Tiếng thổi ở tim sẽ giúp bạn cảnh báo điều gì?

1. Tiếng thổi ở tim là gì?

Thưa bác sĩ, tiếng thổi ở tim là tiếng như thế nào? Đây là âm thanh “vô tội” hay là dấu hiệu của sự bất thường ở tim? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Tim người có 4 van tim để máu lưu thông theo một chiều nhất định. Một nhịp tim bình thường tạo ra hai âm thanh như “lubb-dupp”, đó là những âm thanh được tạo ra khi van tim đóng mở. Âm thanh đầu tiên (S1) là do các van giữa tâm nhĩ và tâm thất đóng lại, còn âm thanh thứ 2 (S2) là do các van bán nguyệt (nằm giữa tâm thất và các động mạch lớn) đóng lại. Chu kỳ của nhịp tim thường là S1 – S2 – S1 – S2… hoặc lụp đụp – lụp đụp – lụp đụp… Tiếng thổi là âm thanh được tạo ra do dòng chảy hỗn loạn của máu đi qua các van tim. Dòng chảy hỗn loạn của máu có thể do 2 lý do sau: đầu tiên, khi dòng máu đi qua một van tim bất thường, thứ hai khi gia tăng lượng máu đi qua một van tim bình thường. Tiếng thổi tim xuất hiện ở giữa tiếng tim đập. Một tiếng thổi ở tim không phải là một bệnh. Bên cạnh đó, việc xuất hiện tiếng thổi ở tim có thể là lành tính hoặc bệnh lý. Như vậy, nhìn chung thì việc xuất hiện các tiếng thổi ở tim là dấu hiệu của một vấn đề tim tiềm ẩn, cần được kiểm tra và xác định là có bất thường thật sự hay không.

Một tiếng thổi ở tim không phải là một bệnh.

2. Đối tượng và ảnh hưởng sức khỏe của tiếng thổi ở tim?

Tiếng thổi ở tim có thể bắt đầu ở đối tượng nào và ảnh hưởng đến sức khỏe ra sao? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Tiếng thổi ở tim có thể xuất hiện ngay khi trẻ sinh ra (bệnh tim bẩm sinh) hoặc phát triển sau này trong cuộc đời. Tiếng thổi có thể được phân loại thành sinh lý (tiếng thổi lành tính), bệnh lý (tiếng thổi bất thường) dựa vào nguyên nhân gây ra. Tiếng thổi vô hại thường phổ biến ở trẻ nhỏ. Những tiếng thổi này chỉ là âm thanh của các dòng máu đang lưu thông trong tim. Bác sĩ có thể nghe thấy tiếng thổi tim này thông qua ống nghe. Những tiếng thổi này sẽ xuất hiện trong suốt thời thơ ấu của trẻ. Chúng thường kéo dài từ khi trẻ được 3 – 7 tuổi và sẽ biến mất khi trẻ lớn lên. Khoảng 75% trẻ sơ sinh và 66% trẻ nhỏ có tiếng thổi tim vô hại. Một số dạng của tiếng thổi tim vô hại ở trẻ em:

• Tiếng thổi Still là tiếng thổi tim vô hại thường gặp nhất. Tiếng thổi này thường được nghe thấy ở phía bên trái xương ngực. Tiếng thổi này thường khó phát hiện khi trẻ ngồi hoặc nằm.
• Tiếng thổi động mạch phổi thường nghe thấy được khi máu chảy qua động mạch phổi.
• Tiếng thổi tĩnh mạch thường nghe thấy được khi máu chảy qua tĩnh mạch cổ, gần xương đòn. Bác sĩ phải kiểm tra mạch ở xương đòn của trẻ để xác định nó.

