Chạy bộ và nguy cơ đột quỵ: Ai cần đặc biệt cẩn trọng?

Đột quỵ có thể xảy ra đột ngột, gây tổn thương nghiêm trọng đến hệ thần kinh, thậm chí có thể gây tử vong

Chạy bộ và mặt trái ít ai ngờ tới

Những năm gần đây, cộng đồng yêu thể thao tại Việt Nam không ít lần bàng hoàng trước thông tin một số người tham gia chạy bộ bất ngờ ngã quỵ, bất tỉnh hoặc tử vong. Theo BS Nguyễn Trọng Thủy (Trung tâm Y học Thể thao Starsmec, cựu bác sĩ Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam), đây không phải hiện tượng cá biệt mà có nguyên nhân y khoa rõ ràng.

“Chạy bộ vốn là hoạt động tích cực cho tim mạch, nhưng với người có các bệnh lý nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường mà không được tầm soát kỹ hoặc điều trị đúng cách, nguy cơ đột quỵ sẽ tăng cao – đặc biệt trong các buổi chạy cường độ cao hoặc thời tiết khắc nghiệt” – BS Thủy nhấn mạnh.

Cơ chế đột quỵ khi đang chạy bộ

Đột quỵ xảy ra khi não bị thiếu máu cục bộ hoặc xuất huyết não. Trong đó, đột quỵ thiếu máu não chiếm khoảng 80% trường hợp, xảy ra khi cục máu đông làm tắc nghẽn dòng chảy đến não. Khi chạy bộ, cơ thể phải tăng cường bơm máu để cung cấp oxy cho cơ bắp. Nếu hệ tuần hoàn vốn đã “có vấn đề”, như xơ vữa động mạch hoặc huyết áp cao, thì áp lực trong lòng mạch tăng vọt có thể khiến mạch máu não vỡ, hoặc cục máu đông di chuyển gây tắc mạch.

Không chỉ vậy, những người mắc bệnh tim như rung nhĩ, van tim bất thường hoặc viêm nội tâm mạc càng có nguy cơ hình thành huyết khối – “quả bom hẹn giờ” có thể gây đột quỵ bất cứ lúc nào.

Triệu chứng cảnh báo đột quỵ cần nhớ

Theo BS Thủy, một số dấu hiệu đột quỵ có thể xảy ra rất nhanh và đột ngột trong lúc đang chạy:

– Tê hoặc yếu một bên cơ thể (mặt, tay, chân)

– Rối loạn khả năng nói, lú lẫn

– Mất thị lực ở một hoặc cả hai mắt

– Mất thăng bằng, chóng mặt

– Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.

Để giảm nguy cơ đột quỵ khi tham gia chạy bộ, cần chú ý đến những yếu tố nguy cơ của bản thân và thực hiện các biện pháp phòng ngừa

Những ai dễ gặp nguy cơ nhất?

Những nhóm sau cần đặc biệt thận trọng khi chạy bộ:

– Người cao tuổi hoặc có tiền sử cao huyết áp, bệnh tim

– Người từng đột quỵ hoặc tai biến thoáng qua

– Người dùng chất kích thích như caffeine quá liều

– Người có chế độ tập luyện không hợp lý, thiếu nghỉ ngơi.

Phòng ngừa đột quỵ khi chạy bộ – cần làm gì?

1. Kiểm soát bệnh nền: Đo huyết áp thường xuyên, điều trị bệnh tim mạch và tiểu đường đúng phác đồ.

2. Tập luyện vừa sức: Đừng chạy quá sức, đặc biệt khi mới bắt đầu. Khởi động kỹ và tăng cường độ từ từ.

3. Lắng nghe cơ thể: Nếu thấy chóng mặt, hụt hơi, đau ngực – hãy dừng lại ngay.

4. Chế độ ăn lành mạnh: Ưu tiên thực phẩm ít muối, giàu rau xanh, hạn chế chất béo bão hòa.

5. Ngủ đủ và giảm stress: Thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài cũng góp phần làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Chạy bộ – đừng để thành “cuộc đua sinh tử”

Nghiên cứu của National Institutes of Health (NIH) cho thấy chạy bộ 20-30 phút/ngày giúp tăng tuổi thọ, cải thiện tâm trạng và chống lão hóa. Nhưng chính vì nó mang lại cảm giác hưng phấn và sảng khoái mà nhiều người dễ chủ quan, quên mất rằng một bài tập sức khỏe chỉ thật sự hiệu quả khi được thực hiện đúng cách và đúng người.

“An toàn là nguyên tắc quan trọng nhất trong thể thao. Nếu bạn có bất kỳ yếu tố nguy cơ nào, hãy đến cơ sở y tế để được tầm soát trước khi bước vào một hành trình chạy dài. Thể thao không phải là nơi để liều lĩnh, đặc biệt với tim mạch và não bộ” – Bác sĩ Thủy khuyến cáo.