Chế độ ăn Ketogenic và phục hồi chức năng đột quỵ

Chất béo trong chế độ ăn không còn được coi là thủ phạm duy nhất gây ra bệnh tim mạch, mà thay vào đó, nghiên cứu cho thấy chất béo hydro hóa và carbohydrate chế biến (đường) là nguyên nhân chính gây ra những tình trạng này. Hơn nữa, nhiều nghiên cứu đã thực sự gợi ý rằng một chế độ ăn Ketogenic có công thức tốt không chỉ có thể cải thiện sức khỏe tim mạch mà còn có thể hữu ích cho việc phục hồi chức năng đột quỵ.

1. Chế độ ăn Ketogenic là gì?

Chế độ ăn ketogenic là chế độ ăn giàu chất béo, đủ protein, ít carbohydrate

Một chế độ ăn Ketogenic có công thức tốt bao gồm chất béo lành mạnh, protein chưa qua chế biến cũng như các loại rau không chứa tinh bột. Một ngày điển hình của chế độ ăn kiêng Ketogenic chứa đầy các loại thực phẩm như bơ, bông cải xanh, rau bina, cá hồi, thịt bò và hạnh nhân. Tiêu thụ các loại thực phẩm chưa qua chế biến, giàu chất dinh dưỡng như thế này đã được chứng minh là giúp cải thiện huyết áp và mức cholesterol.

2. Bệnh tim mạch là gì?

Bệnh tim mạch đề cập đến các bệnh ảnh hưởng đến hệ thống tim mạch (tức là tim và mạch máu). Ví dụ về các bệnh tim mạch bao gồm bệnh mạch vành, đau tim, tăng huyết áp và đột quỵ.

3. Đột quỵ là gì?

Tai biến mạch máu não là hiện tượng quá trình cung cấp máu lên não bị gián đoạn. Có hai dạng đột quỵ chính là đột quỵ do thiếu máu cục bộ và đột quỵ do xuất huyết. Ngoài ra, cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua (còn gọi là đột quỵ nhỏ) cũng có bản chất tương tự. Đột quỵ do thiếu máu cục bộ mô tả một khối trong động mạch ngăn cản lưu lượng máu thích hợp đến não. Đột quỵ xuất huyết mô tả sự gián đoạn lưu lượng máu thích hợp đến não do chảy máu từ một mạch máu bị vỡ. Cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua (TIA) là một cơn đột quỵ diễn ra trong thời gian ngắn do nguồn cung cấp máu lên não bị tắc nghẽn trong thời gian ngắn. Tai biến mạch máu não cực kỳ nguy hiểm vì thiếu máu lên não đồng nghĩa với việc thiếu ôxy và chất dinh dưỡng. Thiếu oxy hoặc cung cấp không đủ oxy dẫn đến chết tế bào. Đột quỵ dẫn đến chết tế bào thần kinh, có thể gây tổn thương não vĩnh viễn. Các yếu tố nguy cơ chính của đột quỵ bao gồm:

• Bệnh tiểu đường
• Bệnh tim
• Huyết áp cao
• Viêm và các bệnh viêm (như lupus và viêm khớp dạng thấp)

Các nhà nghiên cứu cho biết chế độ ăn ketogenic có thể giúp giảm viêm não sau đột quỵ.

