Nguyên nhân khiến người bệnh tiểu đường dễ bị đột quỵ

Tiểu đường làm tổn thương mạch máu

Nguyên nhân quan trọng nhất là tình trạng đường huyết tăng cao kéo dài gây tổn thương thành mạch máu. Khi lượng đường trong máu thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, lớp nội mạc mạch máu sẽ bị ảnh hưởng, mất dần khả năng đàn hồi và bảo vệ.

Theo thời gian, các mạch máu trở nên xơ cứng, hẹp lại và dễ hình thành mảng xơ vữa. Khi các động mạch nuôi não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, đột quỵ có thể xảy ra.

Đây là lý do nhiều bệnh nhân tiểu đường dù không có triệu chứng rõ ràng vẫn âm thầm đối mặt với nguy cơ tổn thương mạch máu não.

Tăng tốc quá trình xơ vữa động mạch

Người mắc tiểu đường thường có rối loạn chuyển hóa chất béo, làm tăng cholesterol xấu (LDL-C) và triglyceride trong máu. Các chất này dễ lắng đọng trong lòng động mạch, hình thành mảng xơ vữa.

Khi mảng xơ vữa lớn dần, dòng máu lên não bị cản trở. Nguy hiểm hơn, nếu mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể sẽ tạo cục máu đông để “vá” tổn thương. Cục máu đông này có thể làm tắc hoàn toàn mạch máu não, gây đột quỵ thiếu máu não cấp.

Nhiều nghiên cứu cho thấy xơ vữa động mạch ở người tiểu đường thường xuất hiện sớm hơn, lan rộng hơn và tiến triển nhanh hơn so với người bình thường.

Tăng huyết áp đi kèm

Khoảng một nửa đến hơn hai phần ba bệnh nhân tiểu đường đồng thời mắc tăng huyết áp. Đây là sự kết hợp đặc biệt nguy hiểm đối với hệ tim mạch và não bộ.

Huyết áp cao khiến thành mạch chịu áp lực liên tục, làm tăng nguy cơ rách hoặc vỡ mạch máu não. Đồng thời, tăng huyết áp cũng thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch diễn ra nhanh hơn.

Khi tiểu đường và tăng huyết áp cùng tồn tại, nguy cơ đột quỵ có thể tăng lên đáng kể so với chỉ mắc một trong hai bệnh.

Tình trạng viêm mạn tính và tăng đông máu

Đái tháo đường không chỉ là bệnh rối loạn đường huyết mà còn liên quan đến tình trạng viêm mạn tính trong cơ thể.

Các phản ứng viêm kéo dài làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa và làm tăng nguy cơ tạo huyết khối. Ngoài ra, máu ở người tiểu đường có xu hướng dễ đông hơn bình thường, khiến cục máu đông dễ hình thành và gây tắc mạch.

Đây là một trong những nguyên nhân khiến người bệnh có nguy cơ nhồi máu não cao hơn.

Béo phì và lối sống ít vận động

Nhiều bệnh nhân tiểu đường type 2 đồng thời bị thừa cân hoặc béo phì. Tình trạng này làm tăng đề kháng insulin, khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.

Béo phì còn liên quan đến tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và viêm mạn tính – những yếu tố nguy cơ quan trọng của đột quỵ.

Bên cạnh đó, ít vận động, chế độ ăn nhiều đường và chất béo bão hòa, hút thuốc lá hoặc lạm dụng rượu bia cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ tổn thương mạch máu não.

Rung nhĩ và các bệnh tim mạch

Người bệnh tiểu đường có nguy cơ mắc bệnh động mạch vành, suy tim và rung nhĩ cao hơn dân số chung.

Đặc biệt, rung nhĩ là tình trạng rối loạn nhịp tim có thể tạo ra các cục máu đông trong tim. Những cục máu đông này có thể di chuyển lên não và gây đột quỵ do tắc mạch.

Vì vậy, việc theo dõi sức khỏe tim mạch đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ ở người tiểu đường.

Làm gì để giảm nguy cơ đột quỵ?

Để hạn chế nguy cơ đột quỵ, người bệnh tiểu đường cần kiểm soát đường huyết theo mục tiêu điều trị của bác sĩ, đồng thời quản lý tốt các yếu tố nguy cơ đi kèm như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và thừa cân.

Bên cạnh đó, cần duy trì chế độ ăn lành mạnh, tăng cường vận động thể lực, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và tái khám định kỳ để phát hiện sớm các biến chứng tim mạch.

Đột quỵ không xảy ra đột ngột mà thường là hậu quả của quá trình tổn thương mạch máu kéo dài. Việc kiểm soát tốt bệnh tiểu đường ngay từ sớm chính là chìa khóa giúp bảo vệ não bộ, giảm nguy cơ tàn phế và tử vong do đột quỵ.