Tầm soát sức khỏe trước khi chơi thể thao

Không ít trường hợp ngã quỵ, thậm chí tử vong trong khi tập luyện được ghi nhận gần đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo. Theo TS.BS Phan Vương Huy Đổng – Chủ tịch Liên chi hội Y học Thể thao TPHCM, người tập thể thao nghiêm túc, đặc biệt ở cường độ cao, cần được đánh giá sức khỏe và xây dựng hồ sơ y khoa ngay từ đầu. Giống như hồ sơ khoa học hay lý lịch nghề nghiệp, mỗi người chơi thể thao cần một bản đồ sức khỏe để biết rõ giới hạn của mình.

Vậy ai cần tầm soát? Các chuyên gia chia thành 3 nhóm. Thứ nhất là người có bệnh nền tim mạch, hô hấp, thận, chuyển hóa (tăng huyết áp, tiểu đường, hen suyễn…). Đây là nhóm nguy cơ cao, bắt buộc phải khám trước khi tập luyện. Thứ hai là người từng có triệu chứng bất thường khi vận động như khó thở, tức ngực, ngất. Nhóm này cũng cần được tư vấn y khoa để xác định cường độ tập phù hợp. Thứ ba là người trung niên, lớn tuổi muốn bắt đầu tập luyện nghiêm túc hoặc chơi môn thể thao tiêu hao nhiều năng lượng (marathon, bóng đá, leo núi, ba môn phối hợp…).

Các bước tầm soát cơ bản bao gồm: hỏi bệnh sử cá nhân và gia đình, khám lâm sàng, sau đó làm một số cận lâm sàng thường quy. TS.BS Đặng Huỳnh Anh Thư – Phó Trưởng bộ môn Sinh lý – Sinh lý bệnh miễn dịch, Đại học Y Dược TPHCM  cho biết: “Những xét nghiệm nền tảng cần thiết là điện tâm đồ, siêu âm tim, X-quang phổi, hô hấp ký. Đây là gói khám tổng quát định kỳ nhưng rất nhiều người vẫn bỏ qua”. Chi phí cho gói cơ bản này dao động khoảng 700.000-800.000 đồng, tương đương một chiếc áo hoặc bộ đồ thể thao.

Với người muốn tập luyện ở cường độ cao hoặc có bệnh nền, chuyên gia khuyến cáo thực hiện nghiệm pháp gắng sức tim phổi (CPET) – được xem là “chìa khóa vàng” để xác định ngưỡng vận động an toàn. CPET đo được cùng lúc tim mạch, hô hấp, chuyển hóa trong khi gắng sức, giúp phát hiện những bất thường mà các xét nghiệm tĩnh không thể bộc lộ. Tại Việt Nam, chi phí thực hiện CPET khoảng 1,8–2 triệu đồng, thấp hơn nhiều so với các nước khác.

Một câu hỏi thường gặp là tầm soát có hiệu lực bao lâu. PGS.TS.BS Lê Thị Tuyết Lan – Phó Chủ tịch Hội Hô hấp Việt Nam, Chủ tịch Hội Hen – Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng TPHCM cho biết: “Không có kết quả nào có giá trị vĩnh viễn. Sức khỏe thay đổi theo thời gian. Người tập nên kiểm tra lại sau 1 năm, hoặc sớm hơn nếu muốn tăng cường độ tập hay xuất hiện triệu chứng bất thường”.

Các chuyên gia nhấn mạnh, chi phí tầm soát không đáng kể so với rủi ro có thể phải trả giá bằng tính mạng. Đặc biệt trong bối cảnh phong trào marathon, đạp xe, leo núi đang nở rộ, tầm soát sức khỏe trước khi tập luyện cần được xem như “tấm vé thông hành” bắt buộc.

benhdotquy.net