Tiểng thổi tim vô hại thường có xu hướng thay đổi cường độ theo tư thế của trẻ. Ngoài ra, chúng thường được nghe thấy ở một điểm và không di chuyển hoặc lan ra những nơi khác như cổ, nách hoặc lưng. Tiếng thổi sinh lý cũng có thể gặp ở người lớn, ở đây không dùng từ “vô hại” vì sự xuất hiện tiếng thổi này có khi là vô hại thật, cũng có khi là không phải bệnh ở tim nhưng mà là dấu hiệu của bệnh lý khác trong cơ thể. Cụ thể thì các tiếng thổi sinh lý ở người lớnxuất hiện khi có gia tăng tình trạng hỗn loạn của dòng máu đi qua một van tim bình thường, có thể xảy ra trong các tình trạng như nhiễm độc giáp, thiếu máu cũng như sốt và gắng sức, mang thai. Tiếng thổi sinh lý ở người lớn luôn là tiếng thổi tâm thu, do gia tăng dòng máu xảy ra trong suốt thời kỳ thu tâm thất. Thường gặp ở người trẻ tuổi. Tiếng thổi sinh lý có những đặc điểm như nhẹ, ngắn, early peaking, hầu hết khu trú ở đáy tim, có tiếng tim thứ hai bình thường, thường biến mất khi thay đổi tư thế. Các phần thăm khám còn lại của tim mạch bình thường trong trường hợp biểu hiện tiếng thổi sinh lý. Tiếng thổi bệnh lý xảy ra khi có dòng máu hỗn loạn đi qua một van tim bất thường. Có thể do hẹp hoặc hở các van tim, có thể xuất hiện khi trẻ còn nhỏ với bệnh tim bẩm sinh và xuất hiện ở người lớn với các bệnh van tim mắc phải. Khi đó, tiếng thổi tim cũng có thể được phân loại dựa trên cách những âm thanh này phát ra và thời điểm mà chúng xuất hiện trong chu kỳ tim mạch để định hướng bệnh lý van tim hay bất thường tim bẩm sinh:

• Tiếng thổi tâm thu thường nghe thấy được khi cơ tim co lại. Âm thanh này khá mơ hồ và thường xuất hiện khi máu lưu thông qua một động mạch hẹp. Đây có thể là tiếng thổi chảy ngược do hở van hai lá hoặc ba lá khiến máu chảy ra từ tâm thất sau đó chảy ngược trở lại động mạch.
• Tiếng thổi tâm trương thường xuất hiện ở các khoảng trống của nhịp tim. Những tiếng thổi này có thể là do hở van tĩnh mạch hoặc van động mạch chủ.
• Tiếng thổi liên tục xuất hiện trong suốt chu kỳ tim.

>>> Xem thêm: Bạn biết gì về “tiếng thì thầm của trái tim”?

3. Triệu chứng khi có tiếng thổi ở tim

Khi tim gây ra tiếng thổi, những triệu chứng nào có thể nhận thấy thông qua các dấu hiệu bên ngoài? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Nếu bạn có một tiếng thổi vô hại ở tim bạn hầu như không có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng gì khác. Một tiếng thổi bất thường ở tim có thể không kèm theo bất kỳ dấu hiệu hoặc các triệu chứng rõ ràng nào, ngoài những âm thanh bất thường bác sĩ nghe được khi khám tim bằng ống nghe. Tuy nhiên, nếu bạn có những dấu hiệu hoặc triệu chứng khác, chúng có thể chỉ ra một số vấn đề về tim như:

• Da xuất hiện màu xanh tái, đặc biệt là đầu các ngón tay và môi của bạn
• Phù nề hoặc tăng cân đột ngột
• Khó thở
• Ho mãn tính
• Gan to
• Phì đại tĩnh mạch cổ
• Chán ăn và tăng trưởng chậm hơn bình thường (ở trẻ nhũ nhi)
• Đổ mồ hôi nhiều khi không gắng sức hoặc gắng sức rất ít
• Đau ngực
• Chóng mặt
• Ngất xỉu.

4. Tiếng thổi ở tim do nguyên nhân nào?

Các nguyên nhân phổ biến gây ra tiếng thổi ở tim là gì? Nó có khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi của mỗi người không? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Các nguyên nhân phổ biến gây ra tiếng thổi ở tim bao gồm: – Tiếng thổi lành tính Đây là loại tiếng thổi phổ biến ở trẻ sơ sinh và trẻ em. Hơn một nửa tất cả các trẻ em có tiếng thổi một lúc nào đó, và hầu hết những tiếng thổi này là vô hại. Bao gồm tiếng thổi Still, tiếng thổi động mạch phổi, tiếng thổi tĩnh mạch.

• -Hoạt động thể chất hoặc tập thể dục.
• Mang thai.
• Sốt.
• Thay đổi cấu trúc tim, chẳng hạn như thay đổi từ phẫu thuật tim.
• Không có tế bào máu đỏ đủ khỏe để mang đầy đủ oxy đến các mô cơ thể  (thiếu máu).
• Một số trường hợp cường giáp.
• Thay đổi tim do lão hóa hoặc phẫu thuật tim cũng có thể gây ra tiếng thổi tim vô hại.
• Tiếng thổi tim lành tính có thể biến mất theo thời gian, hoặc có thể theo toàn bộ cuộc sống mà không bao giờ gây ra vấn đề sức khỏe.

