Cách phục hồi chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não sau đột quỵ

1. Nguyên nhân của chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não sau đột quỵ

Nhiều vùng não đóng góp vào khả năng ngôn ngữ của một người. Nhưng hai khu vực quan trọng nhất là khu vực của Broca và khu vực của Wernicke. Khu vực của Broca chịu trách nhiệm chính trong việc tạo ra ngôn ngữ nói, trong khi khu vực của Wernicke giúp một người xử lý và hiểu ngôn ngữ. Hầu hết các dạng mất ngôn ngữ xảy ra sau khi bị tổn thương trực tiếp đến khu vực của Broca hoặc Wernicke. Tuy nhiên, chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não xảy ra khi đột quỵ làm tổn thương các sợi thần kinh gửi thông tin qua lại giữa hai khu vực này. Do đó, khu vực của Broca và Wernicke về cơ bản là cách biệt với nhau. Khi hai trung tâm ngôn ngữ quan trọng nhất của não không thể giao tiếp, người bệnh đột quỵ có thể gặp khó khăn để nói hoặc hiểu người khác.

2. Triệu chứng của chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não

Chứng rối loạn ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não giống hệt với chứng mất ngôn ngữ Broca, khi người bệnh không thể tạo ra lời nói tự nhiên được.

Đặc điểm xác định của chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não là giọng nói ngừng lại, khó nói. Điều này làm người bệnh đột quỵ có thể thực hiện nhiều lần bắt đầu và dừng lại. Nó tương tự như chứng mất ngôn ngữ biểu cảm. Tuy nhiên, bệnh nhân mắc chứng này thường giữ được kỹ năng lặp lại tốt. Ví dụ: nếu bạn yêu cầu bệnh nhân đột quỵ trả lời câu hỏi “bạn đã ăn gì ở bữa tối?” họ sẽ đấu tranh để tạo ra các từ. Mặt khác, nếu bạn yêu cầu họ lặp lại một câu dài, họ có thể làm như vậy một cách dễ dàng. Các triệu chứng khác của chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não sau đột quỵ bao gồm: – Khó tìm từ – Lời nói chủ yếu bao gồm các từ nội dung như danh từ và động từ, không có mạo từ hoặc giới từ – Khó khăn khi bắt đầu nói chuyện Chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não có thể khác nhau về mức độ nghiêm trọng. Những người đột quỵ bị ở dạng nhẹ có thể chỉ gặp vấn đề với việc tìm từ hoặc câu phức tạp, trong khi người bị dạng nặng có thể hoàn toàn không nói được. »»» Xem thêm: Cách chăm sóc bệnh nhân đột quỵ khi trở về nhà

3. Cách chẩn đoán chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não sau đột quỵ

Chẩn đoán thường được thực hiện bởi một nhà bệnh lý học về ngôn ngữ. Mặc dù không có xét nghiệm cụ thể nào cho chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não, nhưng các nhà trị liệu có thể sử dụng các quy trình đánh giá và sàng lọc khác nhau để xác định loại chứng mất ngôn ngữ mà bạn mắc phải. Sàng lọc có thể bao gồm đánh giá các chức năng vận động miệng, kỹ năng tạo lời nói, khả năng hiểu, sử dụng ngôn ngữ viết và lời nói, nhận thức, giao tiếp, nuốt và nghe. Một trong những đặc điểm chính mà các nhà trị liệu ngôn ngữ tìm kiếm là echolalia – chứng nhại lời có liên quan đến từ “echo”, nghĩa là tiếng vang. Điều này sẽ đề cập đến xu hướng của một người lặp lại những từ và câu mà họ nghe người khác nói. Nếu bệnh nhân đột quỵ không thể tự nói nhưng lặp đi lặp lại liên tục những gì họ nghe được, thì đó là một dấu hiệu mạnh của chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ. Sau khi chẩn đoán được thực hiện, hầu hết các nhà trị liệu ngôn ngữ sẽ bắt đầu đưa ra một kế hoạch điều trị phù hợp.

4. Điều trị chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não như thế nào?

Chuyên gia trị liệu ngôn ngữ sẽ là người giúp bạn điều trị chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não.

Điều trị sẽ tương tự như các dạng mất ngôn ngữ khác. Một trong những cách hiệu quả nhất để điều trị chứng mất ngôn ngữ cảm giác và vận động là thông qua liệu pháp ngôn ngữ. Các bài tập trị liệu bằng lời nói hoạt động bằng cách kích hoạt tính linh hoạt thần kinh (hay tính dẻo dai thần kinh), cơ chế sửa chữa tự nhiên của não. Tính dẻo dai thần kinh đề cập đến khả năng não bộ hình thành các đường dẫn thần kinh mới để phản ứng với sự lặp lại. Những con đường này cho phép các phần não không bị tổn thương có thể kiểm soát các chức năng đã được kiểm soát trước đó bởi những phần bị tổn thương. Do đó, ngay cả khi đột quỵ làm tổn thương nghiêm trọng các vùng não thường kiểm soát ngôn ngữ, các vùng khác vẫn có thể bù đắp được. Để kích hoạt sự dẻo dai thần kinh, bệnh nhân đột quỵ phải thực hiện lặp đi lặp lại các hoạt động trị liệu ngôn ngữ. Bạn càng kích thích não bộ của mình thông qua tập thể dục, thì não của bạn sẽ tạo ra càng nhiều đường dẫn thần kinh để phản ứng lại. Với những con đường thần kinh mới, bạn có thể bắt đầu lấy lại chức năng nói. Chuyên gia trị liệu ngôn ngữ có thể hướng dẫn bạn những bài tập có lợi nhất cho loại chứng mất ngôn ngữ xuyên vỏ cụ thể của bạn. Vì vậy, hãy lên lịch hẹn với bác sĩ trị liệu càng sớm càng tốt. »»» Xem thêm: 8 cách giúp cải thiện chứng mất trí nhớ sau đột quỵ

5. Phương pháp phục hồi chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não

Có một số phương pháp phục hồi chức năng cụ thể mà nhà trị liệu ngôn ngữ có thể sử dụng để giúp bệnh nhân đột quỵ của họ vượt qua chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não.

