Đột tử và đột quỵ: Khác nhau như thế nào khi xảy ra trên sân tập?

Trong mắt nhiều người, “đột quỵ” và “đột tử” thường bị nhầm lẫn vì đều xảy ra bất ngờ khi cơ thể đang gắng sức. Thực tế, đây là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau về cơ chế bệnh sinh, triệu chứng cũng như khả năng cứu sống.

Theo TS.BS Đặng Huỳnh Anh Thư – Phó Trưởng bộ môn Sinh lý – Sinh lý bệnh miễn dịch, Đại học Y Dược TPHCM, đột tử là khi tim ngừng đập đột ngột, thường do loạn nhịp thất nguy hiểm hoặc nhồi máu cơ tim cấp. Nạn nhân mất ý thức nhanh chóng, ngừng thở, mạch không bắt được. Nếu không được hồi sinh tim phổi (CPR) và khử rung tim kịp thời, người bệnh sẽ tử vong chỉ sau vài phút. “Đột tử là tình trạng cấp cứu tối khẩn, chậm trễ 1 phút, cơ hội sống giảm 10%”,  TS.BS Đặng Huỳnh Anh Thư cảnh báo.

Trong khi đó, đột quỵ lại là sự tắc nghẽn hoặc vỡ mạch máu não, khiến một vùng não bị thiếu máu nuôi. Nạn nhân vẫn còn tim đập, nhưng biểu hiện điển hình là méo miệng, yếu hoặc liệt nửa người, nói khó, mất thăng bằng. Nếu được đưa đến bệnh viện trong “cửa sổ vàng” 4,5 giờ, bệnh nhân có thể được can thiệp tái thông mạch, tăng khả năng phục hồi.

Điểm chung giữa hai tình trạng là đều có thể xảy ra khi vận động, đặc biệt ở người có bệnh tim mạch tiềm ẩn, huyết áp cao, rối loạn nhịp hoặc mảng xơ vữa mạch máu. Tuy nhiên, cách ứng phó lại hoàn toàn khác nhau. Với đột tử, cần CPR ngay tại chỗ và dùng máy khử rung tự động (AED) nếu có. Với đột quỵ, việc sơ cứu chỉ dừng ở đảm bảo an toàn, không tự ý cho uống thuốc hay xoa bóp, mà nhanh chóng gọi cấp cứu và đưa đến bệnh viện có đơn vị can thiệp đột quỵ.

PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan – Phó Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, Chủ tịch Hội Hen – Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng TPHCM chia sẻ thêm: “Ở Việt Nam, nhiều trường hợp tử vong đáng tiếc xảy ra vì nhầm lẫn. Người bị đột tử nhưng không được CPR kịp thời, hoặc bệnh nhân đột quỵ bị cạo gió, bấm huyệt thay vì gọi cấp cứu ngay. Chính sự chậm trễ và sai lầm trong xử trí đã khiến cơ hội sống bị mất đi”.

Các chuyên gia khuyến cáo, dù là đột tử hay đột quỵ, chìa khóa vẫn là tầm soát sức khỏe định kỳ để phát hiện nguy cơ trước khi tham gia thể thao cường độ cao. Đồng thời, ban tổ chức giải đấu cần bố trí đội ngũ y tế, AED và xe cấp cứu sẵn sàng tại chỗ.

Thể thao mang lại sức khỏe và niềm vui, nhưng nếu không phân biệt và ứng phó đúng khi sự cố xảy ra, cái giá phải trả có thể là tính mạng. Hãy lắng nghe cơ thể, chủ động phòng ngừa, và quan trọng nhất: kịp thời hành động đúng khi nguy hiểm xuất hiện.

benhdotquy.net