Vai trò của MRI 3 Tesla trong điều trị nhồi máu não bằng tiêu sợi huyết

1. MRI 3 Tesla được ứng dụng trong điều trị đột quỵ

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Đầu tiên, nghiên cứu NINDS, vào năm 1995 ghi nhận điều trị tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch. Đây là điều trị tiêu chuẩn đối với bệnh nhân nhồi máu não cấp dưới 3 giờ. Sau nghiên cứu này, FDA đã chấp nhận cho việc điều trị tiêu sợi huyết cho bệnh nhân nhồi máu não dưới 3 giờ. Nghiên cứu thứ 2 là ECASS 3 là vào năm 2008. Với nghiên cứu này, cửa sổ điều trị của bệnh nhân được mở rộng lên là dưới 4.5 giờ. Trong nghiên cứu ENCHANTED vào năm 2016, điều trị tiêu sợi huyết liều thấp có tỉ lệ xuất huyết não thấp hơn, tỉ lệ hồi phục vận động và tử vong không khác biệt sau 90 ngày so với liều chuẩn. Điều trị tiêu sợi huyết sẽ đạt hiệu quả cao hơn trên bệnh nhân không tắc mạch lớn. Đối với bệnh nhân tắc mạch lớn, việc điều trị tiêu sợi huyết sẽ kém hiệu quả. Việc điều trị bằng can thiệp nội mạch đóng vai trò chính và mang lại kết quả tốt hơn cho bệnh nhân. Trước khi quyết định điều trị tiêu sợi huyết, MRI đóng vai trò quan trọng trong phát hiện nhồi máu não mới. >>> Xem thêm: Tìm hiểu MRI 3 Tesla – Máy quét chẩn đoán hình ảnh tốt nhất

2. Bệnh nhân nhồi máu não cấp được điều trị như thế nào?

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Đối với bệnh nhân nhồi máu não cấp được điều trị tiêu sợi huyết, trước tiên khi vào bệnh viện các bác sĩ sẽ dùng hình ảnh học để khảo sát não của bệnh nhân như CT hay MRI. Khi khảo sát não, chúng ta sẽ mau chóng phát hiện sự xuất hiện của xuất huyết não. CT không cản quang sẽ giúp nhìn thấy được tình trạng xuất huyết não. Đối với các dạng nhồi máu não mới, CT sẽ không nhạy cảm bằng MRI.

3. Điểm mạnh và yếu của CT, MRI?

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Cả CT và MRI đều phát hiện tốt xuất huyết não. Tuy nhiên, đối với những vi xuất huyết hay xuất huyết nhỏ (dưới 5 mm), MRI sẽ phát hiện được vi xuất huyết. Khi cần chụp mạch máu bằng CT, chúng ta phải bơm thuốc tương phản. Trong khi chụp MRI, chúng ta không cần bơm thuốc nhưng vẫn có thể khảo sát được mạch máu não. Về độ phân giải trong máu, CT sẽ có ưu thế hơn trong phần khảo sát mạch máu. Thời gian khảo sát nhanh hơn, ít chống chỉ định hơn so với MRI. MRI chụp chậm hơn và tính khả dụng của nó đối với bệnh nhân có kim loại, dị vật trong người như máy khử rung, máy tạo nhịp sẽ được chống chỉ định chụp MRI sọ não. Chụp CT gây ảnh hưởng đến sức khỏe vì có bức xạ và hạn chế khảo sát vùng tổn thương ở phía sau. CT sẽ kém nhạy cảm với những tổn thương nhỏ. Sau 6 giờ, chúng ta mới phát hiện được những tổn thương nhỏ trên CT. Đối với MRI, một số tài liệu cho thấy chỉ trong 15 phút chúng ta đã phát hiện ra những túi phình mạch máu não. CT ít đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện giả đột quỵ. Còn với quá trình khảo sát mạch máu não bằng MRI 3 Tesla, tổng thời gian chỉ tốn 13 phút. Hiện, chúng ta đã có thêm phần mềm RAPID để khảo sát bệnh nhân đột quỵ đến bệnh viện trễ. >>> Xem thêm: Trả lời 16 câu hỏi thường gặp về máy chụp MRI 3 Tesla

4. Đánh giá kết quả điều trị tiêu sợi huyết rTPA

ThS.BS Huỳnh Quốc Sĩ trả lời: Để đúc kết kinh nghiệm điều trị, chúng tôi tiến hành nghiên cứu “đánh giá kết quả điều trị tiêu sợi huyết cho bệnh nhân đột quỵ não không tắc mạch lớn tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ từ tháng 2/2019 đến 7/2021”, với 2 mục tiêu chính là tìm hiểu yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não cấp và đánh giá kết quả điều trị tiêu sợi huyết liều thấp cho bệnh nhân nhồi máu não cấp. – Về thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu, mô tả một loạt ca bệnh thu thập theo bệnh án nghiên cứu. Mẫu được lấy toàn bộ từ tháng 2/2019 đến tháng 7/2021. – Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh điều trị rTPA: Các tiêu chuẩn điều trị tiêu sợi huyết dựa trên phác đồ điều trị bệnh nhân đột quỵ cấp, hướng dẫn điều trị đột quỵ cấp Hội đột quỵ TPHCM và hướng dẫn điều trị đột quỵ cấp của AHA vào năm 2018. – Đặc điểm chọn mẫu nghiên cứu Nghiên cứu chọn các bệnh nhân tiêu sợi huyết không tắc mạch lớn, điều trị liều thấp 0.6 mg/kg và dùng MRI sọ não để khảo sát trước khi điều trị bằng tiêu sợi huyết. Đối với bệnh nhân bị tắc mạch lớn, sẽ chuyển sang điều trị bằng DSA.

