Vì sao vẫn có thể bị đột quỵ khi ngủ?

1. Đột quỵ khi ngủ là gì?

Đột quỵ khi ngủ (tên tiếng anh là wake-up strokes) là tình trạng đột quỵ xảy ra trong khi người bệnh đang ngủ. Trong những trường hợp này, do người bệnh đang ngủ nên sẽ cảm thấy bình thường nhưng khi thức dậy thì phát hiện mình đã xuất hiện các triệu chứng đột quỵ.

Đột quỵ khi thức dậy chiếm khoảng 14% tổng số ca đột quỵ.

Chính vì tình trạng xảy ra trong khi người bệnh đã ngủ nên sẽ không rõ thời điểm chính xác mình bị tai biến. Đây là một vấn đề cực kỳ nguy hiểm bởi thời gian khởi phát đột quỵ không xác định được, trong khi đó đây lại là bệnh lý cần phải được điều trị càng sớm càng tốt.

2. Nguyên nhân và biến chứng của đột quỵ khi đang ngủ

Tai biến mạch máu não xảy ra do quá trình lưu thông máu lên não bị gián đoạn. Nguyên nhân có thể là do sự tắc nghẽn mạch máu (được gọi là đột quỵ thiếu máu cục bộ) hoặc chảy máu (được gọi là đột quỵ xuất huyết).

2 dạng đột quỵ thường gặp là đột quỵ thiếu máu cục bộ và đột quỵ xuất huyết

Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ đột quỵ, bao gồm:

– Bệnh tiểu đường – Huyết áp cao – Bệnh tim mạch – Rung nhĩ – Mang thai – Thuốc tránh thai – Bệnh nội sọ – Cholesterol cao – Thiếu máu hồng cầu hình liềm – Chứng phình động mạch não – Dị tật tim bẩm sinh – Thiếu tập thể dục – Một số bệnh tự miễn và nhiễm trùng – Bệnh ung thư – Người đã từng bị đột quỵ hoặc bị thiếu máu não thoáng qua (TIA)

Mặc dù trường hợp đột quỵ khi bệnh nhân đang ngủ thường được coi là có cùng nguyên nhân và cơ chế như các trường hợp đột quỵ khác, nhưng các nhà nghiên cứu đã xác định được một số yếu tố có thể khiến người bệnh có nguy cơ bị tai biến khi ngủ cao hơn so với những dạng đột quỵ còn lại.

2.1. Tuổi

Nguy cơ bị đột quỵ càng cao khi bạn càng lớn tuổi nhưng có rất ít bằng chứng về việc tuổi tác liên quan đến nguy cơ đột quỵ khi đang ngủ như thế nào.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, độ tuổi trung bình của cơ tai biến mạch máu não xảy ra trong khi ngủ là 72, so với tuổi trung bình là 70 ở các trường hợp đột quỵ khác.

Tuy nhiên, trong một nghiên cứu khác cho thấy những người sống sót sau đột quỵ khi ngủ trẻ hơn đáng kể so với những người bị đột quỵ khi thức.

2.2. Rối loạn giấc ngủ

Rối loạn giấc ngủ là thuật ngữ chỉ các tình trạng bất thường làm thay đổi giấc ngủ của bạn.

Vai trò của rối loạn giấc ngủ trong việc gây ra hoặc tăng nguy cơ tai biến khi ngủ vẫn chưa được hiểu rõ và đang cần được nghiên cứu thêm.

Một nghiên cứu năm 2020 cho thấy, chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn là một yếu tố nguy cơ của đột quỵ, nhưng nó không liên quan nhiều đến đột quỵ não xảy ra khi ngủ hơn so với những loại đột quỵ khác.

2.3. Ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và các rối loạn giấc ngủ khác là một yếu tố nguy cơ của đột quỵ, nhưng chúng cũng có thể do đột quỵ gây ra.

Một nghiên cứu cho thấy những người xảy ra cơn đột quỵ trong lúc đang ngủ có nhiều khả năng ngưng thở khi ngủ hơn (90,5%) so với những người bị đột quỵ bình thường (70%).

2.4. Huyết áp

Tăng huyết áp (huyết áp cao) là một yếu tố nguy cơ của đột quỵ nói chung. Nghiên cứu đã phát hiện ra rằng tăng huyết áp có liên quan đến tăng nguy cơ tai biến mạch máu não khi ngủ.

2.5. Hút thuốc

Hút thuốc lá làm tăng khả năng bị đột quỵ. Đặc biệt, hút thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết não, một dạng đột quỵ khi ngủ.

3. Các dấu hiệu và triệu chứng của cơn tai biến mạch máu não trong lúc ngủ

Các dấu hiệu và triệu chứng của dạng đột quỵ xảy ra khi chúng ta ngủ cũng giống như đột quỵ xảy ra vào thời điểm khác. Điểm khác biệt duy nhất là những triệu chứng này không được nhận thấy cho đến khi người bệnh tỉnh dậy.

Các dấu hiệu của đột quỵ

Các triệu chứng của dạng đột quỵ này bao gồm:

– Mặt xệ, méo miệng, thường chỉ ở một bên

– Yếu cánh tay hoặc chân

– Nói khó

– Chóng mặt

– Rối loạn thị lực

– Tiểu không tự chủ.

