Đột quỵ do tăng huyết áp gây tắc nghẽn, vỡ mạch máu não

Theo thống kê, mỗi năm trên thế giới tăng huyết áp gây tử vong 4,9 triệu người do bệnh tim thiếu máu cục bộ. Đặc biệt, có 2 triệu người tử vong do đột quỵ xuất huyết não và 1,5 triệu người tử vong do đột quỵ thiếu máu não. Người ta thấy rằng, đột quỵ do tăng huyết áp chiếm một tỷ lệ không hề nhỏ. Không những thế, tăng huyết áp cũng có thể gây ra cục máu đông dẫn đến cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Mặc dù người bệnh TIA có thể hồi phục ngay sau đó, nhưng đây chính là một tín hiệu cảnh báo một cơn đột quỵ toàn phát có thể xảy ra trong tương lai gần.

1. Huyết áp cao là gì?

Huyết áp cao được định nghĩa là lực đẩy máu vào hai bên động mạch luôn ở mức cao. Tình trạng nàu có thể dẫn đến một số bệnh lý nguy hiểm như:

– Đột quỵ

– Nhồi máu cơ tim

– Suy tim

– Suy thận.

Huyết áp được xác định bằng cách đo huyết áp, tính bằng đơn vị mmHg . Có hai chỉ số đại diện cho huyết áp, đó là tâm thu và tâm trương:

– Huyết áp tâm thu cao hơn (được liệt kê đầu tiên), cho thấy áp lực trong khi tim đang đập.

– Huyết áp tâm trương nhỏ hơn, cho thấy áp lực khi tim đang nghỉ giữa các nhịp đập.

Theo Tổ chức y tế thế giới (WHO), chẩn đoán tăng huyết áp khi trị số trung bình qua ít nhất hai lần đo của huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg và/hoặc trị số trung bình của huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg, trong ít nhất 2 lần thăm khám liên tiếp.

2. Vì sao tăng huyết áp có thể gây tắc nghẽn, vỡ mạch máu não?

Đột quỵ não được mô tả là tình trạng tổn thương chức năng thần kinh xảy ra đột ngột, khi mạch máu não (thường là tắc hoặc vỡ động mạch não), gây nên yếu liệt nửa người, rối loạn tri giác.

Theo các chuyên gia, tăng huyết áp là nguy cơ dẫn đến cả 2 dạng của đột quỵ não, bao gồm đột quỵ nhồi máu não và đột quỵ xuất huyết não.

Tăng huyết áp là nguyên nhân chính gây ra đột quỵ.

2.1. Đột quỵ nhồi máu não do tăng huyết áp

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng, tăng huyết áp làm tăng gánh nặng cho tim, đồng thời làm hỏng các động mạch và các cơ quan theo thời gian. Dần dà, huyết áp cao sẽ làm tăng xơ vữa động mạch dẫn đến sự nứt vỡ của mảng xơ vữa và hình thành cục máu đông, gây ra hẹp tắc lòng mạch. Điều này dẫn đến giảm lượng máu đến các tế bào não, gây ra đột quỵ nhồi máu não. Đây là một loại đột quỵ chiếm đến 80% các trường hợp bị đột quỵ.

2.2. Đột quỵ xuất huyết não do tăng huyết áp

Các chuyên gia giải thích, tăng huyết áp làm tất cả các mạch máu yếu đi và tăng nguy cơ bị tổn thương. Lúc này, các động mạch sẽ luôn trong tình trạng căng thẳng liên tục, huyết áp cao gây tổn thương lớp niêm mạc bên trong của các mạch máu.

Không chỉ vậy, huyết áp cao còn khiến áp lực các động mạch ở não tăng lên cho đến khi chúng không còn duy trì áp suất, dẫn đến mạch máu bị vỡ, đây gọi là đột quỵ dạng xuất huyết. Đột quỵ xuất huyết não chiếm khoảng 20% các trường hợp bị đột quỵ.

Đột quỵ do huyết áp xảy ra để lại hậu quả nặng nề như:

– Khuyết tật kéo dài

– Sa sút trí tuệ

– Suy giảm nhận thức

– Giảm tuổi thọ

– Mất khả năng lao động

– Thậm chí tử vong…

Đặc biệt, đột quỵ do tăng huyết áp tỷ lệ tử vong rất cao, dao động 70-80%. Các chuyên gia đột quỵ giải thích, nếu huyết áp cao diễn ra lâu dài sẽ ảnh hưởng mạch máu não, mạch máu tim và tất cả cơ quan khác. Do đó, khi mạch máu não bị tai biến sẽ ảnh hưởng kèm theo các cơ quan khác, dẫn đến tỷ lệ tử vong tăng cao.

3. Huyết áp tăng bao nhiêu sẽ dẫn đến đột quỵ?

Tùy vào từng cơ địa khác nhau mà chỉ số huyết áp tăng cao sẽ gây ra đột quỵ. Một số người tăng huyết áp tâm thu đến 180mmHg nhưng vẫn chưa xảy ra đột quỵ. Ngược lại, có người huyết áp lên khoảng 140-150mmHg đã bị đột quỵ.

Ở người trưởng thành, chỉ số huyết áp tâm thu lý tưởng nhất là khoảng 110-120mmHg và huyết áp tâm trương 80mmHg. Như vậy, nếu huyết áp vượt ngưỡng này đều là yếu tố nguy cơ của đột quỵ. Đặc biệt, chỉ cần có một xúc cảm hoặc căng thẳng nào đó tác động cũng sẽ khiến huyết áp tăng vọt.

