WHO cảnh báo: Mỗi năm 745.000 người tử vong vì làm việc hơn 55 giờ/tuần

Đột quỵ và bệnh tim – hậu quả trực tiếp của làm việc quá sức

Trong tổng số gần 2 triệu ca tử vong liên quan đến nghề nghiệp mỗi năm trên toàn cầu, có hơn 745.000 ca do làm việc quá giờ. Riêng năm 2016, đã ghi nhận 398.000 ca tử vong do đột quỵ và 347.000 ca do bệnh tim thiếu máu cục bộ có liên quan đến tình trạng làm việc kéo dài.

Tỷ lệ tử vong liên quan đến làm việc quá giờ đã tăng 29% so với năm 2000, trong đó nam giới chiếm đến 72%. Hai khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Tây Thái Bình Dương (bao gồm Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia) và Đông Nam Á – nơi thời gian làm việc kéo dài phổ biến ở nhiều ngành nghề.

WHO và ILO cảnh báo, làm việc từ 55 giờ/tuần trở lên làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ, so với nhóm làm việc từ 35-40 giờ. Khoảng 9% dân số toàn cầu hiện vẫn duy trì thời gian làm việc ở mức nguy hiểm này, và tỷ lệ này tiếp tục gia tăng do áp lực toàn cầu hóa và cường độ công việc.

Không chỉ gây tử vong, làm việc quá sức còn làm tăng nguy cơ rối loạn lo âu, trầm cảm và các vấn đề sức khỏe tâm thần khác.

Karoshi – hồi chuông cảnh tỉnh từ Nhật Bản

Tại Nhật Bản, tình trạng tử vong do làm việc quá sức đã trở thành một vấn đề xã hội nghiêm trọng từ những năm 1980, với thuật ngữ “karoshi” được dùng để chỉ các ca tử vong đột ngột, thường do đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc tự tử, mà nguyên nhân xuất phát từ cường độ làm việc quá cao.

Theo các nghiên cứu của Nhật Bản, một người có thể bị coi là làm việc quá sức nếu làm trên 60 giờ mỗi tuần, làm thêm trên 50 giờ mỗi tháng, hoặc thường xuyên phải làm trong các kỳ nghỉ. Một số nhóm nghề đặc thù như y tế, cảnh sát, trực đêm… có nguy cơ tử vong karoshi cao hơn nếu làm việc liên tục trên 24 giờ mà không có giấc ngủ đầy đủ.

Chính phủ Nhật đã phải ban hành luật phòng chống karoshi, song báo cáo từ Bộ Y tế nước này cho thấy, các ca tử vong và tự tử liên quan đến công việc vẫn xuất hiện hằng năm, đặc biệt ở lĩnh vực dịch vụ, tài chính và chăm sóc sức khỏe.

Việt Nam có số ngày nghỉ phép thấp

Báo cáo của WHO và ILO cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý giờ làm việc hợp lý và tăng thời gian nghỉ ngơi để bảo vệ sức khỏe người lao động.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Environment International cho thấy chỉ khoảng 34% trong số 194 quốc gia có giới hạn cụ thể về số giờ làm việc mỗi tuần. Nhiều nơi vẫn duy trì mô hình làm việc 6 ngày/tuần, mỗi ngày 10-12 giờ.

Tại Thụy Điển, người lao động làm việc trung bình 6 giờ/ngày, được nghỉ 25 ngày phép năm và 9 ngày lễ, thậm chí có giờ nghỉ cà phê (fika) được xem như văn hóa doanh nghiệp.

Trong khi đó, theo Bộ luật Lao động Việt Nam (2019), người lao động được nghỉ 11 ngày lễ và tối thiểu 12 ngày phép năm – tổng cộng 23 ngày nghỉ/năm (không tính ngày nghỉ hằng tuần), thấp hơn nhiều so với các nước phát triển.

Theo World Population Review (2023), Campuchia là quốc gia có nhiều ngày nghỉ lễ nhất thế giới với 27 ngày, Andorra có 31 ngày phép năm, và Iran có tổng cộng 53 ngày nghỉ/năm.

Các chuyên gia nhận định: nghỉ ngơi đầy đủ không chỉ giúp phục hồi thể lực mà còn là giải pháp phòng ngừa hiệu quả các bệnh nghề nghiệp nguy hiểm như tim mạch và rối loạn tâm thần kinh.