Nhận diện các triệu chứng của bệnh ung thư da thế nào?

1. Bệnh ung thư da là gì?

Bệnh ung thư da xảy ra khi các tế bào da phát triển và nhân lên một cách mất kiểm soát, không theo quy luật.

Thông thường, các tế bào da mới hình thành khi các tế bào già đi và chết đi hoặc khi chúng bị tổn thương. Khi quá trình này không hoạt động như bình thường, kết quả là sự phát triển nhanh chóng của các tế bào (một số trong số đó có thể là tế bào bất thường). Tập hợp các tế bào này có thể không phải là ung thư (lành tính), không lây lan hoặc gây hại, hoặc ung thư, có thể lây lan sang mô lân cận hoặc các khu vực khác trong cơ thể của bạn nếu không được phát hiện sớm và điều trị.

Ung thư da thường do tiếp xúc với tia cực tím (UV) từ mặt trời.

Có 3 loại ung thư da chính:

• Ung thư biểu mô tế bào đáy.
• Ung thư biểu mô tế bào vảy.
• U hắc tố.

Ung thư biểu mô tế bào đáy và ung thư biểu mô tế bào vảy là những loại ung thư da phổ biến nhất và đôi khi được gọi là “ung thư da không hắc tố”.

U hắc tố không phổ biến như ung thư tế bào đáy hoặc ung thư tế bào vảy nhưng là dạng ung thư da nguy hiểm nhất. Nếu không được điều trị hoặc để ở giai đoạn muộn, các khối u ác tính có nhiều khả năng lây lan sang các cơ quan ngoài da, gây khó khăn cho việc điều trị và có khả năng ảnh hưởng đến tính mạng.

May mắn thay, nếu ung thư da được xác định và điều trị sớm, hầu hết đều được chữa khỏi. Đây là lý do tại sao điều quan trọng là phải thực hiện một số biện pháp bảo vệ và tìm đến bác sĩ nếu bạn nghĩ rằng bạn có bất kỳ dấu hiệu nào của bệnh ung thư da.

Bệnh ung thư da xảy ra khi các tế bào da phát triển và nhân lên một cách mất kiểm soát, không theo quy luật.

»»» Xem thêm: U hắc tố: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

2. Ai có nguy cơ cao mắc bệnh ung thư da?

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể phát triển ung thư da, nhưng bạn sẽ có nhiều nguy cơ mắc bệnh hơn nếu:

• Dành một khoảng thời gian đáng kể để làm việc hoặc vui chơi dưới ánh nắng mặt trời.
• Dễ bị cháy nắng; có tiền sử bị cháy nắng.
• Sống ở nơi có nhiều nắng hoặc khí hậu trên cao.
• Có đôi mắt sáng màu, tóc vàng hoặc đỏ và làn da trắng hoặc có tàn nhang.
• Có nhiều nốt ruồi hoặc nốt ruồi có hình dạng bất thường.
• Bị dày sừng quang hóa (da tiền ung thư phát triển thô ráp, có vảy, các mảng màu hồng sẫm đến nâu).
• Có tiền sử gia đình bị ung thư da.
• Đã được cấy ghép nội tạng.
• Dùng thuốc ức chế hoặc làm suy yếu hệ thống miễn dịch.
• Đã tiếp xúc với liệu pháp ánh sáng cực tím để điều trị các bệnh về da như bệnh chàm hoặc bệnh vẩy nến.

3. Bệnh ung thư da phát triển ở đâu trong các lớp da?

Ung thư da thường thấy nhất ở những vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời – mặt (bao gồm cả môi), tai, cổ, cánh tay, ngực, lưng trên, bàn tay và chân. Tuy nhiên, nó cũng có thể phát triển ở những vùng da ít tiếp xúc với ánh nắng mặt trời hơn và ẩn hơn, bao gồm giữa các ngón chân, dưới móng tay, lòng bàn tay, lòng bàn chân và vùng sinh dục.

Nơi ung thư da phát triển – cụ thể là trong đó các tế bào da – gắn liền với các loại và tên của bệnh ung thư da.

