Hút thuốc lá làm tăng gấp 4 lần nguy cơ đột quỵ

Đột quỵ não hiện đang là căn bệnh nguy hiểm, đứng thứ ba trong nhóm nguyên nhân gây tử vong toàn cầu – chỉ sau tim mạch và ung thư, đồng thời là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế vĩnh viễn. Trong số các yếu tố nguy cơ, hút thuốc lá – cả chủ động lẫn thụ động – được chứng minh là thủ phạm làm tăng nguy cơ đột quỵ gấp nhiều lần, nhưng vẫn thường bị người dân xem nhẹ.

Theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới, người hút thuốc có khả năng bị đột quỵ cao hơn người không hút từ 2 đến 4 lần. Đáng lo ngại, các nghiên cứu cũng cho thấy, người hít phải khói thuốc thường xuyên (hút thuốc thụ động) cũng đối mặt với nguy cơ tương tự. Hút thuốc làm tổn hại đến hệ mạch máu não, gây rối loạn nhịp tim và tăng nguy cơ hình thành huyết khối – những yếu tố dễ dẫn đến đột quỵ cấp tính, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

BS.CKI Đinh Hoàng Tuấn – Phó Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu và chống độc, Trung tâm Y tế huyện Mai Châu cho biết, chỉ sau vài phút hút thuốc, dòng máu trong mạch não đã thay đổi rõ rệt. Khói thuốc lá chứa hơn 7.000 chất độc, trong đó có carbon monoxide, nicotine và nhiều hợp chất gây ung thư. Những chất này làm tăng tính kết dính tiểu cầu, co thắt mạch máu, dẫn đến nguy cơ cao hình thành cục máu đông, dễ gây tắc nghẽn động mạch não.

Một trường hợp điển hình là ông Hà Văn Thanh (65 tuổi, xã Cun Pheo, huyện Mai Châu) – bệnh nhân từng bị đột quỵ và hiện đang điều trị tại khoa Hồi sức cấp cứu. Bệnh nhân bị ho và sốt kéo dài, nhập viện điều trị.

Bác sĩ nhắc lại nguy cơ từ thuốc lá – nguyên nhân khiến bệnh trở nặng và đột quỵ trước đây. Từ đó, bệnh nhân quyết tâm cai thuốc, để khỏe cho mình và không ảnh hưởng người xung quanh. Đây là ví dụ điển hình cho việc thay đổi thói quen có thể giúp cải thiện rõ rệt tiên lượng sức khỏe, đặc biệt ở người từng có tiền sử đột quỵ.

Nhân viên y tế chăm sóc người bệnh đột quỵ não tại Khoa Hồi sức cấp cứu và chống độc, Trung tâm Y tế huyện Mai Châu

Các chuyên gia cảnh báo, người hút hơn một bao thuốc mỗi ngày có thể tăng nguy cơ đột quỵ lên gấp 4–5 lần. Tuy nhiên, điểm tích cực là nguy cơ này có thể giảm dần nếu bỏ thuốc đúng cách và đủ thời gian. Sau 2 năm ngưng hút thuốc, nguy cơ đột quỵ bắt đầu giảm rõ rệt; sau 5 năm, nguy cơ gần như tương đương với người chưa từng hút. Nếu bỏ thuốc trước 40 tuổi, nguy cơ tử vong do các bệnh liên quan khói thuốc có thể giảm tới 90%.

Để phòng ngừa hiệu quả đột quỵ, các chuyên gia khuyến nghị người dân nên duy trì lối sống lành mạnh: ăn uống điều độ, hạn chế muối và chất béo, vận động thường xuyên, kiểm soát tốt các bệnh nền như tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn lipid máu… Đặc biệt, việc từ bỏ thuốc lá – dù chủ động hay thụ động – chính là bước đầu tiên và quan trọng nhất để bảo vệ hệ tim mạch và não bộ.

Bất kỳ ai – kể cả người trẻ – nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu, choáng váng, méo miệng, nói đớt, yếu tay chân, cần lập tức đến bệnh viện để được thăm khám và xử trí trong “giờ vàng” – khoảng 3 đến 4,5 giờ từ khi khởi phát triệu chứng. Đột quỵ không chừa một ai, và không ai đáng phải trả giá chỉ vì một điếu thuốc.