Hiện nay, tỷ lệ mắc chứng bệnh rối loạn tiền đình đang có xu hướng gia tăng ở nước ta, gặp ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhiều hơn độ tuổi trưởng thành. Rối loạn tiền đình ảnh hưởng đến công việc cũng như chất lượng cuộc sống và còn có thể gây ra biến chứng cực kỳ nguy hiểm.

Phân biệt rối loạn tiền đình với các bệnh lý khác

Rối loạn tiền đình có những biểu hiện như chóng mặt đi kèm theo hoa mắt, ù tai, buồn nôn, mất thăng bằng…

Vậy phân biệt với những bệnh lý cũng có những biểu hiện tương tự như thế nào?

Thiếu máu não hay thiểu năng tuần hoàn não cũng có biểu hiện tương tự. Phần lớn người bệnh đều có sự nhầm lẫn giữa 2 căn bệnh này vì thiểu năng tuần hoàn não và rối loạn tiền đình đều có những dấu hiệu giống nhau như: nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt, buồn nôn, nhưng thực tế thì 2 căn bệnh này có nguyên nhân gây bệnh khác nhau.

Thiểu năng tuần hoàn não hay còn gọi là rối loạn tuần hoàn não, là trạng thái suy giảm lượng máu đến nuôi não do các bệnh mạn tính gây ra, như tăng huyết áp, xơ cứng mạch não, các bệnh van tim, rối loạn nhịp tim, suy thận mạn. Bên cạnh đó còn có một số yếu tố làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh như nghiện bia rượu, thuốc lá, stress, thừa cân, béo phì, ít vận động.

Rối loạn tiền đình là bệnh lý gây ra trạng thái mất cân bằng làm cho người bệnh có biểu hiện chóng mặt, ù tai, buồn nôn, đi đứng lảo đảo rất khó chịu. Đây là bệnh do nhiều nguyên nhân gây ra như tuần hoàn não kém, rối loạn tuần hoàn não, nhiễm trùng não, viêm tai giữa cấp và còn có cả nguyên nhân do thay đổi thời tiết. Do đó thiểu năng tuần hoàn não chỉ là một trong những yếu tố gây nên rối loạn tiền đình.

Nhưng với người bệnh thiểu năng tuần hoàn não thường bị nặng đầu khi thay đổi tư thế chứ không có biểu hiện đi lảo đảo như rối loạn tiền đình. Người bệnh gặp những biểu hiện này vào lúc nửa đêm hoặc gần sáng.

Rối loạn tiền đình ngày càng trẻ hóa, vì sao?

Rối loạn tiền đình thường gặp ở người cao tuổi, tuy nhiên, bệnh ngày càng trẻ hóa.

Hiện có nhiều người trẻ tuổi bị mắc bệnh rối loạn tiền đình, chủ yếu do làm việc trí óc, bị căng thẳng thần kinh quá sức chịu đựng trong một thời gian dài, cộng thêm việc nghỉ ngơi không hợp lý. Đặc biệt, do áp lực về kinh tế cũng như áp lực công việc ngày càng cao, nhiều người ngồi làm việc cả ngày trong phòng máy lạnh, trước máy vi tính, ít vận động,… nên cột sống vùng cổ dễ bị nhiễm lạnh, lâu ngày sẽ làm co thắt động mạch cột sống thân nền, dẫn đến rối loạn điều hòa máu lên não.

Bên cạnh đó, áp lực không chỉ ở nơi làm việc, nhiều người trẻ còn mang cả nỗi lo về nhà, khiến cho giấc ngủ lúc nào cũng ở trạng thái chập chờn, không sâu, hay trằn trọc và thức giấc.

Một số người trẻ bị huyết áp thấp, lại có thói quen nhịn bữa sáng, lười tập thể dục thể thao, uống nhiều rượu, bia, và thức uống có gas… Chính những thói quen này đã ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe, đặc biệt dẫn đến bệnh rối loạn tiền đình.

