Những mối nguy của đái tháo đường và cách kiểm soát bệnh

>> Xem lại Phần 1: Làm sao chung sống hòa bình với bệnh đái tháo đường?

6. Uống nhiều rượu bia nguy hiểm thế nào?

Tôi có một số người bạn hay nhậu và uống nhiều rượu bia, nhưng ăn ít và bị mập, kèm đái tháo đường. Như vậy nguy hiểm ra sao, thưa bác sĩ? BS.CK1 Huỳnh Tấn Vũ – Trưởng Đơn vị Điều trị ban ngày BV Đại học Y dược TPHCM trả lời:

Uống nhiều rượu làm tăng nguy cơ mắc các biến chứng do tiểu đường, như biến chứng tim mạch

Ăn uống mất cân bằng và lạm dụng rượu bia sẽ làm ảnh hưởng đến vấn đề chức năng của tì vị. Chính cơ thể béo phì sẽ khiến các bệnh lý khác bùng phát. Chúng ta phải hết sức cẩn thận với việc không ăn, mà cần phải ăn uống cân bằng, không lạm dụng rượu bia để giúp cải thiện sức khỏe và không gây ra bệnh cảnh anh vừa đề cập. TS.BS Trần Chí Cường – Chủ tịch Hội can thiệp thần kinh TPHCM trả lời: Tôi thấy người dân miền Tây tiêu thụ rượu bia khá nhiều, trong khi chúng ta đã biết rất nhiều về tác hại của rượu bia. Hằng năm, Việt Nam tiêu thụ trên 5 tỷ lít bia, cho nên chúng ta đang gặp những nguy hiểm đến từ rượu bia rất lớn và được báo động đỏ. Nước ta là một trong các quốc gia có bệnh ung thư gan cao và ẩu đả tai nạn giao thông do rượu bia rất nhiều. Vì sao uống rượu bia, không ăn nhiều nhưng vẫn mập là do đa số người uống rượu bia chỉ ngồi một chỗ để uống và ít vận động. Nhiều người nhậu từ thâu đêm đến sáng, nhậu xong họ về nhà ngủ luôn. Đó là tật xấu. Bản chất của bia là thành phần carbonhydrate. Khi ăn cơm vào, cơ thể cũng sẽ chuyển hóa và làm tiêu hóa dẫn đến sản sinh carbonhydrate. Bia chuyển hóa cũng tạo ra năng lượng giống cơm. Uống bia cũng làm tăng sự dung nạp lượng calo trong cơ thể, và dưới cuộc nhậu thâu đêm suốt sáng bia cũng khiến người dùng thấy no bụng. Ngoài ra, bia còn có tác hại là làm giãn hệ thống cơ. Đó là nguyên nhân khiến chúng ta cảm thấy thoải mái sau khi uống bia. Nó gây ảnh hưởng lên một số cơ quan, đặc biệt là cơ tim. Với lượng bia uống kéo dài, bia sẽ gây ra viêm cơ tim giãn nở. Tại bệnh viện S.I.S Cần Thơ, chúng tôi cũng điều trị rất nhiều bệnh nhân trẻ. Nhiều người nghĩ rằng mình trẻ là khỏe mạnh, khi họ uống bia, cơ thể họ bị béo phì và tim không còn đập nổi. Đó là tác hại không hồi phục. Bia cũng có thể sinh ra năng lượng và gây tăng cân, gây ảnh hưởng đến hệ thần kinh, gan. Chính tác hại bia rượu cũng gián tiếp làm ảnh hưởng đến sự chuyển hóa trong cơ thể chúng ta và làm ảnh hưởng đến mỡ máu, tiểu đường.