Hầu hết các bệnh ung thư da bắt đầu ở lớp biểu bì, lớp trên cùng của da. Biểu bì chứa 3 loại tế bào chính:

• Tế bào vảy: Là những tế bào phẳng ở phần ngoài của biểu bì. Chúng liên tục rụng khi các tế bào mới hình thành. Ung thư da có thể hình thành trong các tế bào này được gọi là ung thư biểu mô tế bào vảy.
• Tế bào đáy: Các tế bào này nằm bên dưới các tế bào vảy. Chúng phân chia, nhân lên và cuối cùng trở nên phẳng hơn và di chuyển lên trong lớp biểu bì để trở thành các tế bào vảy mới, thay thế các tế bào vảy chết đã bong ra. Ung thư da bắt đầu từ tế bào đáy được gọi là ung thư biểu mô tế bào đáy.
• Tế bào hắc tố: Những tế bào này tạo ra sắc tố melanin, sắc tố màu nâu tạo nên màu sắc của da và bảo vệ làn da của bạn chống lại một số tia UV có hại của mặt trời. Ung thư da bắt đầu từ tế bào hắc tố được gọi là ung thư tế bào hắc tố.

Ung thư da thường thấy nhất ở những vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời – mặt (bao gồm cả môi), tai, cổ, cánh tay, ngực, lưng trên, bàn tay và chân.

4. Nguyên nhân nào gây ra bệnh ung thư da?

Nguyên nhân chính của ung thư da là do tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng, đặc biệt là khi da bị cháy nắng và phồng rộp. Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời làm tổn thương DNA trong da, khiến các tế bào bất thường hình thành. Các tế bào bất thường này nhanh chóng phân chia một cách vô tổ chức, tạo thành một khối lượng lớn các tế bào ung thư.

Một nguyên nhân khác của ung thư da là da thường xuyên tiếp xúc với một số hóa chất, chẳng hạn như hắc ín và than đá.

Nhiều yếu tố khác có thể làm tăng nguy cơ phát triển ung thư da như đã liệt kê ở phần “Ai có nguy cơ cao mắc bệnh ung thư da?” »»» Xem thêm: 16 dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư bạn cần biết

5. Dấu hiệu của bệnh ung thư da là gì?

Dấu hiệu cảnh báo phổ biến nhất của ung thư da là sự thay đổi trên da, điển hình là sự phát triển mới hoặc sự thay đổi về sự phát triển hoặc nốt ruồi hiện có. Các dấu hiệu và triệu chứng của các loại ung thư da bao gồm:

5.1. Ung thư biểu mô tế bào đáy

Ung thư tế bào đáy thường thấy nhất trên các vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời bao gồm bàn tay, mặt, cánh tay, chân, tai, miệng và thậm chí cả những nốt hói trên đỉnh đầu. Ung thư tế bào đáy là loại ung thư da phổ biến nhất trên thế giới. Ở hầu hết mọi người, nó phát triển chậm, thường không lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể và không nguy hiểm đến tính mạng.

Các dấu hiệu và triệu chứng của ung thư biểu mô tế bào đáy bao gồm:

• Một vết sưng nhỏ, mịn, như hình ngọc trai hoặc như sáp trên mặt, tai và cổ.
• Vết bệnh phẳng, màu hồng/đỏ hoặc nâu trên thân hoặc cánh tay và chân.
• Các vùng trên da trông giống như vết sẹo.
• Vết loét trông có vảy, có vết lõm ở giữa hoặc thường xuyên chảy máu.

5.2. Ung thư biểu mô tế bào vảy

Ung thư tế bào vảy thường thấy nhất trên các vùng da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời bao gồm bàn tay, mặt, cánh tay, chân, tai, miệng và thậm chí cả những nốt hói trên đỉnh đầu. Ung thư da này cũng có thể hình thành ở các khu vực như màng nhầy và bộ phận sinh dục.

Các dấu hiệu và triệu chứng của ung thư biểu mô tế bào vảy bao gồm:

• Một nốt cứng màu hồng hoặc đỏ.
• Một tổn thương sần sùi, có vảy, có thể ngứa, chảy máu và đóng vảy.

5.3. U hắc tố

U hắc tố có thể phát triển ở bất kỳ khu vực nào trên cơ thể. Nó thậm chí có thể hình thành trên mắt và các cơ quan nội tạng. Lưng trên là vị trí thường gặp ở nam giới; chân là vị trí thường gặp ở phụ nữ. Đây là loại ung thư da nghiêm trọng nhất vì nó có thể lây lan sang các vùng khác trên cơ thể bạn.

Các dấu hiệu và triệu chứng của u hắc tố bao gồm:

• Một mảng hoặc vết sưng có sắc tố nâu.
• Một nốt ruồi thay đổi về màu sắc, kích thước hoặc chảy máu.

Quy tắc ABCDE cho bạn biết những dấu hiệu cần chú ý:

Quy tắc ABCDE

Cảnh giác với các tổn thương da tiền ung thư có thể phát triển thành ung thư da không hắc tố. Chúng xuất hiện dưới dạng những đốm nhỏ có vảy, rám nắng hoặc đỏ và thường được tìm thấy trên bề mặt da thường xuyên tiếp xúc với ánh nắng mặt trời, chẳng hạn như mặt và mu bàn tay.