Đột quỵ là biến chứng nguy hiểm nhất của rối loạn tiền đình

Rối loạn tiền đình ảnh hưởng đến công việc cũng như chất lượng cuộc sống và còn có thể gây ra biến chứng cực kỳ nguy hiểm, cụ thể:

Khi xuất hiện triệu chứng tiền đình, nếu người bệnh cố gắng đi lại thì có thể bị ngã, gây chấn thương, trầy xước da thậm chí là gãy tay, chân, chấn thương sọ não (do đập đầu vào vật cứng/nền đất cứng).

Biến chứng nguy hiểm nhất của rối loạn tiền đình là gây đột quỵ do máu lên não kém. Vì vậy, khi phát hiện bệnh, người bệnh nên thực hiện điều trị rối loạn tiền đình tích cực theo hướng dẫn của bác sĩ.

Có giải pháp nào bồi bổ cho trí não, cũng là tăng cường cho thể lực với bệnh nhân bị rối loạn tiền đình?

Cải thiện lưu lượng máu lên não bằng cách ăn nhiều thực phẩm tốt cho não bộ như rau lá xanh cải xoăn cải rổ, bông cải xanh (nhiều vitamin K, lutein, folate và beta caroten) làm chậm quá trình suy giảm nhận thức do lão hoá.

Omega-3 dồi dào có trong cá và hạt óc chó; ngũ cốc nguyên hạt nhiều vitamin E, quả mọng như việt quất có flavonoid giúp tăng cường sức khỏe não bộ và trí nhớ, bạch quả giúp, bạch quả chứa các flavonoid có công dụng chống oxy hóa, tăng cường tuần hoàn não.

Nên ăn các loại rau củ, trái cây giàu vitamin và sắt; ăn trứng, đậu nành…

Với những trường hợp bị rối loạn tiền đình do căng thẳng, áp lực, stress, giải pháp để đầy lùi mệt mỏi, cải thiện những triệu chứng của rối loạn tiền đình là gì?

Cần phải tránh xa stress, thực ra đây là vấn đề khó vì vấn đề của bản thân mỗi người mỗi khác. Cần tìm cách nâng cao sức khoẻ tinh thần cho mình như tập các động tác tâm thể của Yoga, thư giãn, tạm ngưng công việc, đi du lịch….

Rối loạn tiền đình liệu có di truyền?

Trong gia đình em có bà và mẹ bị rối loạn tiền đình. Bác sĩ cho em hỏi em có nguy cơ bị bệnh này không? Và người bị rối loạn tiền đình như bà và mẹ em cần chú ý gì trong chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt?

Rối loạn tiền đình không di truyền từ đời trước đến đời sau. Tuy nhiên bạn vẫn có nguy cơ bị nếu quá căng thẳng hoặc có tổn thương thực thể nào đó gây rối loạn tiền đình. Khi có triệu chứng bạn nên đi khám ngay.

Dinh dưỡng: Cần bổ sung cách chất Axit folic, chất xơ và các loại vitamin thiết yếu là những chất dinh dưỡng cần bổ sung cho cơ thể khi bị rối loạn tiền đình. Một số thực phẩm cần ưu tiên cho vào bữa ăn hàng ngày như là: Rau chân vịt, cải bó xôi, súp lơ; các loại trái cây: cam, quýt, bưởi, kiwi, dứa; bánh mì, lạc và các loại ngũ cốc; thịt gà, cá…

Bên cạnh đó, cần tránh rượu, bia, thuốc lá, cà phê… Bởi những loại chất này có thể khiến bạn bị ù tai nhiều hơn, gây ra các cơn đau đầu thể nặng.

Sinh hoạt: Thận trọng đề phòng té ngã, không leo trèo cao, thận trọng khi lái xe. Cần giảm căng thẳng, lo âu, tránh đọc sách báo khi ngồi ôtô, nên ngồi hoặc nằm ngay xuống nếu cảm thấy chóng mặt…

Khi đi tàu xe phải dùng thuốc phòng ngừa trước đó. Không nên đứng lên, ngồi xuống liên tục hay đột ngột, ngồi hoặc nằm ngay khi cảm thấy chóng mặt, mất thăng bằng.

Đặc biệt, nhớ khám sức khoẻ định kỳ để phát hiện sớm những bất thường về sức khỏe.

BS.CK2 Huỳnh Tấn Vũ – Giảng viên Đại học Y Dược TPHCM