4.1 Thời gian bệnh nhân được điều trị khi đột quỵ

Chúng tôi khảo sát modifying sau 90 ngày và các biến chứng sau tiêu sợi huyết. Từ tháng 2/2019 đến tháng 7/2021, số bệnh nhân đột quỵ cấp đến bệnh viện là 7.675 và điều trị tiêu sợi huyết chiếm 1.9%. Chúng tôi thu nhận được 92 mẫu. Trong đó, nam chiếm tỷ lệ 65.2% và tuổi trung bình 64%. Yếu liệt nửa người chiếm 96.7% và rối loạn ý thức chiếm 15.2%. Có 27.2% bệnh nhân thừa cân béo phì, tỷ lệ hút thuốc là 44.6% và đối tượng là nam giới chiếm 100%. Tỷ lệ tăng huyết áp là cao nhất, chiếm đến 79.1%, đột quỵ là 16.3% và tiểu đường là 14.1% và rối loạn lipid máu là 13%. Thời gian khởi phát bệnh đến lúc nhập viện là khoảng 150 phút. Thời gian này chiếm khoảng 60% thời gian điều trị túi máu của bệnh nhân. Hơn 60% bệnh nhân tốn thời gian ở ngoại viện. Thời gian nhập viện để tiêu sợi huyết là khoảng 57 phút. Trong khi đó, thời gian chụp cộng hưởng từ tốn khoảng 35 phút. Trong phạm vi 60 km, khả năng bệnh nhân đến và nhập viện tiêu sợi huyết sẽ sớm hơn so với bệnh nhân xa hơn 60 km. Những bệnh nhân đến bệnh viện S.I.S Cần Thơ trực tiếp sẽ rút ngắn được thời gian so với các bệnh nhân di chuyển đến 2 hay 3 bệnh viện.

4.2 Thang điểm ASPECTS trên DWI – MRI có ý nghĩa gì?

Thang điểm ASPECTS được đánh giá trên MRI, nhồi máu não tuần hoàn chiếm 80.4%. Điểm ASPECTS 8.2, PC ASPECTS là 8.3 điểm. Về các cận lâm sàng khác, bệnh nhân bị tăng đường huyết chiếm 17.4%, giảm độ lọc cầu thận chiếm 5.4%, tăng troponin chiếm 7.6%. Kết quả đánh giá NIHSS từ lúc bệnh nhân vào viện và hẹn tái khám sau 3 tháng như sau: NIHSS vào viện cho thấy bệnh nhân có NIHSS trên 6 điểm. Sau 3 tháng, bệnh nhân có NIHSS khoảng 83%, điểm NIHSS dưới 5 điểm. Về chỉ số modify ranking, khi vào viện bệnh nhân có chỉ số 2.9, sau 3 tháng điều trị chỉ số 1.1. Qua nghiên cứu, chúng tôi ghi nhận tỷ lệ thừa cân béo phì trên 75 tuổi, giới tính là nữ, tăng men tim sẽ làm tăng tỷ lệ tàn tật trên bệnh nhân đó.

4.3 Tỷ lệ xuất huyết não của bệnh nhân như thế nào?

Nghiên cứu cho chúng tôi thấy tỷ lệ xuất huyết não rất thấp, trong 92 ca chỉ có 1 ca xuất huyết não và tỷ lệ xuất huyết não không triệu chứng. So với tác giả Nguyễn Huy Thắng, tỷ lệ xuất huyết não 7.2%, tác giả Phạm Phước Sung là 15.5% và Nguyễn Thị Kim Liên là 15.6%. Ngay cả nghiên cứu Injunctive đối với liều thấp, xuất huyết não có triệu chứng là 1% và tỷ lệ xuất huyết não đối với độ chuẩn là 2.1%. Đối với nghiên cứu ECAST 3, tỷ lệ xuất huyết não là 5%. NNDS là 10%. So với tất cả nghiên cứu được lược khảo, tỷ lệ nghiên cứu của chúng tôi rất thấp so với tất cả nghiên cứu trên. Với tỷ lệ biến chứng thấp, chúng tôi dựa theo các nghiên cứu để làm giảm tỷ lệ tử vong cũng như biến chứng xuất huyết não như dùng MRI để khảo sát não trước khi tiêu sợi huyết. Nhờ có MRI chúng tôi loại trừ được những xuất huyết não cũ cũng như các micro bleeding và các trường hợp bệnh nhân giả đột quỵ. Điều trị tiêu sợi huyết liều thấp chỉ áp dụng cho trường hợp dưới 4.5 giờ, tỷ lệ xuất huyết sẽ thấp hơn so với liều chuẩn. Chúng tôi sẽ tiếp tục thu nhận số mẫu để số lượng mẫu cao hơn và mang tính đại diện hơn, tìm ra yếu tố tích cực để giúp bệnh nhân đột quỵ gia tăng tính hiệu quả trong điều trị.

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (Nguồn: Bệnh viện S.I.S Cần Thơ)