Nếu bạn có nốt ruồi hoặc tổn thương da khác khiến bạn lo lắng, hãy tìm gặp bác sĩ để được đánh giá thêm về tổn thương.

6. Ung thư da được chẩn đoán như thế nào?

Đầu tiên, bác sĩ có thể hỏi bạn liệu bạn có nhận thấy bất kỳ thay đổi nào trên bất kỳ nốt ruồi, tàn nhang hoặc các đốm da khác hiện có hoặc bạn có nhận thấy bất kỳ sự phát triển mới nào trên da hay không. Tiếp theo, bác sĩ sẽ kiểm tra tất cả da của bạn, bao gồm da đầu, tai, lòng bàn tay, lòng bàn chân, kẽ ngón chân, xung quanh bộ phận sinh dục và giữa mông.

Nếu nghi ngờ có tổn thương da, sinh thiết có thể được thực hiện. Trong sinh thiết, một mẫu mô được lấy ra và gửi đến phòng thí nghiệm để được bác sĩ giải phẫu bệnh kiểm tra dưới kính hiển vi. Bác sĩ sẽ cho bạn biết liệu tổn thương da của bạn có phải là ung thư da hay không, loại bạn mắc phải và thảo luận về các lựa chọn điều trị.

»»» Xem thêm: Khi nào ngứa da là dấu hiệu của ung thư?

7. Điều trị bệnh ung thư da như thế nào?

Điều trị phụ thuộc vào giai đoạn ung thư.

Điều trị phụ thuộc vào giai đoạn ung thư. Các giai đoạn của ung thư da từ giai đoạn 0 đến giai đoạn IV. Con số này càng cao, ung thư càng di căn rộng.

Đôi khi chỉ sinh thiết có thể loại bỏ tất cả các mô ung thư nếu ung thư nhỏ và chỉ giới hạn trên bề mặt da. Các phương pháp điều trị ung thư da phổ biến khác, được sử dụng một mình hoặc kết hợp, bao gồm:

7.1. Phương pháp áp lạnh

Phương pháp áp lạnh sử dụng nitơ lỏng để làm đông lạnh ung thư da. Các tế bào chết bong ra sau khi điều trị. Phương pháp này có thể điều trị các tổn thương da tiền ung thư, được gọi là dày sừng quang hóa và các bệnh ung thư nhỏ, sớm khác, giới hạn ở lớp trên cùng của da.

7.2. Phẫu thuật đặc biệt

Phẫu thuật này bao gồm việc loại bỏ khối u và một số vùng da lành xung quanh để chắc chắn rằng tất cả ung thư đã được loại bỏ.

7.3. Phẫu thuật Mohs

Với quy trình này, vùng u nhô lên có thể nhìn thấy được sẽ được loại bỏ trước tiên. Sau đó, bác sĩ phẫu thuật sử dụng một con dao để loại bỏ một lớp mỏng tế bào ung thư da. Lớp được kiểm tra dưới kính hiển vi ngay sau khi loại bỏ. Các lớp mô bổ sung tiếp tục được loại bỏ, từng lớp một, cho đến khi không còn nhìn thấy tế bào ung thư nào nữa dưới kính hiển vi.

Phẫu thuật Mohs chỉ loại bỏ mô bị bệnh, tiết kiệm càng nhiều mô bình thường xung quanh càng tốt. Nó thường được sử dụng để điều trị ung thư tế bào đáy và tế bào vảy và gần các khu vực nhạy cảm hoặc quan trọng về mặt thẩm mỹ, chẳng hạn như mí mắt, tai, môi, trán, da đầu, ngón tay hoặc vùng sinh dục.

7.4. Đốt điện

Kỹ thuật này sử dụng một dụng cụ có một cạnh sắc nhọn để loại bỏ các tế bào ung thư khi nó quét qua khối u. Khu vực này sau đó được điều trị bằng kim điện để tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại. Kỹ thuật này thường được sử dụng cho các bệnh ung thư tế bào đáy và tế bào vảy và các khối u da tiền ung thư.

7.5. Hóa trị và liệu pháp miễn dịch

Hóa trị sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào ung thư. Thuốc chống ung thư có thể được áp dụng trực tiếp trên da (hóa trị tại chỗ) nếu chỉ giới hạn ở lớp trên cùng của da hoặc được cung cấp thông qua thuốc viên hoặc tiêm tĩnh mạch nếu ung thư đã lan đến các bộ phận khác của cơ thể. Liệu pháp miễn dịch sử dụng hệ thống miễn dịch của chính cơ thể bệnh nhân để tiêu diệt tế bào ung thư.

