Nguy cơ đột quỵ xuất huyết não do bệnh mạch máu dạng bột

1. Bệnh mạch máu dạng bột là gì?

Bệnh mạch máu thoái hoá dạng bột được mô tả là một bệnh trong đó có sự thoái hóa tiểu động mạch, chất dạng tinh bột lắng đọng trong thành các động mạch não mà không có chỗ nào khác trong cơ thể.

Các nghiên cứu cho thấy, nguyên nhân gây ra bệnh mạch máu thoái hóa dạng bột là do sự xuất hiện một nhóm protein trong cơ thể bị dị dạng về cấu trúc, được gọi là Amyloid.

Amyloid là một nhóm protein có dạng sợi, không hòa tan và có cấu trúc hết sức đặc biệt với khoảng 18 vòng cuộn bất thường so với các protein bình thường khác trong cơ thể. Nói một cách khác, Amyloid là những protein trong cơ thể bị “dị dạng” về cấu trúc.

Chính vì có cấu trúc bất thường như vậy nên những protein này không thể tương tác tốt với những protein bình thường khác nên khi chúng xuất hiện trong thành mạch hoặc trong các tổ chức của bất cứ cơ quan nào thì nơi đó có nguy cơ bị… bệnh.

Các nghiên cứu đã cho thấy, tùy theo sự bất thường về cấu trúc mà có nhiều loại amyloid protein khác nhau, gây bệnh ở các cơ quan khác nhau, ví dụ như beta-amyloid protein gây bệnh sa sút trí tuệ (Alzheimer), alpha-synuclein protein gây bệnh Parkinson, syrum amyloid A gây bệnh viêm khớp, alipoprotein Al gây bệnh xơ cứng bì, IAPP (Amylin) gây bệnh đái tháo đường týp 2…

2. Tại sao bệnh mạch máu dạng bột có thể gây đột quỵ xuất huyết não?

Đột quỵ bao gồm xuất huyết và nhồi máu não. Bệnh mạch máu dạng bột là một trong những nguyên nhân gây ra xuất huyết não dẫn đến tai biến mạch máu não.

Loại protein Amyloid gây xuất huyết não có tên là Cystatin. Cystatin thẩm lậu vào thành mạch máu và từ từ hủy hoại thành mạch. Dần dần theo thời gian, thành mạch máu không chịu nổi áp lực do dòng máu chảy ra, dẫn đến thành mạch bị vỡ gây triệu chứng xuất huyết não bộ.

Một trong những điểm nổi bật của xuất huyết trong não do bệnh mạch máu thoái hóa dạng bột là các “đốm xuất huyết” xảy ra ở các khu vực gần bề mặt của não (còn gọi là thùy não).

3. Nhóm người nào có nguy cơ mắc bệnh mạch máu dạng bột?

Đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có nghiên cứu nào tìm ra nguy cơ bị mắc bệnh mạch máu dạng bột và việc xác định nhóm người nào bị căn bệnh này trước khi triệu chứng xuất huyết não xảy ra là một điều không thể làm đại trà (trừ khi bệnh thuộc type có yếu tố gia đình). Tuy nhiên, thống kê cho thấy, xuất huyết mạch não dạng bột thường xảy ra ở người trên 55 tuổi; người có kèm bệnh sa sút trí tuệ (vì cùng chung loại amyloid protein gây tổn thương); và dường như bệnh mạch não dạng bột có liên quan đến một số hình thái của gene apolipoprotein E. Xuất huyết mạch não dạng bột cũng tăng lên đáng kể ở người bị tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và xơ vữa mạch, tăng acid uric máu.

Xem thêm: Người bị mạch máu thoái hoá dạng bột, nguy cơ đột quỵ thế nào?

4. Dấu hiệu nào cho biết bạn đang mắc bệnh mạch máu dạng đông?

Người ta thấy rằng, bệnh nhân mắc bệnh mạch máu thoái hoá dạng bột thường biểu hiện từ từ, không rầm rộ. Bởi bệnh có đặc trưng là những ổ xuất huyết nhỏ, nằm rải rác trong nhu mô não, dưới vỏ não.