7. Làm sao sống hòa bình với tiểu đường?

Thưa bác sĩ, bản thân người bị đái tháo đường cần làm gì để ngăn chặn biến chứng và sống hòa bình với bệnh? BS.CK2 Trương Thị Vành Khuyên – Trưởng khoa Nội tiết – Tiểu đường, Bệnh viện Gia An 115 trả lời: Để ngăn chặn tình trạng đái tháo đường, cần phát hiện bệnh sớm và kiểm soát đường huyết hiệu quả. Chúng ta cần dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ và đi tái khám thường xuyên. Bên cạnh đó, nên vận động, tập thể dục bằng nhiều phương pháp khác nhau. Đối với người lớn tuổi, chúng ta không chơi thể thao thì có thể vận động tại giường. Người bị đau khớp có thể đi bơi. Có rất nhiều cách vận động, nhất là những người nằm tại chỗ khiến các cơ bị theo và phổi dễ nhiễm trùng, thì tôi thường nhắc nhở các bệnh nhân rằng họ nên vận động tại giường, bằng cách lấy 2 chai nước suối và cần đưa lên đưa xuống mỗi ngày. Vận động cơ sáng 15 phút và chiều 15 phút có thể làm tiêu hóa năng lượng và giảm đường huyết. Đối với người bình thường, việc vận động giúp giảm cân, giảm đường huyết, mỡ máu. Vận động và chế độ ăn uống hợp lý là quy tắc quan trọng. Do đó, để sống hòa bình với bệnh đái tháo đường chúng ta cần tuân thủ các điều trên.

8. Nhiễm trùng máu và đái tháo đường có song hành với nhau?

Bạn đọc Lê Kim Điểu, Vĩnh Long: Con tôi năm nay 45 tuổi, 3 tháng trước bị đạp vào gót chân và chảy máu. Sau đó bị mưng mủ, vết thương lan ra khớp gối. Khi đi khám, bác sĩ chẩn đoán vừa bị nhiễm trùng máu và đái tháo đường. Hai căn bệnh này có đi đôi với nhau không? Bản thân con tôi không hề biết mình bị đái tháo đường. BS.CK2 Trương Thị Vành Khuyên – Trưởng khoa Nội tiết – Tiểu đường, Bệnh viện Gia An 115 trả lời: Đây là hiện tượng xảy ra thường xuyên tại bệnh viện. Một người đi khám bác sĩ vì vết thương không hết, họ sẽ đến khoa Chấn thương chỉnh hình để thăm khám vì chân bị đau. Các bác sĩ chỉnh hình cho xét nghiệm đường huyết, phát hiện đường huyết cao và mới chuyển qua bác sĩ nội tiết điều trị. Hiện tượng này hầu như ngày nào cũng gặp. Nhiều người đã biết trước nhưng không vào bệnh viện, vì sợ bác sĩ cưa bỏ chân. Họ ở nhà tự chữa bệnh bằng nhiều cách. Khi chữa không hiệu quả, vào bệnh viện họ phải cưa chân vì quá trễ. Nhiễm trùng ở một người đái tháo đường được kiểm soát tốt thì gần như biến chứng cưa chân không xảy ra. Đa số các trường hợp này là do biết mình bị đái tháo đường nhưng không điều trị hoặc không biết đái tháo đường hay là kiểm soát đường huyết không tốt. Thực ra, bệnh đái tháo đường có một số cơ chế liên quan đến hệ thống miễn dịch và gây ra suy giảm miễn dịch khiến người bệnh dễ nhiễm trùng. Tỷ lệ viêm phổi cao gấp 4 lần so với người bình thường, hoặc các nhiễm trùng da, tiểu, chân sẽ cao hơn so với người không mắc đái tháo đường. Do đó, nhiễm trùng và tiểu đường có liên quan mật thiết với nhau. Tỷ lệ nhiễm trùng do bệnh đái tháo đường rất cao nếu kiểm soát đường huyết không tốt và khả năng đề kháng rất kém. Khi bị bệnh đái tháo đường, chúng ta sẽ nhiễm rất nhiều vi khuẩn và khả năng nhiễm trùng đa kháng thuốc rất cao. Nếu một người đái tháo đường bị nhiễm trùng, chúng ta đừng đi lung tung ở bên ngoài, và cần đi đến bệnh viện để gặp bác sĩ nhằm giữ được mạng sống. >>> Xem thêm: Mối liên quan giữa đột quỵ và bệnh tiểu đường

9. Người bị đái tháo đường dễ bị đột quỵ, cần kiểm soát thế nào?

TS.BS Trần Chí Cường – Chủ tịch Hội can thiệp thần kinh TPHCM trả lời:

Người bị đái tháo đường có nguy cơ đột quỵ cao hơn từ 2 đến 4 lần so với người bình thường.

