Cách thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày sau đột quỵ

Các hoạt động sống hàng ngày là những điều cơ bản của một người trong việc tự chăm sóc cơ thể của chính mình và tạo điều kiện cho sự tồn tại và hạnh phúc cơ bản. Chúng bao gồm 9 hoạt động: ăn/nuốt, cho ăn (đặt và đưa thức ăn vào miệng), tắm, mặc quần áo, chải chuốt, đi vệ sinh, thiết bị cá nhân (sử dụng/bảo quản các vật dụng chăm sóc cá nhân), khả năng vận động và hoạt động tình dục.

Đột quỵ gây ảnh hưởng khiến người bệnh không thể tự chăm sóc bản thân và cần sợ hỗ trợ từ gia đình.

1. Bạn có thể thực hiện các hoạt động sống sau đột quỵ không?

Để học lại các hoạt động sinh hoạt hàng ngày sau đột quỵ, bạn nên tham gia các liệu pháp phục hồi chức năng. Phục hồi chức năng sau đột quỵ tập trung vào khái niệm về sự dẻo dai thần kinh, dùng để chỉ khả năng tự tổ chức lại của não bộ. Đây là cách chúng ta học các kỹ năng mới và đặc biệt sau đột quỵ, chúng ta học lại các kỹ năng bị suy giảm như các hoạt động sinh hoạt hàng ngày. Cách hiệu quả nhất để thúc đẩy sự dẻo dai của thần kinh là thông qua thực hành có tính lặp lại cao và theo nhiệm vụ cụ thể. Điều này kích thích não và củng cố nhu cầu cho các chức năng đó. Ví dụ, chuyên gia trị liệu nghề nghiệp của bạn có thể giúp bạn thực hành cắt bột bằng dụng cụ, để mô phỏng việc làm thức ăn. Khi được thực hành thường xuyên, trải nghiệm này sẽ giúp kích thích não bộ và cải thiện khả năng sử dụng đồ dùng, sau đó bạn có thể chuyển sang nhiệm vụ tự xúc ăn. Nếu bạn phải vật lộn với các hoạt động sống hàng ngày sau đột quỵ, có khả năng bạn sẽ phải làm việc thường xuyên và chặt chẽ với một nhóm chuyên gia trị liệu để giúp cải thiện khả năng tự lập của bạn với những công việc này. »»» Xem thêm: Phương pháp chăm sóc bệnh nhân đột quỵ khi trở về nhà

2. Vật lý trị liệu và liệu pháp vận động giúp lấy lại các hoạt động sống sau đột quỵ

Lấy lại khả năng thực hiện các hoạt động của cuộc sống hàng ngày liên quan đến việc tham gia vào liệu pháp vận động (OT) và vật lý trị liệu (PT). Ngay cả việc tham gia vào liệu pháp ngôn ngữ (nếu được chỉ định) cũng có thể giúp ích, vì bạn sẽ cần các kỹ năng như sự chú ý, trí nhớ và khả năng phán đoán tốt để tham gia vào những công việc hàng ngày một cách an toàn. Tuy nhiên, OT và PT sẽ tập trung trực tiếp hơn vào các hoạt động sinh hoạt hàng ngày (ADL). Liệu pháp vận động giúp các cá nhân học cách hoạt động bằng cách tập trung vào các hoạt động của cuộc sống hàng ngày. Thực hành các hoạt động sinh hoạt hàng ngày rất hữu ích vì chúng cung cấp các hành động trực tiếp và chân thực, giúp các cá nhân chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi trở lại cuộc sống hàng ngày.

Vật lý trị liệu giúp người bệnh sau đột quỵ phục hồi chức năng cơ thể để tham gia vào các hoạt động sống dễ dàng hơn.

Ngược lại, vật lý trị liệu tập trung vào việc cải thiện khả năng vận động thông qua các bài tập có mục tiêu. Bằng cách làm việc trên sự cân bằng, tăng cường các cơ và duy trì các chuyển động đầy đủ trong liệu pháp vật lý trị liệu, các cá nhân có thể thực hiện các hoạt động sống hàng ngày một cách dễ dàng hơn. Sau đột quỵ, nhiều người sống sót dành thời gian tại cơ sở phục hồi chức năng nội trú, nơi họ dành hơn 3 giờ mỗi ngày để thực hiện PT, OT, và có thể cả liệu pháp ngôn ngữ. Sau khi xuất viện từ cơ sở phục hồi chức năng nội trú, liệu pháp thường tiếp tục tại cơ sở phục hồi chức năng ngoại trú với mức độ ít thường xuyên hơn. Bởi vì não bộ đòi hỏi sự kích thích và tập luyện nhất quán để tự phục hồi, những người sống sót sau đột quỵ bắt buộc phải tiếp tục phục hồi chức năng tại nhà. Thực hành các bài tập trị liệu hàng ngày có thể giúp cung cấp sự kích thích cần thiết cho não để tăng cường các chức năng thiết yếu, chẳng hạn như các hoạt động sống hàng ngày. »»» Xem thêm: Hướng dẫn cha mẹ cách giúp trẻ phục hồi nhanh sau đột quỵ