– Tiếng thổi bất thường Nguyên nhân phổ biến nhất của tiếng thổi bất thường ở trẻ em là bệnh tim bẩm sinh – khi em bé được sinh ra với dị tật cấu trúc tim. khuyết tật bẩm sinh thường gặp gây ra tiếng thổi tim bao gồm:

• Lỗ ở tim hoặc shunts tim. Nhiều tiếng thổi tim ở trẻ em là kết quả của các lỗ trong vách giữa các buồng tim, được gọi là khuyết tật vách ngăn. Đây có thể hoặc không nghiêm trọng, tùy thuộc vào kích thước của lỗ và vị trí của nó. Shunts xảy ra khi có dòng chảy máu bất thường giữa các buồng tim hay mạch máu, dẫn đến tiếng thổi tim.
• Van tim bất thường. Bất thường van tim bẩm sinh lúc mới sinh, nhưng đôi khi không phát hiện cho đến sau này trong cuộc sống. Ví dụ như van không cho phép đủ máu qua chúng (hẹp) hoặc không đóng đúng cách (hở).

Những nguyên nhân khác của tiếng thổi tim bất thường bao gồm nhiễm trùng và vấn đề thiệt hại các cấu trúc của tim và phổ biến hơn ở trẻ lớn hoặc người lớn. Ví dụ:

• Sốt thấp khớp. Đây là một tình trạng nghiêm trọng có thể xảy ra khi không được điều trị kịp thời hoặc hoàn chỉnh bệnh viêm họng. Trong nhiều trường hợp, sốt thấp khớp có thể ảnh hưởng đến các van tim và ảnh hưởng đến lưu lượng máu bình thường qua trái tim vĩnh viễn.
• Viêm nội tâm mạc. Đây là bệnh nhiễm trùng viêm màng trong của tim và van tim. Viêm nội tâm mạc thường xảy ra khi vi khuẩn hoặc vi trùng khác từ một phần khác của cơ thể, chẳng hạn như miệng lây lan qua máu vào trong tim. Nếu không điều trị, viêm nội tâm mạc có thể gây hại hoặc phá hủy van tim. Tình trạng này thường xảy ra ở những người đã có bất thường về tim.
• Van vôi hóa. Điều này làm cứng hoặc các van dày lên, hẹp van hai lá hoặc hẹp động mạch chủ có thể xảy ra khi có tuổi. Những van mở kém hoặc không đóng kín làm máu chảy qua tim khó hơn, kết quả là tiếng thổi.
• Sa van hai lá. Trong vấn đề này, van giữa tâm nhĩ trái và tâm thất trái không đóng đúng cách. Khi tâm thất trái thu, phình van (sa) trở lên hoặc quay trở lại vào trong tâm nhĩ, có thể gây ra tiếng thổi.

Các bất thường ở tim có thể gây ra tiếng thổi

5. Các tình trạng sức khỏe khác dẫn đến tiếng thổi ở tim

Các tác động liên quan đến tiếng thổi ở tim có thể trùng lặp với các dấu hiệu của các bệnh nội khoa khác không? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Không chỉ có bệnh tim mới gây ra tiếng thổi ở tim (đây là tiếng thổi bệnh lý), mà một số tình trạng sức khỏe khác cũng có thể gây ra tiếng thổi ở tim (tiếng thổi lành tính), như mang thai, sốt, cường giáp, thiếu máu… Bản thân tiếng thổi ở tim thì không quá trầm trọng, vì nó chưa phải kết luận 1 bệnh lý, nhưng nếu nghĩ rằng có tiếng thổi tim, làm cho một cuộc hẹn để gặp bác sĩ. Bác sĩ có thể cho biết nếu tiếng thổi là vô hại và không đòi hỏi bất kỳ điều trị thêm, hoặc nếu vấn đề tim nằm bên dưới cần được tiếp tục kiểm tra.

6. Có thể phát hiện tiếng thổi ở tim khi khám sức khỏe định kỳ không?

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Một tiếng thổi ở tim có 6 mức cường độ:

• Độ 1: Âm thổi nhẹ, không nghe được ngay lần đầu
• Độ 2: Âm thổi nhẹ, nhưng có thể nghe được bởi người thăm khám có kỹ năng
• Độ 3: Âm thổi dễ dàng nghe được
• Độ 4: Âm thổi khá lớn, và kèm với rung miu – palpable thrill (những âm thổi này luôn là âm thổi bệnh lý.
• Độ 5: Âm thổi rất lớn, dễ dàng sờ thấy được rung miu
• Độ 6: Âm thổi rất lớn, có thể nghe được khi đặt ống nghe hở khỏi lồng ngực

