Phân biệt đột quỵ và giả đột quỵ ở người cao tuổi

1. Các bệnh nền gây đột quỵ

Người cao tuổi vốn dĩ có nhiều bệnh nền và đây cũng là nguyên nhân dẫn đến đột quỵ rất cao. Nhờ bác sĩ nhắc lại những bệnh nền nào có nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ?

GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời:

Một số bệnh nền gây đột quỵ được nghiên cứu trên thế giới, đầu tiên phải kể đến tăng huyết áp. Tăng huyết áp là căn bệnh mãn tính và tiến triển theo tuổi tác. Ngoài ra, còn do điều kiện sinh hoạt và lao động. Các nghiên cứu xác định, khoảng 75 đến 90% các trường hợp bị đột quỵ là tăng huyết áp.

Nguyên nhân gây đột quỵ thứ hai là xơ vữa động mạch. Xơ vữa động mạch cũng là bệnh nền và tiến triển theo thời gian, gây hẹp mạch máu và tạo thành các mảng bám. Các mảng bám vỡ ra và di chuyển đến các mạch máu nhỏ hơn gây tắc nghẽn dẫn đến nguy cơ đột quỵ. Xơ vữa động mạch và huyết áp thường đồng hành với nhau.

Nguyên nhân thứ ba là đái tháo đường, đái tháo đường khiến tuần hoàn của vi thể giảm đi. Khi vi thể giảm, độ quánh của máu thay đổi. Ngoài ra, đường huyết cũng làm thay đổi nồng độ trong máu.

Một số nguyên nhân khác gây đột quỵ như bệnh lý về tim mạch, phải đặt stent, suy tim, cơ tim bị giãn, suy thận mãn tính,… Ngoài tuổi tác, người bệnh có tiền sử gia đình, từng bị đột quỵ cũng là nguyên nhân gây tái phát.

TTND.GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông – Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam; Nguyên Giám đốc Trung tâm đột quỵ, Bệnh viện Quân y 108

2. Phân biệt hoa mắt, chóng mặt giữa đột quỵ và bệnh khác?

Xin bác sĩ phân biệt các triệu chứng đau đầu, hoa mắt, chóng mặt báo hiệu đột quỵ và hoa mắt, chóng mặt trong trường hợp bệnh lý khác?

GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời:

Hoa mắt, xây xẩm, chóng mặt có thể xảy ra ở người cao tuổi. Ai cũng có thể bị hoa mắt, chóng mặt trong cuộc đời. Những người bị trầm cảm, suy nhược thần kinh thường có nguy cơ buồn nôn và xây xẩm mặt mày. Người cao tuổi cũng có hội chứng tiền đình cũng có thể khiến họ rơi vào tình trạng này.

Khi một người cao tuổi bị hoa mắt, chóng mặt, xây xẩm mặt mày, trên bệnh nền có sẵn như tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường – nguy cơ bị đột quỵ, trước hết cần phải nghĩ đến cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) hay còn gọi cơn đột quỵ nhẹ.

Rối loạn ngôn ngữ, nói ngọng là dấu hiệu của bệnh đột quỵ. Xệ mặt, xệ 1 bên miệng, méo miệng, tê bì chân tay cũng là dấu hiệu đột quỵ. Tê bì chân tay ở người già là tê bì toàn bộ.

Một người bị hoa mắt, chóng mặt kèm theo xệ mặt, nói ngọng, tê bì một bên chân tay, chúng ta cần nghĩ ngay đến đột quỵ và đưa người bệnh đến trung tâm đột quỵ gần nhất để được điều trị.

3. Phân biệt đột quỵ và liệt dây thần kinh số VII

Làm sao để phân biệt được bị liệt dây thần kinh số VII và đột quỵ, thưa BS?

GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời:

Méo miệng xảy ra do dây thần kinh số VII. Có hai loại tổn thương dây thần kinh số VII: tổn thương dây thần kinh số VII trung ương và ngoại vi.

Tổn thương dây thần kinh số VII trung ương xảy ra tại não. Trong một số trường hợp tổn thương dây thần kinh số VII ngoại vi là tổn thương não thấp. Nói chung, đều là tổn thương tại não.