Ví dụ, một người bị tai biến trong khi ngủ khi thức dậy họ có thể cảm thấy mình bị giảm thị lực, tiểu không tự chủ hoặc thấy cánh tay, chân bị yếu đi.

Điều cần thiết là gọi cấp cứu ngay lập tức nếu bạn nhận thấy các dấu hiệu đột quỵ ở bản thân hoặc người khác.

»»» Xem thêm: Xuất huyết dưới nhện nguy hiểm ra sao?

4. Cách xử lý các cơn đột quỵ trong khi bạn đang ngủ

Có một số điều cần lưu ý khi điều trị đột quỵ khi đang ngủ so với những dạng đột quỵ đã biết thời gian khởi phát.

Do thời điểm khởi phát đột quỵ không xác định được, những người sống sót sau tai biến khi đang ngủ thường không đủ điều kiện để điều trị bằng tái tưới máu não – liệu pháp với chất kích hoạt plasminogen mô(tPA). Đây là một phương pháp điều trị có hiệu quả cao để khôi phục lưu lượng máu đến não qua các động mạch bị tắc nghẽn, nhưng nó phải được bắt đầu trong vòng 4,5 giờ sau khi đột quỵ. Bởi vì những người bị đột quỵ trong lúc ngủ không thể áp dụng phương pháp tPA nên kết quả điều trị của họ có thể kém hơn.

Vì vậy, chẩn đoán hình ảnh thần kinh, chẳng hạn như chụp CT và MRI, là một phần quan trọng của điều trị đột quỵ khi ngủ.

Sau khi bệnh nhân ổn định về mặt y tế, việc điều trị cũng tương tự như điều trị cho bất kỳ loại đột quỵ nào khác. Vật lý trị liệu, liệu pháp vận động và trị liệu ngôn ngữ nên bắt đầu áp dụng sau đó.

Sau điều trị, người bệnh cần tập vật lý trị liệu để phục hồi chức năng

5. Phục hồi sau đột quỵ khi ngủ

Kết quả phục hồi của dạng đột quỵ này cũng tương tự các loại đột quỵ khác. Vị trí trong não và mức độ tổn thương do cơn tai biến mạch máu não gây ra sẽ ảnh hưởng đến quá trình hồi phục của bệnh nhân.

Theo một số nghiên cứu, không có sự khác biệt về đặc điểm lâm sàng hoặc kết quả giữa đột quỵ khi ngủ và các loại đột quỵ khác.

Nghiên cứu khác chỉ ra rằng những người phát hiện mình bị đột quỵ trong lúc ngủ bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn, nhưng không có sự khác biệt về tỷ lệ tử vong. Điều này có thể là do thời gian điều trị bị trì hoãn và loại trừ khỏi một số phương pháp điều trị như tái tưới máu.

Một số người đã bị đột quỵ phát triển chứng rối loạn giấc ngủ. Thống kê cho thấy, khoảng 2/3 số người sống sót sau đột quỵ sẽ bị rối loạn nhịp thở khi ngủ.

6. Kết luận

Cơn đột quỵ xảy ra vào ban đêm khi bạn đang say giấc không phải là tình trạng hiếm gặp

Đột quỵ khi ngủ xảy ra khi một người đi ngủ cảm thấy bình thường và thức dậy với các triệu chứng của đột quỵ. Sự khác biệt chính giữa loại đột quỵ này với các loại đột quỵ khác là thời điểm khởi phát không xác định được. Điều này có thể trì hoãn việc điều trị y tế khẩn cấp.

Vẫn còn rất nhiều điều để tìm hiểu về chứng đột quỵ này. Song, đây cũng không phải là một tình trạng hiếm. Chính vì thế, nếu bạn thức dậy và cảm thấy yếu, giảm thị lực, chóng mặt, tiểu tiện không tự chủ hoặc lú lẫn, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế càng sớm càng tốt.

7. Các câu hỏi thường gặp

7.1. Liệu có trường hợp người bệnh đã từng bị đột quỵ mà không hề nhận ra?

Bạn có thể bị đột quỵ mà không hề hay biết. Thông thường, tình trạng này do cơn thiếu máu não thoáng qua gây ra. Để nhận biết, bệnh nhân cần phải được khám và chẩn đoán hình ảnh thần kinh như CT hoặc MRI.

7.2. Đột quỵ trong khi ngủ phổ biến như thế nào?

Ước tính có khoảng 8–28% các ca đột quỵ xảy ra trong khi ngủ.

»»» Xem thêm: Các bài viết khác trong chuyên mục Tìm hiểu về đột quỵ

7.3. Điều gì xảy ra nếu đột quỵ khi ngủ không được điều trị?

Việc đã từng bị đột quỵ trong khi đang ngủ khiến bạn có nhiều nguy cơ bị đột quỵ tái phát trong tương lai. Nguy cơ rủi ro thường gặp chính là người bệnh không nhận được sự điều trị y tế kịp thời, cũng như tập luyện phục hồi chức năng và kiểm soát các yếu tố nguy cơ để giảm nguy cơ bị loại đột quỵ khác.

Anh Thi – benhdotquy.net