5.1 Liệu pháp ngôn ngữ gây ra hạn chế (CILT)

Liệu pháp ngôn ngữ gây ra hạn chế (CILT) có thể giúp những người bị đột quỵ mắc chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não nghiêm trọng lấy lại kỹ năng nói của họ. CILT buộc người đó phải phát huy khả năng nói của họ. Khi họ thực hành kỹ năng này, não có thể học lại cách sử dụng và hiểu ngôn ngữ và bệnh nhân có thể bắt đầu khôi phục lại khả năng sản xuất giọng nói hiệu quả. Trong quá trình đào tạo ngôn ngữ do hạn chế gây ra, bệnh nhân phải: – Tránh các chiến thuật bù trừ như cử chỉ – Chỉ giao tiếp bằng cách nói – Tập nặng ít nhất một giờ mỗi ngày. Với thực hành đủ, người bệnh đột quỵ có thể kích hoạt tính linh hoạt thần kinh của não và bắt đầu thấy những cải thiện trong lời nói của họ.

5.2 Liệu pháp PACE (Thúc đẩy hiệu quả giao tiếp của Aphasics)

Liệu pháp này là một biến thể của bài tập đặt tên hình ảnh cơ bản, nhưng các điều chỉnh đưa các yếu tố của cuộc trò chuyện vào tương tác. Mục tiêu của liệu pháp PACE là cải thiện kỹ năng trò chuyện. Trong quá trình tập luyện, người mắc chứng mất ngôn ngữ và nhà nghiên cứu bệnh lý ngôn ngữ (SLP) sẽ lần lượt trở thành người nói hoặc người nghe. Người nói có một hình ảnh hoặc thông điệp trên thẻ mà họ cần truyền đạt cho người nghe, nhưng họ không thể cho người nghe thấy những gì họ có. Họ có thể sử dụng bất kỳ phương thức giao tiếp nào mà họ chọn để truyền tải thông điệp. Nếu cần, SLP có thể phản hồi và nhắc nhở chuyển tải thông điệp. Về cơ bản, bài tập này rất giống với trò chơi đố chữ phổ biến, ngoại trừ người đó được khuyến khích nói càng nhiều càng tốt để mô tả những gì họ nhìn thấy. Nhà trị liệu cũng có thể đặt giới hạn thời gian để kết thúc. Sau đó SLP và bệnh nhân có thể làm việc cùng nhau để tìm ra liệu có những cách hiệu quả hơn để thông điệp có thể được truyền đạt hay không. Vì liệu pháp PACE có thể được điều chỉnh theo các cấp độ kỹ năng khác nhau, nên nó thích hợp cho những người mắc nhiều dạng và mức độ nghiêm trọng của chứng mất ngôn ngữ.

6. Ứng dụng trị liệu bằng giọng nói cho chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não

Một số ứng dụng sẽ giúp bạn khôi phục lại chứng mất ngôn ngữ sau đột quỵ

Không phải ai cũng có thể gặp nhà trị liệu ngôn ngữ thường xuyên. Tuy nhiên, điều may mắn là có những cách khác để thực hành trị liệu ngôn ngữ tại nhà thông qua các ứng dụng trị liệu ngôn ngữ. Mặc dù các ứng dụng không thể thay thế cho một nhà trị liệu ngôn ngữ, nhưng chúng cũng là một phương pháp tốt. Trên thực tế, chúng được thiết kế đặc biệt bởi các nhà bệnh lý ngôn ngữ để giúp bệnh nhân lấy lại chức năng nói, trí nhớ và nhận thức. Do đó, nếu bạn đang tìm cách để tăng cường khả năng phục hồi của mình, hãy cân nhắc đăng ký. »»» Xem thêm: 6 mẹo giúp ngôi nhà trở nên an toàn cho bệnh nhân đột quỵ

7. Làm sao vượt qua chứng mất ngôn ngữ vận động xuyên vỏ não?

Đây là một dạng mất ngôn ngữ nghiêm trọng có thể làm giảm kỹ năng nói hoặc hiểu của người bệnh sau đột quỵ. Tuy nhiên, kỹ năng lặp lại của bệnh nhân vẫn còn nguyên vẹn. Do đó, họ hầu như sẽ lặp lại những gì họ nghe người khác nói, ngay cả khi họ không hiểu chúng. Như với tất cả các dạng mất ngôn ngữ, cách tốt nhất để phục hồi kỹ năng ngôn ngữ là hợp tác chặt chẽ với chuyên gia trị liệu ngôn ngữ, người có thể đánh giá các triệu chứng của bạn và cho bạn lời khuyên về cách phục hồi tốt nhất.

Diệu Nhi, benhdotquy.net