Đột quỵ thiếu máu cục bộ là bệnh gì?

1. Đột quỵ do thiếu máu cục bộ là gì?

Đột quỵ thiếu máu cục bộ (hay còn được gọi là đột quỵ nhồi máu não hoặc đột quỵ thiếu máu não) được mô tả là tình trạng bệnh lý xảy ra khi động mạch não bị hẹp, tắc nghẽn hoặc do hạ huyết áp, dẫn đến thiếu cung cấp máu lên não. Khi đó, một phần não sẽ bị suy giảm chức năng và rối loạn hoạt động. Trong trường hợp tình trạng bệnh không được khắc phục kịp thời, người bệnh có thể bị hoại tử não do thiếu oxy và glucose.

Các chuyên gia cảnh báo, thời gian cấp cứu đột quỵ thiếu máu cục bộ càng chậm trễ thì nguy cơ dẫn đến hoại tử càng cao, tùy vào vùng não bị tổn thương mà người bệnh có thể tàn phế hoặc tử vong.

Đột quỵ thiếu máu cục bộ chiếm khoảng 85% các trường hợp đột quỵ.

2. Nguyên nhân gây ra đột quỵ nhồi máu não là gì?

Theo thống kê, có khoảng 77% ca đột quỵ thiếu máu cục bộ không phải lỗ khuyết và 23% là đột quỵ thiếu máu cục bộ loại lỗ khuyết. Trong đó, đột quỵ nhồi máu não lỗ khuyết là nhồi máu não với kích thước của ổ nhồi máu nhỏ hơn 15 mm.

Theo đó, đối với các nguyên nhân đột quỵ nhồi máu não không phải lỗ khuyết, có khoảng 17% nguyên nhân là từ xơ vữa các mạch máu lớn, 35% nguyên nhân đến từ tim, 3% là do các nguyên nhân hiếm gặp khác và đến 45% không xác định được nguyên nhân cụ thể.

3. Những dấu hiệu của đột quỵ thiếu máu não

Dấu hiệu của đột quỵ thiếu máu não sẽ khác nhau, tuỳ vào vùng mạch máu não bị tắc nghẽn. Theo đó, những triệu chứng thường gặp nhất là:

Méo miệng, liệt mặt: liệt mặt là biểu hiện thường gặp nhất ở bệnh nhân đột quỵ. Cụ thể, bệnh nhân sẽ bị liệt một nửa dưới của một bên mặt, đồng thời miệng méo sang một bên, lệch nhân trung. Ngoài ra, khi gặp tình trạng này, bệnh nhân cũng sẽ gặp khó khăn khi giao tiếp, giọng nói khó nghe. Tuy nhiên, biểu hiện này cũng có thể dễ bị nhầm lẫn với bệnh liệt Bell – tình trạng liệt hoàn toàn một bên mặt do viêm thần kinh sọ số 7 mà không phải là đột quỵ.

Yếu liệt tay chân hoặc nửa người: Biểu hiện này dễ dàng nhận thấy khi cánh tay của bệnh nhân không giữ được lâu khi đưa thẳng ra trước hoặc họ có thể liệt hoàn toàn và không thể cử động.

Nói khó: triệu chứng này có biểu hiện theo nhiều dạng khác nhau, chẳng hạn như:

– Rối loạn ngôn ngữ diễn tả: Trong trường hợp này, bệnh nhân hiểu được y lệnh của bác sĩ nhưng không nói thành câu đầy đủ hay không diễn tả được

– Rối loạn ngôn ngữ cảm nhận: Đây là trình trạng bệnh nhân hoàn toàn không hiểu y lệnh của bác sĩ

– Rối loạn phát âm: Người bệnh có thể hiểu và nói được nhưng giọng nói khó nghe, nói ngọng hoặc nói đớ.

Trên đây là những dấu hiệu thường gặp và nên được nhận biết sớm để đưa bệnh nhân cấp cứu đến bệnh viện có khả năng điều trị đặc hiệu đột quỵ nhồi máu não gần nhất, chẳng hạn như sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Bên cạnh những triệu chứng kể trên, bệnh nhân tai biến mạch máu não do thiếu máu cục bộ cũng có thể xuất hiện một số biểu hiện sau:

– Đau đầu – Nuốt khó – Chóng mặt, buồn nôn, nôn – Đi lại khó khăn – Mờ mắt – Co giật – Hôn mê

Các triệu chứng của đột quỵ nhồi máu não thường xảy ra đột ngột 

»»» Xem thêm: 5 sai lầm cần tránh khi sơ cứu người bệnh đột quỵ

4. Chẩn đoán đột quỵ thiếu máu cục bộ bằng cách nào?

Thông thường, bác sĩ sẽ chỉ định chụp CT scan não để loại trừ nguyên nhân bệnh nhân bị đột quỵ xuất huyết não hoặc do các nguyên nhân khác. Bên cạnh đó, trong một số trường hợp, CT scan cũng có thể thấy được hình ảnh nhồi máu não sớm. Hơn hết, chụp mạch máu bằng CT scan giúp các bác sĩ xác định xem bệnh nhân có bị tắc các mạch máu lớn hay không, từ đó đưa ra quyết định điều trị lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học.

Đối với phương pháp chụp cộng hưởng từ não(MRI), các bác sĩ thường sẽ chỉ định chụp  nếu muốn chẩn đoán rõ hơn và thường được làm sau khi chụp Ct scan não bởi chụp MRI thường mất thời gian và có thể làm chậm thời gian vàng điều trị. Tuy nhiên, đối với những máy chụp MRI thế hệ mới, chẳng hạn như máy chụp MRI 3.0 Tesla, thời gian chụp rất nhanh, chỉ khoảng 30 phút. Chính vì thế, đối với những cơ sở y tế có trang bị máy chụp MRI 3.0 Tesla thì bác sĩ có chỉ định chụp thay thế cho chụp CT scan.