4. Mối liên hệ giữa chế độ ăn Ketogenic và đột quỵ

Tình trạng thiếu oxy là kết quả trực tiếp của đột quỵ. Nếu không có oxy, các tế bào não có thể chết, dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn. Hơn nữa, nếu không có máu, não sẽ thiếu các chất dinh dưỡng cần thiết – cụ thể là năng lượng. Trong một chế độ ăn tiêu chuẩn, não nhận được năng lượng (dưới dạng ATP) từ glucose. Nhưng, nếu nguồn cung cấp máu bị giảm, thì lượng glucose cũng giảm theo. Hơn nữa, một hiện tượng phổ biến thường được ghi nhận trong y văn là giảm sử dụng glucose (khả năng sử dụng glucose để tạo năng lượng) sau một sự kiện thần kinh, như TBI hoặc đột quỵ. Nghiên cứu này cho thấy xeton là nguồn nhiên liệu ưu tiên cho não khi lượng oxy thấp. Điều này có nghĩa là xeton có thể giúp ngăn ngừa sự chết của tế bào thần kinh do thiếu oxy (như đột quỵ). Ngoài ra, các thể xeton có chức năng như chất chống oxy hóa (chúng làm giảm các loại oxy phản ứng ROS) bằng cách tăng tỷ lệ NAD + / NADH (thông qua việc sử dụng NADH). Các nhà nghiên cứu quyết định điều tra xem loại protein nào (đặc biệt là sirtuins) làm trung gian cho những tác động này. Họ phát hiện ra rằng sau khi gây ra đột quỵ do tắc nghẽn MCA (động mạch não giữa), SIRT3 được điều tiết và xeton có chức năng làm giảm thể tích nhồi máu (thể tích vùng bị ảnh hưởng bởi tắc nghẽn mạch máu), tăng cường hoạt động của phức hợp I ti thể, cải thiện thần kinh và giảm quá trình oxy hóa protein. MELAS (bệnh não do ty lạp thể và nhiễm axit lactic và các giai đoạn giống như đột quỵ) là một rối loạn di truyền gây ra đột quỵ và sa sút trí tuệ. Xeton đã được chứng minh là cải thiện chức năng của ty thể, và do đó nghiên cứu đã tìm cách quan sát tác động của chế độ ăn Ketogenic đối với rối loạn chức năng của ty thể trong MELAS. Một phụ nữ 22 tuổi được áp dụng chế độ ăn kiêng Ketogenic với sự hỗ trợ của thuốc chống động kinh. Chế độ ăn Ketogenic đã được chứng minh là cải thiện phức hợp chuỗi hô hấp (còn được gọi là chuỗi vận chuyển điện tử) hoạt động trong ty thể. Sự cải thiện về trao đổi chất này giúp cải thiện khả năng kiểm soát cơn động kinh và ít dẫn đến các cơn đột quỵ hơn. Chế độ ăn Ketogenic đã được chứng minh là có tác dụng bảo vệ thần kinh, giảm bớt sự kích thích và giảm stress oxy hóa trong các chứng rối loạn thần kinh khác. Một số nghiên cứu tìm hiểu về tác động của chế độ ăn Ketogenic đối với chấn thương do thiếu máu cục bộ não (tổn thương do thiếu máu đến não). Kết luận: Chế độ ăn Ketogenic bảo vệ chống lại sự kích thích (thông qua việc điều chỉnh glutamate), giảm stress oxy hóa (đóng vai trò quan trọng trong các chấn thương do thiếu máu cục bộ / tái tưới máu) và giảm quá trình apoptosis (chết tế bào). Về nghiên cứu tác động của chế độ ăn Ketogenic đối với chứng thiếu máu não (thiếu máu lên não), người ta thấy rằng việc sử dụng xeton hoặc theo một chế độ ăn Ketogenic trước hoặc sau khi bị đột quỵ sẽ có lợi. Xeton cung cấp một nguồn nhiên liệu thay thế khi giảm sử dụng glucose, giảm viêm, cải thiện chức năng của ty thể, tăng biểu hiện neurotrophin (như yếu tố dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não hoặc BDNF). Mặc dù có rất ít thử nghiệm trên người về việc sử dụng xeton để ngăn ngừa đột quỵ hoặc phục hồi chức năng, nhưng dữ liệu đầy hứa hẹn. Nhiều nghiên cứu chỉ ra lợi ích của xeton trong việc cung cấp cho não một nguồn nhiên liệu thay thế, giảm viêm, cải thiện sức khỏe của ty thể, tăng biểu hiện neurotrophin và giảm stress oxy hóa. Vì tất cả những lý do này, nhịn ăn, theo chế độ ăn Ketogenic hoặc bổ sung xeton ngoại sinh có thể cực kỳ có lợi sau đột quỵ. Tuy nhiên, trước khi áp dụng bất kỳ chế độ ăn nào sau đột quỵ, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị hoặc chuyên gia dinh dưỡng để đảm bảo nó phù hợp với nhu cầu và sức khỏe bản thân, không làm tình trạng bệnh trầm trọng hơn.

Hoàng Minh