Tiếng thổi cường độ lớn dễ phát hiện ngay lần đầu nghe tim, tiếng thổi tâm thu cũng dễ dàng phát hiện hơn tiếng thổi tâm trương (thường sẽ cần thêm 1 số nghiệm pháp để xác định chính xác). Do đó, không phải hầu hết các tiếng thổi ở tim đều sẽ được phát hiện trong lần khám sức khỏe định kỳ đầu tiên (nếu không kèm siêu âm tim), các tiếng thổi nhỏ và khó có thể bị bỏ sót. Thế nhưng, cường độ của tiếng thổi không phải luôn luôn đánh giá chính xác mức độ nặng của tổn thương, như một lỗ thông liên thất nhỏ lại gây ra tiếng thổi lớn hơn lỗ thông lớn. Điều cần lưu ý là các tiếng thổi độ 3/6 trở lên thường là tiếng thổi bệnh lý và dễ dàng phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ. Rung miu là tiếng thổi có thể sờ được và có thể chỉ cảm nhận được ở tiếng thổi độ IV trở lên thì tự bệnh nhân cũng có thể phát hiện được. >>> Xem thêm: Cơ tim ngủ đông: Dấu hiệu, điều trị và cách phòng ngừa

7. Phương pháp chẩn đoán tiếng thổi ở tim

Các xét nghiệm nào giúp đánh giá cấu trúc và chức năng của tim để tìm ra nguyên nhân gây tiếng thổi ở tim? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Tiếng thổi thường được phát hiện khi bác sĩ nghe tim bằng cách sử dụng ống nghe trong khám lâm sàng. Để kiểm tra xem tiếng thổi là vô hại hoặc bất thường, bác sĩ sẽ xem xét:

• Độ lớn của nó? Điều này được đánh giá trên một thang điểm từ 1 đến 6, với 6 là to nhất.
• Vị trí nghe? Và nó có thể được nghe thấy ở cổ hoặc lưng?
• Cường độ? Cao, trung bình, thấp?
• Điều gì ảnh hưởng đến âm thanh? Nếu thay đổi vị trí cơ thể hoặc tập thể dục?
• Khi nào nó xảy ra và trong bao lâu? Nếu tiếng thổi xảy ra khi tim đổ đầy máu (tiếng thổi tâm trương) hoặc trong suốt nhịp tim (tiếng thổi liên tục), có thể có nghĩa là có một vấn đề tim mạch. Sẽ cần thử nghiệm thêm để tìm ra vấn đề là gì.
• Bác sĩ cũng sẽ tìm kiếm các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh tim và hỏi về tiền sử bệnh và xem các thành viên khác trong gia đình đã có tiếng thổi tim hoặc bệnh tim khác.

Nếu bác sĩ cho rằng các tiếng thổi tim bất thường, có thể cần xét nghiệm bổ sung bao gồm:

• Chụp X quang. Chụp X quang cho thấy hình ảnh của tim, phổi và mạch máu.
• Điện tâm đồ (ECG). Kỹ thuật viên sẽ đặt điện cực trên ngực ghi lại các xung điện làm cho tim đập. ECG có thể giúp bác sĩ tìm loại nhịp tim và các vấn đề cấu trúc của tim.
• Siêu âm tim qua thành ngực hoặc thực quản. Siêu âm tim qua thành ngực cho thấy hình ảnh chi tiết của cấu trúc và chức năng tim, xác định các van tim bất thường, chẳng hạn như cứng (vôi hóa) hoặc bị hở, và cũng có thể phát hiện dị tật tim.Nếu những hình ảnh siêu âm tim qua thành ngực không rõ ràng, bác sĩ có thể đề nghị siêu âm tim qua thực quản. Thực quản gần phía sau tim, bộ chuyển đổi có thể tạo ra hình ảnh tốt hơn khi siêu âm qua thành ngực.
• Thông tim. Đây là một xét nghiêm sử dụng một ống thông đưa vào tim qua một tĩnh mạch hoặc động mạch ở chân hoặc cánh tay. Phương pháp này dùng để đo áp lực trong các buồng tim và thuốc nhuộm có thể được tiêm vào.Thuốc nhuộm có thể được nhìn thấy trên một tia X, giúp bác sĩ nhìn thấy lưu lượng máu qua tim, mạch máu và các vấn đề van.
• Chụp cắt lớp vi tính tim (CT) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) cũng giúp vấn đề chẩn đoán tim và phát hiện tiếng thổi tim.