Thứ nhất, chúng ta có thể phòng ngừa và tầm soát từ xa. Thứ hai, cần tìm hiểu bệnh tiểu đường gây hại ra sao đối với cơ thể. Trong ngành y học, họ gọi các biến chứng của tiểu đường là tổn thương cơ quan đích. Tổn thương cơ quan đích bao gồm cơ quan nhiều mạch máu như não, khiến bệnh nhân tiểu đường rất dễ bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Mạch máu trong thận rất nhiều do đó người bị tiểu đường ở giai đoạn cuối có thể bị suy thận mạn, thận hư. Đa số trường hợp bị tiểu đường, nhiều người chết vì tổn thương cơ quan đích. Do đó, chúng ta có thể tóm gọn trong một câu là “tiểu đường gây tổn thương mạch máu rất nghiêm trọng tức là nơi nào mạch máu có, bệnh tiểu đường có thể làm hỏng hệ thống mạch máu cơ quan đó”. Có những cơ quan được quan tâm nhiều như não, tim, thận và võng mạc. Các mạch máu đó quý hiếm nên chúng ta quan tâm nhiều. Hiện nay, đột quỵ có thể được tầm soát trước. Đối với bệnh nhân bị tiểu đường nhiều năm, tăng huyết áp, đặc biệt là người bị cơn thiếu máu não thoáng qua như tê yếu tay chân, tê miệng, nói đớ, mất ý thức có thể được dự phòng từ xa để tránh tình trạng bệnh nhân bị đột quỵ, khiến tỷ lệ tử vong gia tăng. Để phòng tránh tổn thương cơ quan đích khi bị tiểu đường, chúng ta phải có thái độ phù hợp, tuân thủ chế độ ăn uống và ăn kiêng. Cần tìm mọi cách để sống hòa bình với tiểu đường. Việc dự phòng từ xa có thể giúp chúng ta đạt được kết quả.

10. Các bài tập dễ nhất cho người bệnh tiểu đường

BS.CK1 Huỳnh Tấn Vũ – Trưởng Đơn vị Điều trị ban ngày BV Đại học Y dược TPHCM trả lời: Theo quan điểm Đông y, sống hòa bình với bệnh mãn tính cần chú ý đến 2 phần: tâm hồn và thể xác. Khí huyết lưu thông, tinh thần thoải mái sẽ tốt cho sức khỏe. Chúng ta cần sống hài hòa với bệnh và chấp nhận bệnh theo mình suốt đời. Về thể xác, quan niệm đông y có 2 phần. Đó là khí quyết, tập thở và ăn uống để có được sự cân bằng. Việc tập luyện về thở được gọi là khí công. Khí công có được do cách chúng ta ăn uống. Việc tập thở có 2 loại và cần làm đúng cách để đưa oxy vào cơ thể. Ví dụ như Trường Đại học Y dược, tôi có dạy yoga khí công để chia sẻ cách tập luyện đều đặn. Buổi sáng chúng ta tập 30 phút, trưa thư giãn nửa tiếng và chiều tập 30 phút. Sau khi thức dậy, chúng ta có thể nằm ngửa và tập. Sau đó ngồi dậy tập và đi làm. Đối với Đông y, buổi trưa là cực dương nên cần được nghỉ ngơi. Ban ngày, chúng ta đứng tập sau đó ngồi, nằm. Chúng ta kết thúc bằng cách thư giãn và ngủ. Cần thiết kế bài tập hợp lý và không nên tập nhiều. Khi ngủ dậy, chúng ta cần ngồi dậy nửa phút sau đó mới đi vì một số bệnh nhân lớn tuổi khi ngồi dậy đi luôn, máu sẽ lên não không kịp, dễ dẫn đến bị choáng váng và có thể đập đầu vào tường hay té ngã.