Tổn thương dây thần kinh số VII trung ương chủ yếu gây méo miệng, tự dựng xệ miệng xuống, nói ngọng. Đây là báo hiệu đột quỵ và một số bệnh khác có liên quan đến não.

Tổn thương dây thần kinh số VII ngoại vi gây ra tình trạng mắt nhắm mắt mở không kín và miệng méo một bên khi ăn, người bệnh không thể huýt sáo hay thổi sáo, nước mắt chảy ra.

4. Phân biệt triệu chứng đột quỵ và cơ xương khớp

Làm thế nào để phân biệt được triệu chứng đột quỵ và cơ xương khớp, thưa BS?

GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời:

Người cao tuổi hay bị đau nhức xương khớp, thoái hóa khớp, cột sống. Ví dụ, khi bị thoái hóa cột sống cổ, người bệnh sẽ cảm thấy có một vật chèn lên đau nhức hoặc đau thần kinh hông, đau xuống chân, mu chân, bàn chân… Cơn đau kèm theo tê bì là dấu hiệu của các bệnh liên quan đến thoái hóa khớp, cơ xương khớp.

Tuy nhiên, ở người cao tuổi bị tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, cần xem xét và cân nhắc khi xuất hiện các triệu chứng trên, bằng cách đo huyết áp hoặc đường huyết có tăng hay không.

Biểu hiện đau xương khớp thay đổi theo thời tiết, thoái hóa xương, và tăng khi hoạt động đi lại, làm việc. Nhưng đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Đau xương khớp khiến người bệnh bị tê bì tay chân xảy ra do yếu một bên chân tay, ít khi hai bên. Bệnh ở giai đoạn sau có thể gây teo cơ, biến dạng và cứng khớp. Đó là cả quá trình. Đối với đột quỵ gây ra tê bì chân tay, xây xẩm mặt mày thường xảy ra ở người trung niên, cao tuổi, tăng huyết áp, đái tháo đường và xơ vữa động mạch, mỡ máu. Người bệnh sẽ đột ngột cảm thấy bị tê yếu chân tay một bên, mà không báo trước.

Tình trạng đau xương khớp, teo cơ, đau nhiều vào buổi sáng lặp đi lặp lại ở người bệnh đau xương khớp. Nhưng bệnh đột quỵ xảy ra đột ngột, đau nhức bất chợt và yếu liệt.

5.  Tê 1 bên trán và tay, có phải dấu hiệu đột quỵ?

Câu hỏi bạn đọc: tôi năm nay 75 tuổi, có bệnh nền cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu. Khi căng thẳng, tôi bị mất ngủ và giựt giựt ở một bên trán và khủy tay. Khi thoải mái, tôi không gặp vấn đề gì. Đó có phải là dấu hiệu đột quỵ không thưa BS?

GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời:

Tôi nghĩ rằng đây là dấu hiệu của một số bệnh mãn tính ở người cao tuổi, do các mạch máu bị xơ vữa.

Đái tháo đường khiến các dây thần kinh ngoại vi bị viêm. Khi ta nằm nghiêng về một bên, thành mạch bị xơ cứng. Tốc độ dòng máu do đái tháo đường bị chậm lại dẫn đến tổn thương dây thần kinh ngoại vi. Nếu ta nằm nghiêng đè ép có thể giật một bên. Đó là dấu hiệu của bệnh mãn tính, các triệu chứng sẽ tự biến mất.

Trường hợp này, người bệnh không nên nghĩ đến đột quỵ mà nên nghĩ đến đái tháo đường, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch nhiều hơn.

6. Người cao tuổi nào cần cẩn trọng với đột quỵ

GS.TS.BS Nguyễn Văn Thông trả lời:

Những người trung niên cao tuổi có một số bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch; một số bệnh lý về tim trong quá trình mắc phải; một số bệnh mãn tính như suy thận mãn… đều có thể khiến một người dễ bị đột quỵ.

Trọng Dy (ghi) – benhdotquy.net