7.6. Xạ trị

Xạ trị là một hình thức điều trị ung thư sử dụng bức xạ (chùm năng lượng mạnh) để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc không cho chúng phát triển và phân chia.

7.7. Liệu pháp quang động

Trong liệu pháp này, da của người bệnh được phủ một lớp thuốc và đèn huỳnh quang màu xanh hoặc đỏ sau đó kích hoạt thuốc. Liệu pháp quang động phá hủy các tế bào tiền ung thư trong khi vẫn giữ nguyên các tế bào bình thường.

»»» Xem thêm: Xạ trị ung thư là gì và tác dụng phụ thế nào?

8. Liệu có thể ngăn ngừa bệnh ung thư da?

Trong hầu hết các trường hợp, ung thư da có thể được ngăn ngừa. Cách tốt nhất để bảo vệ bản thân là tránh ánh nắng quá nhiều và các vết cháy nắng. Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời gây hại cho làn da và theo thời gian, điều này có thể dẫn đến ung thư da.

Các cách để bảo vệ bạn khỏi ung thư da bao gồm:

• Sử dụng kem chống nắng phổ rộng có chỉ số bảo vệ da (SPF) từ 30 trở lên. Kem chống nắng phổ rộng bảo vệ chống lại cả tia UV-B và UV-A. Thoa kem chống nắng 30 phút trước khi ra ngoài. Thoa kem chống nắng mỗi ngày, ngay cả trong những ngày nhiều mây và trong những tháng mùa đông.
• Đội mũ rộng vành để bảo vệ da mặt và tai.
• Mặc áo sơ mi dài tay và quần dài để bảo vệ tay và chân. Tìm quần áo có nhãn yếu tố bảo vệ chống tia cực tím để được bảo vệ thêm.
• Đeo kính râm để bảo vệ đôi mắt của bạn. Tìm kính có khả năng ngăn chặn cả tia UV-B và UV-A.
• Sử dụng son dưỡng môi có kem chống nắng.
• Tránh ánh nắng mặt trời trong khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều
• Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ của bạn nếu bất kỳ loại thuốc nào bạn dùng làm cho da của bạn nhạy cảm hơn với ánh sáng mặt trời. Một số loại thuốc được biết là làm cho da của bạn nhạy cảm hơn với ánh nắng mặt trời bao gồm kháng sinh tetracycline và fluoroquinolone, kháng sinh ba vòng, chất chống nấm griseofulvin và thuốc giảm cholesterol statin.
• Kiểm tra tất cả các vùng da trên cơ thể để xem có bất kỳ sự thay đổi nào về kích thước, hình dạng hoặc màu sắc của da hoặc sự phát triển của các đốm da mới hay không. Đừng quên kiểm tra da đầu, tai, lòng bàn tay, lòng bàn chân, kẽ ngón chân,… Hẹn khám với bác sĩ da liễu nếu bạn nhận thấy bất kỳ thay đổi nào trên nốt ruồi hoặc vùng da khác.

Trong hầu hết các trường hợp, ung thư da có thể được ngăn ngừa. 

9. Triển vọng cho những người mắc bệnh ung thư da là gì?

Gần như tất cả các bệnh ung thư da đều có thể chữa khỏi nếu chúng được điều trị trước khi có cơ hội di căn. Ung thư da được phát hiện và loại bỏ càng sớm, bệnh nhân càng có cơ hội bình phục hoàn toàn. 90% những người bị ung thư da tế bào đáy được chữa khỏi. Điều quan trọng là phải tiếp tục tái khám với bác sĩ da liễu để đảm bảo ung thư không quay trở lại. Nếu có điều gì đó không ổn, hãy gọi cho bác sĩ ngay lập tức.

Hầu hết các ca tử vong do ung thư da là do khối u ác tính. Nếu bạn được chẩn đoán mắc bệnh u hắc tố:

• Tỷ lệ sống sót sau năm năm nếu nó được phát hiện trước khi nó lây lan đến các hạch bạch huyết là 99%.
• Tỷ lệ sống sót sau năm năm nếu nó đã di căn đến các hạch bạch huyết gần đó là 66%.
• Tỷ lệ sống sót sau năm năm nếu nó đã di căn đến các hạch bạch huyết ở xa và các cơ quan khác là 27%.

Anh Thi – Benhdotquy.net