3. Làm sao để thực hiện các hoạt động sinh hoạt hàng ngày sau đột quỵ?

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng suy giảm vận động của một cá nhân, các kỹ thuật được sử dụng để học lại các hoạt động sinh hoạt hàng ngày sau đột quỵ sẽ khác nhau. Dưới đây là một số kỹ thuật phục hồi được sử dụng để giúp các bệnh nhân sau đột quỵ có thể sinh hoạt, hoạt động hiệu quả hơn.

3.1 Ăn uống sau đột quỵ

Đôi khi, các tác động thứ phát của đột quỵ như chứng khó nuốt làm giảm khả năng kiểm soát vận động đối với cơ miệng, ảnh hưởng đến khả năng nhai và nuốt của một người. Làm việc với một nhà bệnh lý ngôn ngữ để thực hành các bài tập trị liệu ngôn ngữ có thể giúp tăng cường cơ miệng. Tê liệt cánh tay sau đột quỵ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn uống. Mặc dù có thể dễ dàng hơn nếu chỉ sử dụng cánh tay không bị ảnh hưởng để tự ăn, nhưng điều cần thiết là thực hành các động tác với cánh tay bị ảnh hưởng của bạn để thúc đẩy phục hồi và tránh không sử dụng đã học. Để khuyến khích bạn sử dụng cánh tay bị ảnh hưởng của mình trong việc ăn sau khi đột quỵ, chuyên gia trị liệu nghề nghiệp có thể dạy bạn cách sử dụng đồ dùng hoặc kiểm soát cổ tay.

Hãy cố gắng thực hành với bàn tay bị yếu trong ăn uống sẽ giúp phục hồi khả năng vận động của tay bị ảnh hưởng.

3.2 Tắm sau đột quỵ

Việc tự vệ sinh sau đột quỵ có thể khó khăn. Do bị tê liệt hoặc yếu ớt, các bệnh nhân đột quỵ có nguy cơ bị ngã khi tắm cao hơn. Chuyên gia trị liệu nghề nghiệp của bạn sẽ yêu cầu bạn thực hành tắm trong thời gian trị liệu để hướng dẫn bạn cách an toàn và độc lập hơn với công việc này. Một cách khác để tăng cường độ an toàn tốt hơn là lắp đặt các thanh vịn và ghế ngồi trong phòng tắm. Ngoài ra, đặt một tấm thảm cao su dưới vòi hoa sen giúp sàn nhà đỡ trơn hơn. Làm việc với bác sĩ vật lý trị liệu của bạn để thực hành các bài tập phục hồi chức năng đột quỵ có thể giúp cải thiện khả năng vận động. Khi bạn lấy lại sức mạnh và khả năng kiểm soát, nguy cơ té ngã khi tắm sẽ giảm xuống.

3.3 Mặc quần áo sau đột quỵ

Những người bị tê liệt hoặc suy nhược sau đột quỵ có thể gặp khó khăn trong việc mặc quần áo. Các công việc như cài cúc áo sơ mi, kéo khóa và móc áo ngực đòi hỏi kỹ năng vận động tốt. Tương tự, việc mặc quần vào nói chung cũng cần một số kỹ năng giữ thăng bằng. Một nhà trị liệu nghề nghiệp có thể dạy bạn các chiến lược để cải thiện khả năng tự mặc quần áo của bạn, một số trong số đó có thể là các chiến lược bù đắp. Ví dụ, bạn có thể học cách mặc quần khi nằm trên giường hoặc cách sử dụng các công cụ thích ứng như móc nút và dây kéo. Một số người sống sót sau đột quỵ có thể mặc quần áo mà không cần sử dụng các chiến lược bù đắp. Tuy nhiên, do yếu kém, họ thường đòi hỏi nhiều thời gian hơn, và có thể là sự hỗ trợ hoặc giám sát, để làm được điều đó. Tương tự như vậy, bác sĩ vật lý trị liệu có thể hướng dẫn những người sống sót sau đột quỵ thông qua các bài tập giúp khôi phục khả năng kiểm soát vận động và cân bằng ở bên bị ảnh hưởng của họ, cả hai đều sẽ giúp thực hiện công việc mặc quần áo. »»» Xem thêm: Chóng mặt sau đột quỵ: Nguyên nhân, dấu hiệu và các bài tập trị liệu