Theo đó, tùy thuộc vào lượng máu bị chảy do các mạch máu bị vỡ mà bệnh nhân sẽ có triệu chứng khác nhau.

Đối với những trường hợp nhẹ: Bệnh nhân sẽ bị chảy máu lượng ít, đồng thời không xuất hiện triệu chứng hoặc các triệu chứng khá mơ hồ như: đau đầu, suy giảm thị lực, thiếu hụt nhẹ chức năng não, suy giảm nhận thức,…

Ở trường hợp nặng: Bệnh nhân bị chảy máu lượng nhiều, đồng thời xuất hiện biểu hiện co giật, mất ý thức, liệt nửa người, hôn mê hoặc thậm chí tử vong.

5. Bệnh mạch máu dạng bột được chẩn đoán như thế nào?

Hiện nay, các phương pháp đáng tin cậy nhất được sử dụng để chẩn đoán bệnh mạch thoái hóa dạng bột là sinh thiết não. Phương pháp này chỉ được thực hiện khi rất cần thiết vì sinh thiết là một thủ tục phẫu thuật mang nguy cơ chảy máu nhất định hoặc nhiễm trùng.

Tuy nhiên, bệnh mạch thoái hóa dạng bột có thể thực hiện chẩn đoán dựa vào phim chụp cắt lớp (CT) hoặc “phương pháp tín hiệu dội” (GRE) – một hình thức của chụp cộng hưởng từ sọ não (MRI). Phương pháp này là một xét nghiệm rất hiệu quả đối với xuất huyết trong não bất kể xuất huyết nhỏ hay lớn, diễn nhiều giờ hay nhiều năm trước.

Các dấu hiệu đặc trưng của mạch máu dạng bột xuất hiện trên GRE thường được gọi là “xuất huyết vỏ não.”

Xem thêm: Dị dạng động tĩnh mạch não: “Quả bom nổ chậm” gây đột quỵ xuất huyết não

6. Có những phương pháp nào điều trị bệnh mạch máu dạng bột?

Trường hợp xảy ra xuất huyết gây tăng áp lực trong não, do sưng não hoặc tích tụ máu trong não, thì bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật cấp cứu hoặc các biện pháp khác nhằm giảm áp lực trong não.

Ngoài ra cũng có thể áp dụng trị liệu bằng việc cho bệnh nhân sử dụng thuốc chống động kinh để ngăn ngừa cơn co giật.

Trường hợp xuất huyết đáng kể đủ để gây ra các triệu chứng đột quỵ, bác sĩ theo dõi giữ bệnh nhân trong một hoặc nhiều ngày ở các đơn vị chăm sóc đặc biệt để theo dõi cho đến khi tình hình bệnh trở nên ổn định.

Hiện tại chúng ta chưa tìm ra phương pháp loại trừ Amyloid protein – nguyên nhân chính gây bệnh mạch máu thoái hóa dạng bột.

Vậy nên, việc điều trị chủ yếu tập trung vào việc xử lý các triệu chứng như ngăn cản phù não bằng manitol, thở máy, nằm đầu cao… dùng thuốc bảo vệ tế bào não, đảm bảo hô hấp, tuần hoàn, nuôi dưỡng đầy đủ… Cần kiểm soát tốt các bệnh phối hợp như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim phổi mãn tính. Những người được chẩn đoán mắc bệnh này nên duy trì huyết áp bình thường và tránh thuốc kháng đông máu như aspirin hay plavix, vì chúng có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết trong não.

Trên đây là những kiến thức cần biết về nguy cơ tai biến ở người bị bệnh mạch máu thoái hóa dạng bột. Không nên chủ quan với các bệnh gây ra tai biến mạch máu não – “Sát nhân” thầm lặng có thể cướp đi sinh mạng của người bệnh bất cứ lúc nào.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS Trịnh Ngọc Bình – Phó ban AloBacsi Cộng đồng