8. Cách điều trị tiếng thổi ở tim

Các phương pháp y tế để điều trị những vấn đề về tim gây ra tiếng thổi gồm những gì? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Tiếng thổi tim vô hại thường không cần điều trị bởi vì tim bình thường. Nếu tiếng thổi vô hại là kết quả của một căn bệnh, chẳng hạn như sốt hoặc cường giáp, tiếng thổi sẽ mất đi khi tình trạng nền được xử lý. Nếu có tiếng thổi tim bất thường, việc quyết định điều trị hay chỉ theo dõi sẽ phụ thuộc vào những vấn đề tim gây ra tiếng thổi và có thể bao gồm thuốc hoặc phẫu thuật. – Thuốc men Các bác sĩ kê toa thuốc phụ thuộc vào vấn đề cụ thể mà tim có. Một số loại thuốc bác sĩ có thể cung cấp:

• Thuốc ngăn ngừa cục máu đông
• Các thuốc kiểm soát nhịp tim không đều hoặc đánh trống ngực
• Thuốc ổn định huyết áp, thuốc lợi tiểu loại trừ muối và nước dư thừa ra khỏi cơ thể, làm cho tim bơm máu dễ dàng hơn.
• Thuốc tăng cường co bóp cơ tim khi tim quá suy yếu.
• Bác sĩ đôi khi yêu cầu bệnh nhân dùng kháng sinh để giúp ngăn ngừa nhiễm trùng tim trước khi chữa răng hoặc một số loại phẫu thuật.

– Phẫu thuật

• Phẫu thuật sửa các khuyết tật bẩm sinh và sửa chữa van tim bao gồm:
• Vá lỗ hổng trong tim.
• Sửa chữa hoặc thay thế van.
• Dựng lại mạch máu.
• Mở rộng mạch máu quá hẹp bằng cách chèn một ống gọi là ống đỡ động mạch (stent).

Việc chẩn đoán và điều trị tiếng thổi ở tim cần có bác sĩ chuyên khoa Tim mạch chỉ định

9. Bị tiếng thổi ở tim có thể sống lâu?

Liệu có trường hợp người có tiếng thổi ở tim nhưng vẫn có thể sống lâu và khỏe mạnh không? BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Tiếng thổi tim vô hại khá phổ biến gặp ở trẻ em và có thể tự hết khi lớn lên. Đối với người lớn, tiếng thổi có thể biến mất khi vấn đề cơ bản được cải thiện. Tiếng thổi tim lành tính có thể biến mất theo thời gian, hoặc có thể theo toàn bộ cuộc sống mà không bao giờ gây ra vấn đề sức khỏe. Nếu tiếng thổi tim gây ra vấn đề, vấn đề gây ra tiếng thổi thường điều trị được. Bác sĩ hoặc bác sĩ tim mạch có thể giúp quyết định điều trị tốt nhất.

10. Nhờ bác sĩ hướng dẫn cách giúp duy trì sức khỏe trái tim

BS.CK1 Cao Thị Lan Hương trả lời: Những biện pháp giúp trái tim luôn khỏe mạnh đó chính là tuân thủ lối sống lành mạnh:

• Đây là biện pháp hữu hiệu nhất để phòng tránh các bệnh lý tim mạch
• Ngưng hút thuốc lá kể cả hút thuốc lá thụ động
• Thể dục thường xuyên, tối thiểu 30 – 45 phút mỗi ngày, các ngày trong tuần. Có thể đi bộ, chạy bộ, chạy xe đạp, bơi lội, đánh cầu lông, bóng bàn, đánh golf, tập yoga, thể dục nhịp điệu, thiền,.. tùy theo tình trạng sức khỏe mỗi người;
• Tránh căng thẳng trong cuộc sống và công việc.
• Giảm cân nếu dư cân, béo phì (khi BMI >23): đặt mục tiêu giảm từ 5% đến 7% cân nặng trong vòng mỗi 6 tháng đến khi đạt cân nặng lý tưởng (BMI từ 18 – 22)
• Chế độ ăn tốt cho tim mạch:
  • Ăn ít chất béo, thịt mỡ, chất bột đường, thực phẩm đóng hộp, thức ăn nhanh, hạn chế muối, giảm rượu bia.
  • Nên ăn cá, thịt gia cầm; nên ăn nhiều trái cây, rau, củ, quả, hạt, thực phẩm tươi sống, organic.

Điều trị tốt các bệnh lý đi kèm:

• Kiểm soát lượng đường trong máu nếu bạn có đái tháo đường
• Điều trị ổn định huyết áp và mỡ máu
• Nhận biết sớm chứng rối loạn lo âu của bản thân và tìm đến chuyên gia để điều trị sớm nếu bệnh có chiều hướng vượt khả năng kiểm soát bằng các phương pháp thông thường.

Tầm soát sức khỏe định kỳ mỗi năm từ năm 20 tuổi.

Benhdotquy.net