3.4 Di chuyển sau đột quỵ

Nếu đột quỵ gây ra liệt hoặc yếu chân, những người sống sót có thể phải sử dụng các thiết bị hỗ trợ di chuyển như khung tập đi, gậy chống hoặc xe lăn. Tại liệu pháp vận động, bệnh nhân đột quỵ có thể thực hành các kỹ thuật để giúp họ vào và ra khỏi giường, cũng như chuyển đến / từ xe lăn, nhà vệ sinh và vòi hoa sen một cách an toàn. Việc lắp đặt các thanh nắm có thể giúp cung cấp một bề mặt ổn định để giữ trong khi thực hiện chuyển giao, mặc dù điều này không phù hợp với tất cả mọi người. Nói chung, khả năng vận động chức năng độc lập đòi hỏi sự phụ thuộc nhiều hơn vào chân và cánh tay. Để thực hiện các loại vận động chức năng khác dễ dàng hơn, bác sĩ vật lý trị liệu có thể yêu cầu bạn thực hành các bài tập tăng cường sức mạnh, di chuyển trên giường và các bài tập thăng bằng khi ngồi.

Những người sống sót sau đột quỵ có thể sử dụng bàn chải đánh răng điện thai vì bản chải thường để thao tác dễ hơn.

3.5 Đánh răng

Khả năng kiểm soát vận động bị suy giảm sau đột quỵ có thể khiến các công việc hàng ngày như bật và tắt vòi nước, cầm sản phẩm vào lòng bàn tay và nắm chặt bàn chải đánh răng của bạn vô cùng khó khăn. Một nhà trị liệu nghề nghiệp có thể sẽ làm việc với bạn để cải thiện sức mạnh và khả năng phối hợp của cánh tay và bàn tay giúp cải thiện tính độc lập của bạn với các công việc. Ngoài ra, họ có thể yêu cầu bạn sử dụng bàn chải đánh răng điện để làm sạch răng hiệu quả hơn.

3.6 Sử dụng nhà vệ sinh

Sau một cơn đột quỵ, một số người gặp khó khăn trong việc kiểm soát bàng quang và ruột, một tình trạng được gọi là tiểu không kiểm soát. Chuyên gia trị liệu nghề nghiệp có thể yêu cầu bạn thực hành các bài tập kiểm soát mức độ khẩn cấp và các bài tập Kegel để cải thiện khả năng kiểm soát các cơ đó. Ngoài ra, một nhà trị liệu nghề nghiệp có thể đề nghị thực hiện theo một chương trình quản lý ruột và bàng quang. Bằng cách tuân thủ lịch trình và thực hiện các công việc giống nhau vào cùng một thời điểm mỗi ngày, các cá nhân có thể dự đoán tốt hơn khi nào họ nên đi tiêu và ngăn ngừa tai nạn. Một phần khác liên quan đến việc đi vệ sinh sẽ là thực hành động tác kéo quần của bạn lên và xuống, và thực hiện lau chùi sau khi đi vệ sinh. »»» Tham khảo thêm các bài viết có liên quan khác tại chuyên mục chăm sóc đột quỵ

4. Cách trở lại các hoạt động sinh hoạt hàng ngày sau đột quỵ

Nhìn chung, cách tốt nhất để hồi phục sau đột quỵ là thực hành lặp đi lặp lại các kỹ năng bạn muốn xây dựng lại. Nếu bạn muốn cải thiện kỹ năng ăn uống, thì thực hành các bài tập trị liệu ngôn ngữ sẽ giúp bạn lấy lại quyền kiểm soát cơ miệng. Tương tự, để cải thiện khả năng kiềm chế, người bệnh đột quỵ có thể cần thực hành các bài tập kiểm soát cảm xúc. Bằng cách thực hành lặp đi lặp lại các bài tập và tham gia vào các hoạt động chăm sóc bản thân cơ bản, bệnh nhân đột quỵ có thể học lại các hoạt động sống hàng ngày và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của họ.

Thiên An, benhdotquy.net