Cơ tim giãn hình thành cục máu đông gây đột quỵ nhồi máu não

1. Bệnh cơ tim giãn là gì?

Bệnh cơ tim giãn là hội chứng giãn thất trái với sự gia tăng khối lượng tâm thất chủ yếu là tâm thất trái với rối loạn chức năng tâm thu hay tâm trương mà không có tổn thương nguyên phát màng ngoài tim, van tim hay thiếu máu cơ tim. Bệnh cơ tim giãn thường bắt đầu từ tâm thất trái – buồng bơm chính của tim. Tâm thất trái giãn ra, sau đó là to toàn bộ các buồng tim. Khi các buồng tim giãn ra, cơ tim không co bóp bình thường và không thể bơm máu tốt như tim khỏe mạnh.

Bệnh cơ tim giãn cũng có thể dẫn đến các vấn đề về van tim, rối loạn nhịp tim và cục máu đông trong tim do sự ứ trệ trong buồng thất.

2. Nguyên nhân nào gây ra bệnh cơ tim giãn?

Bệnh cơ tim giãn là bệnh lý của cơ tim không rõ nguyên nhân, đặc trưng là các buồng tim giãn, rối loạn chức năng co cơ tim và thường có biểu hiện suy tim sung huyết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tỷ lệ tử vong của các bệnh nhân này sau 5 năm là 35% và lên tới 70% sau 10 năm theo dõi.

Mặc dù không rõ nguyên nhân gây bệnh cơ tim giãn, nhưng vẫn ghi nhận các yếu tố gợi ý, trong đó, có yếu tố di truyền chiếm khoảng 20% các trường hợp mắc cơ tim giãn. Các yếu tố khác như: Lạm dụng rượu, mắc bệnh tự miễn và đã nhiễm viêm cơ tim trước đó. Các nhà nghiên cứu cho rằng uống rượu trong thời gian dài là nguyên nhân dẫn đến bệnh cơ tim thứ phát, không do thiếu máu cục bộ. Ngoài ra, việc uống rượu trong thời gian dài còn tăng nguy cơ rung nhĩ, loạn nhịp tim trên thất, ngoại tâm thu thất, tăng huyết áp, đột quỵ.

Xem thêm: Bệnh cơ tim giãn nở: Tất tần tật những điều cần biết

3. Dấu hiệu nào giúp nhận biết bệnh cơ tim giãn?

Tất cả các lứa tuổi đều có thể mắc bệnh cơ tim giãn, tuy nhiên lứa tuổi thường gặp nhất là tuổi trung niên. Các dấu hiệu thường diễn ra rất từ từ và bệnh nhân thường có một giai đoạn dài từ vài tháng đến vài năm hoàn toàn không có triệu chứng. Một số trường hợp bệnh khởi phát đột ngột như ở các bệnh nhân sau một thời kỳ tăng nhu cầu hoạt động của tim – sau phẫu thuật hay nhiễm trùng.

Đối với các bệnh nhân trẻ tuổi nhiều khi bị chẩn đoán nhầm với các bệnh phổi thông thường như viêm phổi, viêm phế quản,… Dần dần sau đó bệnh nhân thường có các biểu hiện của suy tim như khó thở khi gắng sức, khó thở khi nằm và khó thở về đêm, ho khan, tiểu ít…

Giai đoạn nặng lên của bệnh sẽ thấy các dấu hiệu của suy tim phải như phù ngoại biên, nôn, căng tức bụng do gan to, đi tiểu đêm và cổ trướng. Các dấu hiệu khác có thể gặp là biểu hiện mệt mỏi và suy nhược cơ thể.

Đau ngực cũng có thể gặp mặc dù hệ thống động mạch vành hoàn toàn bình thường. Các dấu hiệu ngất và xỉu thường có nguồn gốc do rối loạn nhịp hoặc do dùng thuốc gây hạ huyết áp tư thế đứng,… các bệnh nhân thường có triệu chứng suy tim nặng giai đoạn 3 – 4.

4. Bệnh cơ tim giãn gây ra những biến chứng gì?

Bệnh cơ tim giãn nếu không được điều trị đúng cách bệnh cơ tim giãn có khả năng dẫn tới các biến chứng như: hở van tim, loạn nhịp tim, suy tim, hình thành huyết khối,… rất nguy hiểm vì có nguy cơ dẫn đến đột quỵ hoặc tử vong.