Việc chẩn đoán nhồi máu não cần dựa vào các kết quả chẩn đoán hình ảnh.

5. Ai dễ bị nhồi máu não?

Các bác sĩ cho biết, những đối tượng có nguy cơ cao bị đột quỵ thiếu máu cục bộ thường là bệnh nhân có tiền sử bệnh nền như: cao huyết áp, tiểu đường, bệnh mạch máu não, rối loạn đông máu, mỡ máu… Bởi đây là những yếu tố làm gia tăng khả năng hình thành huyết khối bất thường, hoặc làm tổn thương thành động mạch não dẫn đến đột quỵ.

Người có tiền sử đái tháo đường dễ có nguy cơ mắc đột quỵ nhồi máu não

Bên cạnh đó, một số đối tượng khác cũng có khả năng cao bị nhồi máu não như:

– Người thường xuyên hút thuốc lá, sử dụng bia rượu.

– Người thừa cân, béo phì.

– Người lười vận động hoặc không tập thể dục.

– Người thường xuyên căng thẳng, lo lắng.

»»» Xem thêm: Huyết áp cao tăng “vọt” lên bao nhiêu có thể gây ra đột quỵ?

6. Người bệnh đột quỵ thiếu máu cục bộ có thể đối diện với những di chứng gì?

6.1. Liệt nửa người hoặc liệt tay, chân

Người sống sót sau đột quỵ thường đối diện với di chứng gây hạn chế vận động như: liệt nửa người hoặc liệt chân, tay,… Điều này gây ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng sống của người bệnh bởi bệnh nhân không tự chủ được các hoạt động sinh hoạt hằng ngày mà phải cần đến sự hỗ trợ từ người thân.

Người sống sót sau đột quỵ thường đối diện với di chứng gây hạn chế vận động

6.2. Rối loạn tiểu tiện

Bệnh nhân có thể đối diện với tình trạng đại tiện, tiểu tiện không tự chủ. Không những thế, nếu người bệnh không được chăm sóc, vệ sinh sạch sẽ và đúng cách thì có thể dẫn tới tình trạng viêm nhiễm đường tiết niệu.

6.3. Suy giảm nhận thức

Người bệnh nhồi máu não có nhiều nguy cơ bị suy giảm nhận thức, thậm chí mất trí nhớ. Việc phục hồi đối với những trường hợp này cũng gặp nhiều khó khăn và mất nhiều thời gian hơn.

6.4. Rối loạn ngôn ngữ

Đây là di chứng thường gặp ở bệnh nhân bị đột quỵ thiếu máu não. Cụ thể, bệnh nhân thường sẽ nói ngọng, nói được rất ít từ, thậm chí không thể nói chuyện được. Theo các chuyên gia, nguyên nhân dẫn đến di chứng này là do vùng não đảm nhận chức năng ngôn ngữ đã bị tổn thương nghiêm trọng mà không được can thiệp điều trị kịp thời.

7. Điều trị nhồi máu não bằng những phương pháp nào?

7.1. Điều trị tiêu huyết khối

Phương pháp điều trị trị tiêu huyết khối là phương pháp điều trị đặc hiệu những trường hợp đột quỵ thiếu máu cục bộ. Song, người bệnh cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn xét nghiệm và thời gian (không quá 4,5 giờ kể từ khi bệnh khởi phát) thì mới có thể áp dụng được phương pháp điều trị này.

7.2. Dùng thuốc aspirin và các thuốc chống kết tập tiểu cầu

Hầu hết các trường hợp đột quỵ thiếu máu não đều được bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc aspirin và các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu. Tuy nhiên, với những bệnh nhân bị dị ứng hoặc không dung nạp aspirin thì sẽ không áp dụng phương pháp điều trị này.

Hầu hết các trường hợp đột quỵ thiếu máu não đều được bác sĩ chỉ định sử dụng thuốc aspirin và các thuốc chống ngưng tập tiểu cầu.

7.3. Sử dụng thuốc hạ huyết áp

Phần lớn các trường hợp nhồi máu não, nguyên nhân chính gây ra bệnh là tăng huyết áp đột ngột. Chính vì thế, việc điều trị hạ huyết áp là vô cùng cần thiết đối với bệnh nhân tăng huyết áp chưa xảy ra đột quỵ và bệnh nhân đã bị nhồi máu não.

»»» Tham khảo thêm các bài viết khác cùng chủ để tại: https://benhdotquy.netcategory/tim-hieu-ve-dot-quy/

8. Các biện pháp phòng ngừa đột quỵ thiếu máu não

Để phòng ngừa bệnh nhồi máu não, bạn có thể áp dụng một số biện pháp sau:

– Xây dựng một lối sống lành mạnh, tích cực.

– Nói không với thuốc lá, chất kích thích, rượu bia.

– Duy trì và tuân thủ một chế độ dinh dưỡng hợp lý, khoa học bằng cách bổ sung nhiều vitamin, chất xơ có lợi từ rau quả, hạn chế ăn mặn và thực phẩm chứa nhiều dầu mỡ.

– Thường xuyên tập thể dục, vận động nhẹ nhàng nhằm giảm thiểu nguy cơ béo phì.

– Thường xuyên kiểm tra sức khỏe, kịp thời phát hiện và điều trị triệt để các bệnh lý nền như: tiểu đường, cao huyết áp, bệnh lý tim mạch, béo phì…

Anh Thi – benhdotquy.net