quỵ cao hơn ở tuổi trung niên, dù có giảm cân sau đó.

Nhận diện sớm để sống sót

Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất là nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ để cấp cứu kịp thời. Công cụ FAST là phương pháp hữu hiệu: Face (mặt xệ, méo), Arms (yếu hoặc tê liệt tay), Speech (nói khó hoặc nói ngọng) và Time (cần gọi cấp cứu ngay lập tức).

Ngoài ra, đau đầu dữ dội, nôn, mất thị lực đột ngột, choáng váng cũng là những dấu hiệu không nên bỏ qua.