Yếu tố nguy cơ và hậu quả sau đột quỵ là gì?

TS.BS Trần Chí Cường là Chủ tịch Hội can thiệp thần kinh TPHCM, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ.

1. Yếu tố nguy cơ đột quỵ là gì?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Thứ nhất, yếu tố nguy cơ gây đột quỵ không thể tác động được là dị dạng mạch máu não. Đây là yếu tố bẩm sinh, mang tính di truyền, gen, đột biến. Dị dạng mạch máu não là yếu tố gây bệnh đột quỵ ở người trẻ. Thứ 2 là bệnh tim mạch, ví dụ: tăng huyết áp, hẹp mạch vành, tim phì đại, bệnh cơ tim giãn do uống bia. Nếu huyết áp càng cao khoảng 140 mmHg, nguy cơ đột quỵ càng cao. Trong trường hợp bệnh nhân có huyết áp hơn 200mmHg, bệnh nhân sẽ có nguy cơ xảy ra đột quỵ. Thứ 3, tuổi tác. Tuổi càng cao, nguy cơ đột quỵ càng lớn. Vì vậy, những người trên 60 tuổi, chưa từng được chẩn đoán nguy cơ tiềm ẩn đột quỵ cần được cân nhắc và quan tâm nhiều hơn. Thứ 4, béo phì. Béo phì sẽ gây ra tiểu đường, mỡ máu cao và tăng huyết áp. Các vấn đề trên sẽ dễ dẫn đến đột quỵ. Nếu một người có lượng đường huyết trên 140 mg/dL (7,8 mmol/l), điều tốt nhất để phòng tránh đột quỵ là tập thể dục, ăn uống kiêng cử để mức đường huyết trở về 120 mg/dL. Tiểu đường là nguy cơ gián tiếp gây đột quỵ vì nó sẽ phá hủy hệ thống mạch máu, gây tổn thương mạch máu tim, não, thị giác, dây thần kinh và dẫn đến nguy cơ đột quỵ.

Các yếu tố nguy cơ gây đột quỵ bao gồm kiểm soát được và không kiểm soát được

2. Ảnh hưởng của rượu bia và thuốc lá đến não như thế nào?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Số lượng người uống rượu bia càng tăng sẽ khiến bệnh viện bị quá tải vì rượu bia gây tổn thương não nghiêm trọng. Rượu bia sẽ gây rối loạn tâm thần, hành vi. Đi kèm với rượu bia là thuốc lá. Người hút thuốc và người hít phải khói thuốc sẽ có nguy cơ đột quỵ. Tình trạng hút thuốc ở Việt Nam vẫn còn rất bừa bãi. Đặc biệt nhiều người hút thuốc trong thang máy, xe hơi. Người hút thuốc càng trẻ bao nhiêu, tác hại càng lớn bấy nhiêu. Bởi mạch máu của chúng ta giống cây non, nếu tác động độc hại xảy ra khi mạch máu còn non, nguy hiểm sẽ càng lớn. Trong một số trường hợp bệnh nhân nhập viện phải cắt bỏ tay chân vì thuốc lá. Đó là vấn nạn và tác hại kinh khủng.

3. Hóa chất làm tăng nguy cơ đột quỵ

TS.BS Trần Chí Cường trả lời: Khói bụi công nghiệp, đặc biệt là kim loại nặng như chì, thủy ngân, hóa chất sơn móng tay và nhuộm tóc, khí thải đều làm tổn thương tế bào và làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Sau đột quỵ, bệnh nhân có thể bị ảnh hưởng chức năng vận động.

4. Hậu quả sau đột quỵ sẽ ra sao?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Một phần ba bệnh nhân sau khi bị đột quỵ có thể tử vong hoặc tàn phế. Một phần ba bị ảnh hưởng nhẹ và một phần ba còn lại là ảnh hưởng trung bình. 30% bệnh nhân đột quỵ có nguy cơ tử vong ngay lúc bị đột quỵ. Trong 100 người, 30 người sẽ ra đi mãi mãi. 30% trường hợp bệnh nhân đột quỵ phải sống chật vật, mười năm sau họ mới mất. Đó là gánh nặng gia đình và xã hội. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều trường hợp bệnh nhân đột quỵ được phục hồi hoàn toàn sau khi điều trị. Thiếu máu và chảy máu là hai nhóm của bệnh đột quỵ. Trong hai nhóm này, tỷ lệ bệnh nhân bị thiếu máu não chiếm 80%. Nếu chúng ta có hiểu biết và điều trị cấp cứu kịp thời, bệnh nhân sẽ được cứu sống nhiều hơn. Nếu có nguy cơ tàn phế, sẽ giảm được ở mức thấp nhất khi tiết kiệm thời gian vàng. Cứ mỗi phút trôi qua, 2 triệu tế bào não bị tiêu diệt. Nếu hai triệu tế bào ở vùng thần kinh giao tiếp biến mất, người đó sẽ không thể nói được. 20% chảy máu não tùy thuộc vào tình trạng xảy ra tại thời điểm đó. Nếu mạch máu bị vỡ ra, bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái hôn mê, sẽ rất ít cơ hội được cứu chữa. Nếu bệnh nhân chỉ bị rạn nứt mạch máu nhỏ, thời gian bác sĩ cứu được sẽ kéo dài hơn so với bệnh nhân bị nghẽn mạch máu lớn. Đối với nhóm này, việc cấp cứu cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Tác động không đúng sẽ khiến bệnh tình của người bệnh nặng hơn. Cần tránh những trường hợp người nhà can thiệp đường thở không đúng cách, chẳng hạn như nặn chanh khi bệnh nhân đột quỵ, cho uống dầu gió,… Chỉ cần tắc nghẽn đường thở trong 5 phút có thể dẫn đến tử vong. Nếu chúng ta không thở được trong bốn phút, nguy cơ não sẽ bị tổn thương rất lớn có thể không hồi phục.

Trọng Dy, benhdotquy.net