Trời lạnh, tắm thế nào và thức dậy ra sao để hạn chế nguy cơ đột quỵ?

Hai kiểu tắm cần tránh khi trời lạnh

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng – Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, không phải cứ tắm muộn là sẽ xảy ra đột quỵ. Điều đáng quan tâm hơn là nhiệt độ nước, môi trường phòng tắm, tình trạng sức khỏe và việc sử dụng rượu bia.

Trong những ngày nhiệt độ giảm, tắm nước quá lạnh là thói quen cần tránh. Khi cơ thể tiếp xúc đột ngột với nước lạnh, các mạch máu ngoại vi co lại để hạn chế mất nhiệt. Phản ứng này có thể khiến huyết áp tăng, làm tim phải hoạt động nhiều hơn. Đây là vấn đề đáng lưu ý ở người mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc có bệnh lý tim mạch từ trước.

Ngược lại, tắm nước quá nóng cũng không an toàn. Nhiệt độ cao khiến mạch máu giãn ra, có thể làm huyết áp giảm. Một số người, đặc biệt là người cao tuổi, người có huyết áp thấp hoặc đang sử dụng thuốc điều trị huyết áp, có thể bị hoa mắt, chóng mặt, choáng váng, thậm chí ngất khi đứng lên sau khi tắm.

Những biến động huyết áp này không đồng nghĩa với việc chắc chắn gây đột quỵ, nhưng có thể làm tăng gánh nặng cho hệ tuần hoàn và nguy cơ tai nạn do ngất, té ngã.

Để tắm an toàn hơn trong mùa lạnh, người dân nên lưu ý:

• Sử dụng nước ấm ở nhiệt độ dễ chịu, tránh nước quá nóng hoặc quá lạnh.
• Giữ phòng tắm đủ ấm, hạn chế gió lùa và tránh chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa các khu vực trong nhà.
• Không tắm quá lâu, không ngâm mình trong nước nóng kéo dài.
• Sau khi tắm, nhanh chóng lau khô người, mặc quần áo đủ ấm.
• Người cao tuổi, người thường xuyên chóng mặt hoặc sức khỏe yếu nên có người thân ở gần khi tắm; phòng tắm cần có sàn chống trượt và điểm vịn an toàn.

Một quan niệm khá phổ biến là phải dội nước lên chân, tay trước rồi mới đến đầu để tránh đột quỵ. Tuy nhiên, theo BS Hoàng, việc làm quen từ từ với nhiệt độ nước có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn nhưng chưa có bằng chứng chứng minh đây là phương pháp phòng ngừa đột quỵ.

Đừng bật dậy ngay khi vừa thức giấc

Không chỉ lúc tắm, thời điểm vừa thức dậy vào buổi sáng cũng cần được chú ý, nhất là trong những ngày trời rét.

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, người dân không nên bật dậy khỏi giường ngay khi vừa tỉnh ngủ. Thay vào đó, nên chuyển từ tư thế nằm sang ngồi, chờ cơ thể thích nghi rồi mới từ từ đứng lên.

Đứng dậy quá nhanh có thể gây hạ huyết áp tư thế, khiến lượng máu lên não tạm thời giảm, dẫn đến hoa mắt, chóng mặt, thậm chí ngất. Tình trạng này thường đáng lưu ý ở người cao tuổi, người có huyết áp thấp hoặc thường xuyên gặp triệu chứng chóng mặt khi thay đổi tư thế.

Vì vậy, khi thức dậy, người dân nên thực hiện theo từng bước:

1. Sau khi tỉnh giấc, chưa vội rời khỏi giường. Có thể cử động nhẹ tay chân, co duỗi các khớp để cơ thể thích nghi.
2. Từ từ chuyển sang tư thế ngồi, giữ nguyên một lúc để theo dõi phản ứng của cơ thể.
3. Khi cảm thấy ổn định, từ từ đứng dậy, có thể vịn vào thành giường hoặc điểm tựa chắc chắn.
4. Mặc thêm áo ấm trước khi bước ra khỏi phòng ngủ, tránh tiếp xúc đột ngột với không khí lạnh.

Nếu xuất hiện hoa mắt, chóng mặt khi đứng lên, cần ngồi hoặc nằm xuống ở vị trí an toàn, nhờ người thân hỗ trợ, không cố bước đi khi chưa hết triệu chứng.

Đối với người phải thức dậy đi vệ sinh vào ban đêm, nên bật đèn, mặc thêm áo ấm và sử dụng dép chống trượt để hạn chế nguy cơ té ngã. 

Giữ ấm và kiểm soát huyết áp để phòng ngừa đột quỵ

Thay đổi thói quen tắm và thức dậy chỉ là một phần trong việc bảo vệ sức khỏe mùa lạnh. Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, kiểm soát tốt các bệnh lý nền, đặc biệt là tăng huyết áp, vẫn là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ đột quỵ.

Người đang điều trị tăng huyết áp cần uống thuốc theo đúng chỉ định, không tự ý ngừng thuốc chỉ vì thấy một vài lần đo có chỉ số bình thường. Ngược lại, cũng không tự ý tăng liều khi huyết áp tăng sau khi vừa tiếp xúc với thời tiết lạnh.

Khi đo huyết áp tại nhà, nên ngồi nghỉ ít nhất 5 phút, tựa lưng vào ghế, hai bàn chân đặt trên sàn, cánh tay được đỡ ngang mức tim. Người bệnh nên ghi lại kết quả đo để bác sĩ theo dõi và đánh giá. Nếu huyết áp liên tục bất thường so với mức thường ngày, cần liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn.

Bên cạnh đó, người dân vẫn nên duy trì vận động phù hợp trong mùa lạnh. Có thể chuyển sang tập luyện trong nhà hoặc lựa chọn thời điểm nhiệt độ ấm hơn, khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ, tránh gắng sức đột ngột khi vừa ra ngoài trời lạnh.

Đặc biệt, không nên chủ quan nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, đau ngực, khó thở. Đây có thể là biểu hiện của những biến cố nguy hiểm, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đến bệnh viện ngay, không chờ triệu chứng tự hết.