Sau đột quỵ, ngồi thiền có lợi gì?

PHƯƠNG PHÁP TỌA THIỀN

(Theo Bước đầu học Phật: Phương pháp tọa thiền của Hòa thượng Thích Thanh Từ)

Có 3 giai đoạn: nhập, trụ, xuất Giai đoạn 1: Nhập Đến giờ tọa thiền, trải tọa cụ ra, đặt bồ đoàn lên tọa cụ. Ngồi lên bồ đoàn, xương cùng đúng giữa bồ đoàn, nghiêng qua nghiêng lại cho an ổn mới kéo chân ngồi. Nếu ngồi bán già, kéo chân trái để lên mặt hoặc ngược lại. Nếu ngồi kiết già, chân trái kéo để lên đùi mặt, chân mặt để lên đùi trái, kéo sát vào thân. Nới rộng dây lưng, cổ áo, sửa thân ngay thẳng, lấy bàn tay trái để lên bàn tay mặt, hoặc ngược lại cũng được. Hai bàn tay để trên hai lòng bàn chân, những ngón tay chồng lên nhau, hai đầu ngón tay cái vừa chạm nhau, nằm ngay chiều rún, cùi chỏ vừa ôm hông là được. Nếu lòng  bàn chân bên nào trũng quá, nên dùng khăn chêm vào cho bằng. Chuyển động thân năm lần, ban đầu mạnh, sau yếu dần. Ngồi thẳng lưng vừa phải, đừng quá ưỡn cũng đừng để cong hoặc ẹo, đầu hơi cúi (lưng cong và đầu cúi dễ sanh hôn trầm), chiều chóp mũi ngay đầu ngón tay cái, hai trái tay đối xứng với hai bả vai, mắt mở 1/3, tầm nhìn không quá 6 tấc từ giao điểm giữa hai chân, gương mặt bình thản ngồi yên. Dùng mũi hít vô cũng đừng mạnh cũng đừng gấp, phải đều đều nhẹ nhẹ, tưởng như không khí trong sạch vô khắp châu thân làm cho những chỗ không thông theo hơi thở lưu thông, rồi há miệng thở ra hết, tưởng như phiền não, bệnh hoạn, cấu uế đều theo hơi thở ra ngoài. Thở như thế đến 3 lần cũng từ thô đến tế – từ mạnh rồi nhẹ dần. Thở xong, ngậm miệng lại, môi và răng vừa khít nhau, lưỡi để lên trên. Từ đây về sau chỉ hít thở bằng mũi đều đều nhẹ nhẹ. Giai đoạn 2: Trụ Có 3 phương pháp dành cho người cơ sở: 1. SỔ TỨC QUÁN Sổ là điểm, tức là hơi thở. Sổ tức quán là quan sát hơi thở ra vô, đếm từ một đến mười. Có hai cách sổ tức: nhặt và khoan. Nhặt Hít vô đếm một, thở ra đếm hai… lần lượt đến mười rồi trở lại bắt đầu từ một. Khoan Hít vô thở ra đếm một, hít vô thở ra đếm hai, lần lượt đến mười, rồi bắt đầu trở lại từ một. Cứ đếm như thế suốt thời gian tọa thiền. Nếu trong lúc đếm từ một đến mười nửa chừng quên hoặc bị lộn số, ta bắt đầu trở lại từ một… Sau một thời gian tu tập, hành giả đếm thuần thục không còn lộn số nữa thì ta bước qua giai đoạn Tùy tức. 2. TÙY TỨC Tùy là theo, tức là hơi thở. Tùy tức là theo dõi hơi thở. Hít hơi vô tới đâu là ta biết tới đó. Hơi thở ra đến đâu, ta cũng đều biết rõ. Trong khi theo dõi hơi thở, nên dùng trí quản mạng sống trong hơi thở, thở ra mà không hít vào là mạng sống không còn tồn tại. Hơi thở đã vô thường thì mạng sống của ta cũng mong manh giả tạm. Khi theo hơi thở thuần thục rồi, hành giả bước sang giai đoạn Tri vọng. 3. TRI VỌNG (Biết vọng) Đầu tiên chúng ta theo dõi hơi thở ra vào an ổn đôi ba phút, buông hơi thở để tâm an tịnh, vừa có vọng khởi liền biết vọng không theo, vọng lặng thì tâm thanh tịnh. Vọng dấy liền biết có vọng, cứ thế cho đến vọng thưa dần và im bặt. Nếu mơ màng ngủ gục thì mở mắt sáng ra, chấn chỉnh thân trang nghiêm lại. Trong lúc tọa thiền nghe ngực nặng, tim hơi nhói là do ngồi thẳng quá, nên rùn xuống một chút. Nghe nhức xương sống gần lưng quần, biết ngồi cong rồi phải thẳng lên. Nếu nhức một bên vai, coi chừng hai vai không ngang nhau, một bên bị lệch xuống. Nếu nhức cả hai vai là do gồng hai tay, phải nới lỏng ra, toàn thân ở trong tư thế thư giãn… Trong khi theo dõi hơi thở, nên dùng trí quản mạng sống trong hơi thở, thở ra mà không hít vào là mạng sống không còn tồn tại. Hơi thở đã vô thường thì mạng sống của ta cũng mong manh giả tạm. Khi theo hơi thở thuần thục rồi, hành giả bước sang giai đoạn Tri vọng. Xoay đầu sang phải, sang trái mỗi bên 5 lần. Ngước lên cúi xuống 1 lần. Động hai bàn tay co duỗi 5 lần. Động thân 5 lần, lần chót dời hai bàn tay úp lên hai đầu gối, nhấn mạnh xuống. Xoa mặt 20 lần, xoa hai lổ tai 20 lần, xoa đầu 20 lần, xoa sau gáy 20 lần, xoa cổ 20 lần. Dùng bàn tay phải xoa từ vai xuống cánh tay, bàn tay trái xoa từ nách xuống bên hông, hai bên kết hợp xoa một lượt (10 lần). Lòng bàn tay phải đặt lên ngực, lưng bàn tay trái xoa lên lưng, hai tay kết hợp xoa một lượt (xoa ngang). Xoa ba điểm Thương tiêu, Trung tiêu, Hạ tiêu 5 lần. (Ngực, bụng, bụng dưới). Dùng hai bàn tay xoa thắt lưng, mông, đùi (xoa đùi theo sự đau nhiều hay đau ít không có số lượng). Xoa hai bàn tay cho nóng áp vào mắt 5 lần. Một tay nắm đầu các ngón chân, một tay giơ ra cổ chân từ từ để nhẹ xuống. Hai bàn tay cùng xoa mạnh từ đùi đến bàn chân và xoa nóng lòng bàn chân. Xoa bàn chân này xong rồi xoa bàn chân kia, xoa tùy thích không có số lượng. Duỗi hai chân ra, thân rườn về phía trước, các ngón tay vừa chạm các ngón chân 5 lần. Dời thân khỏi bồ đoàn, ngồi yên khoảng vài phút mới đứng dậy lạy Phật.