Các chuyên gia cảnh báo, mức báo động đỏ có khả năng dẫn đến đột quỵ rất cao làhuyết áp tâm thu từ 180mmHg trở lên hoặc huyết áp tâm trương trên 100mmHg. Khi đó, những mạch máu nhỏ li ti trên não sẽ vỡ ra và bệnh nhân có thể dẫn đến đột quỵ xuất huyết não rất nguy hiểm.

»»» Xem thêm: Huyết áp cao tăng “vọt” lên bao nhiêu có thể gây ra đột quỵ?

4. Người bị tăng huyết áp dễ bị đột quỵ vào thời điểm nào trong ngày?

Đột quỵ có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Song, thực tế cho thấy, hầu hết các trường hợp người bệnh bị đột quỵ do tăng huyết áp vào sáng sớm. Đặc biệt, ngay cả khi đã kiểm soát tốt huyết áp thì vẫn có đến 50% trường hợp người bênh có huyết áp buổi sáng cao hơn bình thường.

Thời điểm dễ bị đột quỵ do tăng huyết áp là buổi sáng sớm.

Các bác sĩ giải thích, nguyên nhân khiến huyết áp tăng cao vào buổi sáng là do:

– Nhịp sinh học bình thường của cơ thể vào buổi sáng giải phóng nhiều hormone.

– Sử dụng thuốc chứa steroid.

– Uống quá nhiều rượu bia.

Bên cạnh đó, thời tiết buổi sáng thường khá lạnh khiến các mạch máu sẽ co lại. Khi đó, huyết áp ở những người có sẵn bệnh huyết áp sẽ tăng hơn so với những trường hợp khác.

Vì vậy, nếu người bệnh huyết áp không uống thuốc, cũng như không điều chỉnh ổn định huyết áp kịp thời sẽ dẫn đến huyết áp buổi sáng cao hơn các thời điểm khác trong ngày, làm tăng nguy cơ dẫn đến đột quỵ.

5. Dấu hiệu đột quỵ do tăng huyết áp

Người tăng huyết áp khi bị đột quỵ sẽ có các dấu hiệu như:

– Đau đầu đột ngột

– Chóng mặt do mạch máu hẹp dẫn đến thiếu máu lên não

– Hoa mắt

– Mất thăng bằng

– Cảm giác tê hay yếu liệt ở mặt, tay hoặc chân

– Bỗng dưng không nói được hoặc nói nhảm

– Mất thị lực (đặc biệt chỉ xuất hiện triệu chứng ở một bên mắt)

– Không thể vận động theo ý muốn.

Đột quỵ do tăng huyết áp có thể gây ra triệu chứng chóng mặt bởi lúc này mạch máu hẹp dẫn đến thiếu máu lên não.

Khi thấy người thân xuất hiện những biểu hiện này, hãy gọi ngay 115 để đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng cấp cứu, can thiệp đột quỵ. Tuyệt đối không nên chần chừ đợi hết triệu chứng. Đặc biệt, không nên sơ cứu cho bệnh nhân bằng các biện pháp như: chích lễ, xoa dầu, nặn gió, chích lễ, không ăn, uống, bao gồm cả uống thuốc.

»»» Xem thêm: Thiếu máu não thoáng qua: Lời cảnh báo đột quỵ từ tương lai 

6. Người tăng huyết áp làm sao phòng ngừa đột quỵ?

Theo thống kê, cứ giảm mỗi 2mmHg huyết áp tâm thu sẽ giúp giảm thêm 7% tử vong do bệnh mạch vành và quan trọng hơn, nó giúp giảm thêm 10% tử vong do đột quỵ. Có thể thấy, biện pháp hữu hiệu nhất để người bệnh tăng huyết áp phòng ngừa nguy cơ đột quỵ là chủ động kiểm soát huyết áp ở mức an toàn.

Theo đó, mục tiêu của điều trị tăng huyết áp là đưa về huyết áp tối ưu 120/80 mmHg. Các bác sĩ cho hay, con số huyết áp này có thể phòng ngừa được các biến chứng đột quỵ ở hầu như tất cả các trường hợp.

Biện pháp hữu hiệu nhất để người bệnh tăng huyết áp phòng ngừa nguy cơ đột quỵ là chủ động kiểm soát huyết áp ở mức an toàn.

Như vậy, để đạt huyết áp mục tiêu này, bạn cần kết hợp nhiều biện pháp, chẳng hạn như:

– Tuân tuân thủ chặt chẽ theo y lệnh của bác sĩ chuyên khoa.

– Không tự ý ngưng thuốc, mua thuốc, dùng chung đơn thuốc hoặc 1 đơn thuốc dùng thời gian dài.

– Tự đo huyết áp là đặc biệt hữu ích đối với bệnh nhân có sự thay đổi thất thường về huyết áp. Thời điểm đo là các buổi sáng từ lúc dậy đến khi ăn sáng trước lúc uống thuốc và buổi tối trước khi đi ngủ, trước khi dùng thuốc.

– Tập thể dục.

– Duy trì cân nặng hợp lý.

– Giảm muối (bao gồm cả các thực phẩm nhiều muối như cà muối, mắm tôm, mắm tép…) và mỡ bão hòa, giảm lượng calorie trong chế độ ăn.

–  Nói không với bia rượu, thuốc lá.

– Bổ sung đủ canxi, kali, magiê, chất xơ.

Anh Thi – Benhdotquy.net