11. Mắt mờ có phải do tiểu đường không?

Câu hỏi bạn đọc Lê Văn Hải: Tôi 50 tuổi, ăn uống bình thường nhưng mắt bị mờ dù không sụt cân. Đó có phải tiểu đường không? BS.CK2 Trương Thị Vành Khuyên – Trưởng khoa Nội tiết – Tiểu đường, Bệnh viện Gia An 115 trả lời: Không có gì rẻ bằng kinh phí chẩn đoán đái tháo đường nghĩa là khi bị ung thư, chúng ta mất vài triệu. Đái tháo đường chỉ là một mẫu xét nghiệm đường huyết giá từ 25 đến 40 nghìn tùy theo từng bệnh viện. Vì vậy, anh Hải nên đi làm xét nghiệm cho chắc chắn. Tuy nhiên, nếu anh 50 tuổi và ăn uống không bị sụt cân thì anh nên kiểm tra các vấn đề khác như anh đã khám mắt chưa và có phải đeo kính lão không? Lúc đó, chúng ta mới loại trừ được. Không phải ai mắt mờ và sụt cân đều bị mắc đái tháo đường, vì một triệu chứng có nhiều vấn đề xảy ra xung quanh. Một số bệnh nhân bảo tôi rằng họ bị tiểu đường và quyết định phải thử đường huyết, vì sụt 10 kg trong 2 tháng. Tôi bảo với bệnh nhân: “Bác bị sụt cân này là do cường giáp gây ra”, nhưng người bệnh muốn thử đường nên tôi cũng theo ý của họ. Khi đo đường huyết của bệnh nhân bình thường và khi thử cường giáp thì họ đã mắc phải căn bệnh này. Vì vậy, anh cần đi khám mắt và hy vọng anh không bị mắc đái tháo đường.

12. Dùng cây thìa canh được chữa tiểu đường được không?

Câu hỏi bạn đọc Cần Thơ: Tôi nghe bác sĩ nói không được dùng lá dân giang. Tôi dùng cây thìa canh được chữa tiểu đường được không? BS.CK1 Huỳnh Tấn Vũ – Trưởng Đơn vị Điều trị ban ngày BV Đại học Y dược TPHCM trả lời: Đông Y không có từ ngữ về tiểu đường. Đông y chỉ hỗ trợ giảm các triệu chứng của bệnh. Do đó, người bệnh cần kiểm soát tiểu đường và theo dõi bệnh để hạn chế ở mức thấp nhất xảy ra các biến chứng liên quan tiểu đường. Hiện nay, nhiều người sản xuất thảo dược, họ bảo rằng mình có trồng loại đó và thổi phòng lên để làm kinh doanh. Bên cạnh đó, nhiều thầy thuốc không có bằng cấp cũng thổi phồng chất lượng của các loại thuốc nam. Vì vậy, người tiêu dùng cần phải hết sức cẩn thận.

13. Có nên dùng thuốc chích dành cho người tiểu đường?

Câu hỏi bạn đọc Kiêng Giang: Bác sĩ nói tôi không nên dùng thuốc lạ. Nghe nói ngoài chợ, có thuốc chích dành cho người bị tiểu đường rất tốt, tôi dùng được không? BS.CK2 Trương Thị Vành Khuyên – Trưởng khoa Nội tiết – Tiểu đường, Bệnh viện Gia An 115 trả lời: Insulin là một phát minh tạo ra những thay đổi lớn đối với người bị tiểu đường tuýp 1. Insulin là tuyến tụy trong cơ thể tiết ra, đó là chìa khóa mở cửa tế bào và đưa đường đến các tế bào để hoạt động. Trên thế giới, họ chỉ sản xuất được insulin để chích và họ đang nghiên cứu máy có thể bơm insulin vào cơ thể. Tuy nhiên, mỗi cái có lợi và bất lợi. Insulin dạng hít và uống vẫn đang nằm trong giai đoạn nghiên cứu. Khổ qua có insulin lai, vì vậy dân gian có bài thuốc khổ qua để trị đái tháo đường. Tuy nhiên, chúng ta vẫn chưa có nghiên cứu về ăn bao nhiêu trái khổ qua để trị đái tháo đường. Hiện tại, tôi vẫn chưa nghe về thuốc thay cho insulin. Cần thẩn trọng với các thông tin vì lợi ích cá nhân vì sức khỏe liên quan đến tính mạng của mình. Cho nên, rất khó để sử dụng các loại thuốc như vậy.