Hở van tim: Khi tim to ra, các van có thể bị kéo căng, dẫn đến rò rỉ. Sự rò rỉ này gây căng thẳng thêm cho trái tim vốn đã bị thương tổn (hở van 2 lá).

Loạn nhịp tim (như chậm dẫn truyền, block nhánh và loạn nhịp nhanh, rung nhĩ): Ngoài việc làm giảm khả năng cung cấp đủ máu cho cơ thể, các cơ tim bị kéo căng và có sẹo do bệnh cơ tim có thể dẫn đến nhịp tim bất thường, thậm chí nguy hiểm tính mạng.

Suy tim: Hậu quả cuối cùng của cơ chế bệnh sinh.

Rối loạn chức năng tâm trương: Khi chức năng co bóp của cơ tim suy yếu, không chỉ hoạt động bóp/bơm (tâm thu) bị suy giảm mà còn giảm khả năng tim thư giãn để hút máu vào chu kỳ bơm tiếp theo. Đây được gọi là tình trạng rối loạn chức năng tâm trương.

Tăng áp động mạch phổi: Nếu tình trạng hở van 2 lá trầm trọng hơn, điều này càng làm suy giảm khả năng thư giãn của tim giữa các chu kỳ bơm máu. Tim trở nên căng cứng hơn và máu trào ngược lên phổi, đưa đến sung huyết phổi và tăng áp động mạch phổi.

Phù: trung ương (sung huyết phổi và gan to) và ngoại biên (phù các cơ quan như tay, chân, mặt…).

Hình thành huyết khối: Do dòng chảy chậm được tạo ra bởi hoạt động bơm máu của tim bị suy yếu, cục máu đông có thể phát triển trong tim. Các cục máu đông rất nguy hiểm vì chúng có thể vỡ ra, di chuyển qua mạch máu và lưu trú trong não hoặc phổi, làm tắc nghẽn lưu lượng máu và dẫn đến đột quỵ hoặc tử vong.

Ngừng tim đột ngột: Biến chứng này có khả năng xảy ra ở 2% bệnh nhân.

Xem thêm: Bệnh cơ tim giãn nở có dẫn đến đột quỵ?

5. Cơ tim giãn được chẩn đoán bằng phương pháp nào?

Bệnh cơ tim giãn được chẩn đoán dựa trên tiền sử bệnh, thăm khám lâm sàng, nghe tim và các xét nghiệm cận lâm sàng khác. Trong quá trình khám tim mạch và khai thác bệnh sử, nếu phát hiện dấu hiệu của giãn cơ tim, bác sĩ sẽ đề nghị bạn thực hiện các kiểm tra cận lâm sàng như xét nghiệm máu, điện tâm đồ (ECG), chụp X-quang ngực, siêu âm tim, Holter điện tâm đồ, thông tim hoặc chụp CT tim và mạch vành, chụp MRI tim… để tìm nguyên nhân gây giãn nở cơ tim.

6. Điều trị bệnh cơ tim giãn như thế nào?

Tùy từng trường hợp, giai đoạn bệnh mà các bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp như: Dùng thuốc, đặt thiết bị cấy ghép… trường hợp phải phẫu thuật sẽ được các bác sĩ chỉ định nếu đã được sử dụng các biện pháp như dùng thuốc, đặt thiết bị cấy ghép đều không mang lại hiệu quả trong điều trị bệnh cơ tim giãn.

Vì vậy, ngoài việc tuân thủ chỉ định của bác sĩ người bệnh cần có lối sống lành mạnh, chế độ ăn uống, tập luyện hợp lý sẽ giúp cải thiện triệu chứng của bệnh cơ tim giãn.

Nếu người bệnh lạm dụng rượu, thuốc lá thì cần bỏ để giảm tránh nguy cơ hẹp mạch vành hay co thắt mạch vành,… cần ăn nhạt, tránh các loại thực phẩm chế biến sẵn như: xúc xích, thịt xông khói, giăm bông.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS Trịnh Ngọc Bình

Phó ban AloBacsi Cộng đồng