3 thói quen khiến người trẻ 20+ đối mặt “trái đắng” đột quỵ

Tại Hội thảo chuyên ngành đột quỵ với chủ đề “Cập nhật chẩn đoán và điều trị đột quỵ”, PGS.TS Tạ Bá Thắng – Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103 đưa ra cảnh báo khiến nhiều người giật mình: Đột quỵ không còn là “bệnh của tuổi già” như trước đây. Hiện tại, những bệnh nhân hơn 20 tuổi bị đột quỵ đã không còn hiếm gặp.

Theo Hội Tim mạch Việt Nam, cứ 4 người trong độ tuổi 25 – 49 thì có một người bị tăng huyết áp – nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ ở người trẻ. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hơn 230.000 ca đột quỵ, trong đó khoảng 50% tử vong hoặc sống với những di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn nhận thức, thậm chí bại não.

Đáng lo hơn, nhóm bệnh nhân trong độ tuổi 40 – 45 đang tăng mạnh, chiếm đến 1/3 tổng số ca đột quỵ. Số ca đột quỵ ở người trẻ dưới 30 tuổi cũng đang có xu hướng gia tăng gần 50% trong 12 năm qua, đặc biệt ở nhóm lạm dụng bia rượu, thuốc lá, chất kích thích hoặc mắc “béo phì văn phòng”.

Ở người trẻ, nguyên nhân đột quỵ thường đến từ bệnh tim bẩm sinh, dị dạng mạch máu não hoặc các yếu tố ít được để ý như sử dụng thuốc tránh thai, thức khuya kéo dài. Nhưng điều đáng sợ hơn chính là sự chủ quan.

Ba “niềm vui” tưởng chừng vô hại – lại gieo mầm cho đột quỵ

1. Ăn uống không lành mạnh: “hạt giống chết người” trong mỗi bữa ăn

Người trẻ hiện nay có xu hướng chọn thức ăn nhanh, nhiều muối – đường – dầu mỡ như gà rán, trà sữa, đồ chiên… mà không ý thức rằng đây là quá trình tích tụ nguy cơ dài hạn cho đột quỵ. Dù mỗi bữa ăn không quá “nặng”, nhưng sự lặp lại ngày qua ngày khiến lipid trong máu tăng, thành mạch dày lên, hình thành mảng xơ vữa và tắc nghẽn mạch máu.

Tệ hơn, nhiều người tin rằng mình đang “ăn có kiểm soát” chỉ vì bữa sáng ít, hoặc cuối tuần “ăn thả ga cho vui”. Nhưng cơ thể không nhìn vào số lần, mà phản ứng theo sự tích lũy. Đột quỵ đến không phải do một bữa ăn, mà do 5 – 10 năm ăn sai cách.

2. Hút thuốc và uống rượu: thói quen xã giao mang hậu quả y tế

Thuốc lá làm tổn thương nội mạc mạch máu, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Rượu bia dù uống ít cũng gây co thắt mạch máu, ảnh hưởng áp lực máu lên não, thậm chí ảnh hưởng thần kinh trung ương.

Đáng nói, thói quen hút thuốc – uống rượu đang bị xem nhẹ trong cộng đồng người trẻ: tụ họp bạn bè, giải tỏa áp lực, “văn hóa đi làm phải biết nhậu”… đều khiến những yếu tố nguy cơ này được dung dưỡng mà không nhận ra. Theo các nghiên cứu, người hút thuốc và uống rượu có nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim cao hơn nhiều lần so với người không sử dụng.

3. Thiếu ngủ và thức khuya: phá hủy đồng hồ sinh học của não bộ

Thức khuya làm rối loạn nhịp sinh học, kích thích thần kinh giao cảm, khiến huyết áp biến động bất thường – yếu tố góp phần gây đột quỵ. Nhiều người trẻ nghĩ rằng “ngủ bù ban ngày” là đủ, nhưng thực tế, giấc ngủ không thể bù đắp tổn thương vi mô tích tụ trong não và mạch máu do thức đêm kéo dài.

Thiếu ngủ cũng dễ dẫn đến thói quen ăn đêm, ít vận động, stress, ảnh hưởng chuyển hóa đường và chất béo. Tất cả gộp lại thành nền tảng nguy cơ: tăng huyết áp – đái tháo đường – béo phì – đột quỵ.

Sức khỏe không phải là một lựa chọn, mà là một quá trình

Sức khỏe không đến từ một quyết định lớn, mà đến từ những lựa chọn nhỏ lặp lại mỗi ngày: một bữa ăn lành mạnh, một giờ đi ngủ sớm, một lời từ chối bia rượu… Đáng tiếc, đa số người trẻ không nhận ra điều này cho đến khi phải đối mặt với hậu quả – thường là sau một cơn đột quỵ.

PGS.TS Tạ Bá Thắng nhấn mạnh: “Cơ thể không phải cỗ máy có thể khởi động lại sau sự cố. Một khi tổn thương mạch máu não đã xảy ra, rất khó phục hồi hoàn toàn”.

Hãy bắt đầu chăm sóc sức khỏe ngay hôm nay. Từ bỏ thói quen xấu không phải là mất đi “niềm vui”, mà là lấy lại quyền được sống khỏe – sống lâu – sống không hối tiếc.