14. Tính cách sinh lý khi mắc bệnh tiểu đường lâu năm, phải làm sao?

Câu hỏi bạn đọc Trần Đông: Thưa BS, tôi uống thuốc điều trị đái tháo đường đã 20 năm. Bác sĩ chỉ gì tôi đã làm như vậy và bệnh đã được khống chế tốt. Tuy nhiên, trong 3 tháng gần đây tâm sinh lý tôi đã thay đổi, tôi hay quạu với vợ và không muốn lại gần. Xin bác sĩ tư vấn thêm. TS.BS Trần Chí Cường – Chủ tịch Hội can thiệp thần kinh TPHCM trả lời: Bệnh tiểu đường đã được kiểm soát tốt quả là tin vui. Tuy nhiên, vấn đề anh đang mắc phải thì chúng tôi có thể giải thích được. Khi chúng ta bị tiểu đường lâu năm, tổn thương hệ thống mạch máu và đa cơ quan là đều khó tránh. Một trong các vấn đề liên quan đến sinh lý đàn ông là các triệu chứng ham muốn phụ nữ cũng có ảnh hưởng. Sau khi bệnh nhân bị tiểu đường lâu năm, nam giới bị ảnh hưởng đến sinh lý. Nếu gặp phải các vấn đề như thế, chúng ta cần kiểm soát các vấn đề như có bệnh lý về tim mạch hay huyết áp không hoặc hút thuốc quá nhiều, uống rượu bia nhiều không. Chúng ta cần đi khám bác sĩ chuyên về nam khoa để bác sĩ nghiên cứu lại hồ sơ, điều trị khi người bệnh gặp phải vấn đề sinh lý. Bệnh này chỉ xảy ra cách đây vài tháng, có thể thay đổi và hỗ trợ được. Hy vọng rằng anh sẽ tìm lại được niềm vui.

Người tiểu đường nên có lối sống và chế độ ăn lành mạnh để kiểm soát bệnh, phòng ngừa biến chứng

