Những nguy cơ dẫn đến đột quỵ: Hiểu rõ để phòng ngừa hiệu quả

1. Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi, điều chỉnh được

Tăng huyết áp – “kẻ thù số một” của mạch máu não

Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ. Khi huyết áp cao kéo dài, áp lực liên tục lên thành mạch khiến mạch máu dễ bị xơ vữa, tạo điều kiện hình thành huyết khối (cục máu đông). Nếu cục máu đông này di chuyển lên não và gây tắc mạch, người bệnh sẽ bị đột quỵ nhồi máu não. Trong trường hợp áp lực quá lớn khiến mạch máu não bị vỡ, sẽ dẫn đến đột quỵ xuất huyết não.

Thống kê ghi nhận 90% các trường hợp đột quỵ xuất huyết não có liên quan đến tăng huyết áp.

Các bệnh lý tim mạch

Những rối loạn như rung nhĩ, bệnh động mạch vành, rối loạn nhịp tim… có thể làm hình thành huyết khối trong buồng tim. Khi các cục máu đông này di chuyển lên não, chúng gây tắc nghẽn mạch máu não, dẫn đến đột quỵ.

Đái tháo đường

Người mắc đái tháo đường có nguy cơ đột quỵ cao hơn từ 2–4 lần so với người bình thường. Đường huyết tăng cao thúc đẩy nhanh quá trình xơ vữa mạch máu, gây hình thành mảng xơ vữa và huyết khối trong lòng mạch. Khi não không nhận đủ máu và oxy do mạch bị tắc, đột quỵ sẽ xảy ra.

Mỡ máu cao (cholesterol cao)

Lượng cholesterol trong máu tăng cao có thể làm tổn thương thành mạch máu, dẫn đến xơ cứng, hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu nuôi não. Duy trì mỡ máu trong giới hạn bình thường là điều cần thiết để ngăn ngừa đột quỵ và các bệnh lý tim mạch khác.

Lạm dụng rượu bia

Rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn gây hại cho tim và hệ thần kinh. Người uống nhiều rượu bia có nguy cơ bị giãn cơ tim, suy giảm chức năng tim và rối loạn huyết áp – những yếu tố dễ dẫn đến đột quỵ.

Hút thuốc lá

Hút thuốc lá thúc đẩy nhanh quá trình viêm và xơ vữa mạch máu. Người hút thuốc có nguy cơ mắc đột quỵ cao gấp 3 lần so với người không hút. Ngoài ra, hút thuốc còn làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, tổn thương thận, và tắc mạch chi dưới.

Căng thẳng, stress kéo dài

Stress mạn tính kết hợp với thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh như thức khuya, ăn uống thất thường… làm tăng huyết áp và đường huyết – hai yếu tố nguy cơ trực tiếp dẫn đến đột quỵ, đặc biệt ở người trẻ.

2. Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi

Tuổi tác

Nguy cơ đột quỵ tăng dần theo tuổi, nhất là từ 60 tuổi trở lên. Tuy nhiên, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ cũng đang gia tăng do lối sống thiếu lành mạnh. Đặc biệt, đột quỵ ở người lớn tuổi có tỷ lệ tử vong và tàn tật cao hơn.

Giới tính

Nam giới có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn nữ giới khoảng 1,25 lần, nhưng tỷ lệ tử vong sau đột quỵ ở nữ lại cao hơn do thường xảy ra ở độ tuổi lớn hơn.

Tiền căn gia đình

Người có cha mẹ, ông bà từng bị đột quỵ sẽ có nguy cơ cao hơn do yếu tố di truyền và thói quen sống tương tự trong gia đình.

Từng bị đột quỵ

Người đã từng đột quỵ có nguy cơ tái phát cao gấp 7 lần so với người chưa từng mắc. Ước tính, 40% người bệnh sẽ tái phát trong vòng 5 năm, đặc biệt nếu không kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.

Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong hành trình phòng ngừa đột quỵ. Duy trì lối sống lành mạnh, điều trị tốt các bệnh lý nền, kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu và loại bỏ thói quen xấu là cách thiết thực giúp giảm nguy cơ xảy ra cơn đột quỵ, bảo vệ sức khỏe não bộ và chất lượng cuộc sống.