15. Lợi ích của việc tập thể dục và ăn uống sạch đối với bệnh tiểu đường

Bên cạnh việc kiểm tra sức khỏe định kỳ, duy trì chế độ ăn uống cân bằng sẽ giúp chúng ta phòng tránh được 70% nguy cơ đái tháo đường tuýp 2. Hiểu được điều này, nhiều người đã cam kết với bản thân về chế độ tập luyện hằng ngày cùng với chế độ dinh dưỡng hợp lý. Tuy nhiên, duy trì được cách làm này hoàn toàn không dễ vì nhiều người thiếu kiên quyết đấu tranh với tư tưởng không tốt, họ khó giữ được cam kết hoàn hảo trong giữ gìn sức khỏe. Trong thực tế, một số người đã kiên trì với việc tập luyện thể thao bởi họ nhận ra rằng tập luyện mang lại nhiều điều tuyệt vời như phòng ngừa và chữa bệnh tiểu đường. Ngoài ra, vận động còn mang lại cho họ niềm vui và sự thoải mái về tinh thần giúp thân thể khỏe mạnh hơn. Một khi cơ thể khỏe mạnh, tinh thần lạc quan thì mọi bệnh tật sẽ được đẩy lùi. Trong số đó, nhiều người sống chung hòa bình với bệnh tiểu đường bằng các giải pháp kiểm soát đường huyết như kiêng cử ăn uống, tập luyện thể thao và dùng thực phẩm thanh lọc chất béo, giảm đường huyết. TS.BS Trần Chí Cường cho biết: Trong những ngày lễ, bản thân tôi rất lo sợ cho đồng nghiệp của mình vì bị quá tải và người thân của mình bị ảnh hưởng do rượu bia. Chỉ trong 2 tháng, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ đã xử lý hơn 150 trường hợp đột quỵ. Đa phần là bệnh nhân trẻ, một số bệnh nhân chỉ mới 20 đến 30 tuổi và họ bị liệt nửa người. Chúng ta cần nhân rộng việc tập thể dục và ăn uống sạch sẽ cũng như lối sống lành mạnh. Số lượng quán bia ở thành phố Vĩnh Long còn nhiều kể cả Đồng Tháp. Khi tôi đi cấp cứu bệnh nhân tôi không khỏi ngạc nhiên vì sao quán bia còn đông khách. Do đó, chúng ta cần giữ điều độ bia rượu và thuốc lá. Một số người biện hộ lý do này nọ. Vì sức khỏe của mình, tôi chứng kiến rất nhiều bệnh nhân hút thuốc, uống rượu bia và đột quỵ trẻ. Ngoài việc phát triển trung tâm yoga, các trung tâm tập dưỡng sinh thì mình cần hạn chế rượu bia tại nhà. Chúng ta cần tiết chế việc uống rượu bia và hút thuốc. Bà Nguyễn Thị Hoạt, phường 2, TP Vĩnh Long chia sẻ: Sau khi về hưu, tôi mắc nhiều bệnh. Bệnh thứ nhất là thần kinh tọa, giãn tĩnh mạch, tim mạch và tôi uống thuốc của bác sĩ nhưng không hết. Bác sĩ bảo tôi đi tập thể dục, lần đầu tiên khi tôi dạy sớm tôi thấy trời mưa, gió rét và lười đi. Tôi cũng bị bệnh mãi nhưng vẫn cố gắng. Bạn bè bảo tôi phải đi tập thể dục thường xuyên. Tôi tập được 7 năm rồi. Ngoài tập thể dục, tôi phải ăn uống theo chế độ dinh dưỡng mà bác sĩ bảo tức là ăn đồ luộc, nấu canh và đồ chiên xào thì hạn chế. Tôi ăn cá nhiều hơn thịt. Chị Bùi Ngọc Oanh, phường 4, TP Vĩnh Long nói: Hiện nay, nhiều người rất sợ bệnh tim mạch và mỡ máu. Tập yoga giúp mình cảm thấy thoải mái và sức khỏe, dưỡng chất trong người mình được bền bỉ. Mình ngừa được bệnh tim mạch và tiểu đường, mỡ máu. Bên cạnh đó, mình cần kiên trì trong việc ăn uống các món ăn đường, mỡ và tinh bột. Cần chú trọng đến việc sử dụng rau xanh, trái cây và uống nước nhiều. Bà Đặng Thị Năm, phường 5, TP Vĩnh Long cho hay: Tôi tập dưỡng sinh với các chị trong 45 phút. Sau 45 phút, chúng tôi tập động tác mái. Và chúng tôi đánh cầu trong 30 phút. Trước đây, tôi bị cao huyết áp, viêm gan, bụng to. Tập trong 10 năm nay, bụng tôi giảm xuống. Sức khỏe tôi cũng được cải thiện.

16. Lời khuyên của bác sĩ với bệnh tiểu đường

BS.CK2 Trương Thị Vành Khuyên – Trưởng khoa Nội tiết – Tiểu đường, Bệnh viện Gia An 115 trả lời: Để sống hòa bình với bệnh, cần phát hiện sớm bệnh đái tháo đường. Những đối tượng nguy cơ cần đi tầm soát đái tháo đường như người trên 45 tuổi, có tiền căn gia đình bị tiểu đường, người bị béo phì vùng bụng, tăng huyết áp, từng mắc đái tháo đường thai kỳ và dùng thuốc làm tăng đường huyết như thuốc giảm đau, thuốc điều trị hen xuyễn. Đối với người mắc bệnh, cần tuân thủ phác đồ điều trị bao gồm đi khám thường xuyên với bác sĩ, có lối sống lành mạnh, tập thể dục và ăn uống hợp lý.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (Nguồn: Video BV S.I.S Cần Thơ)