ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời các thắc mắc về sơ cứu đột quỵ – Phần 2

\n

1. Cách sơ cứu bệnh nhân đột quỵ đúng cách

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Việc sơ cấp cứu đột quỵ đóng vai trò quan trọng trong việc dự hậu của người bệnh. Trong ngành y có câu slogan time is brain (thời gian là não), nghĩa là khi phát hiện một người bị đột quỵ, ngay lập tức phải đưa người đó đến cơ sở y tế gần nhất để cứu chữa kịp thời.

\n

“Thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ được tính từ lúc bệnh nhân khởi phát cơn đột quỵ thiếu máu não đến ngưỡng là 4.5 giờ. Vì vậy, cần tiết kiệm từng giây phút để đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất, giúp các bác sĩ nhanh chóng tiến hành sử dụng các biện pháp điều trị đặc hiệu trong “giờ vàng”. Cứ mỗi phút trôi qua, 16 triệu noron thần kinh sẽ mất đi. Vì vậy, chữ time rất quan trọng.

\n

Về quy trình sơ cứu bệnh nhân đột quỵ, đầu tiên, người nhà cần lấy điện thoại gọi 115 hoặc gọi đến các cơ sở y tế để vận chuyển bệnh nhân từ nhà vào bệnh viện. Thứ hai, chúng ta nên đặt bệnh nhân trên bề mặt cứng và tránh nặn chanh hay nhét thuốc vào miệng. Vì nguy cơ hít sặc ở bệnh nhân đột quỵ rất cao. Việc làm này còn khiến bệnh nhân rơi vào tình trạng nguy hiểm hơn rất nhiều.

\n

Bên cạnh đó, cho bệnh nhân nằm nghiêng một bên để nếu nôn ói, chúng ta có thể dùng tay móc thức ăn hay chất nôn ra, tránh hít sặc vào phổi. Tiếp theo, nâng cao đầu bệnh nhân lên hơn một chút so với bề mặt phẳng của sàn hoặc giường để thông thoáng đường thở.

\n

Nếu bệnh nhân khó thở cần nới lỏng quần áo, và kiểm tra hơi thở của bệnh nhân xem có vật hay chất nôn, thức ăn trong miệng không. Nếu họ bị ngưng thở, chúng ta nên tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay. Sau đó, đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu.

\n

\nThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa – Chủ nhiệm Khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175

\n

>>> Xem thêm: “Thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ là gì?

\n

2. Vì sao khi sơ cứu người đột quỵ không được dùng thuốc hạ huyết áp?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Với các bệnh nhân có tiền căn tăng huyết áp, tốt nhất nên tuân thủ chế độ uống thuốc của bác sĩ. Tránh trường hợp quên liều hoặc uống quá liều thuốc.

\n

Nhóm đột quỵ nhồi máu não chiếm từ 78 đến 80% các nguyên nhân gây đột quỵ. Việc xử trí hạ huyết áp trong bệnh viện cũng chỉ đặt ra nếu huyết áp bệnh nhân tăng trên 200 hoặc 220. Ở ngưỡng đó, các bác sĩ sẽ xem xét và hạ huyết áp theo đúng phác đồ.

\n

Với trường hợp huyết áp tăng trên 220, kèm bệnh nhân hôn mê, hít sặc, thì việc người nhà xử trí bằng nhét thuốc hay cố tình cho bệnh nhân uống thuốc sẽ khiến bệnh nhân có nguy cơ bị viêm phổi hoặc hít sặc. Như vậy, còn làm cho bệnh nhân nặng hơn.

\n

Khi bệnh nhân tỉnh không bị hít sặc, thì cũng phải hết sức cân nhắc là bệnh nhân có tăng huyết áp ở ngưỡng đó không và bệnh nhân hoàn toàn có khả năng không bị hít sặc, thì chúng ta mới có thể tạm xử trí bằng thuốc.

\n

Lời khuyên thứ ba là chúng ta nên chuẩn bị sẵn các thuốc cấp cứu, ví dụ như thuốc nhỏ dưới lưỡi, đó là cách chúng ta hạ huyết áp nếu huyết áp tăng trên 220. Sau đó, chúng ta đưa bệnh nhân đến các cơ sở y tế gần nhất để có thể tiến hành phương pháp điều trị đặc hiệu.

\n

3. Nếu bị đột quỵ khi sống một mình, phải làm sao?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Các nghiên cứu ở Mỹ và Châu Âu chỉ ra rằng những người sống một mình khi bị đột quỵ, tỷ lệ tử vong của họ sẽ cao hơn so với nhóm người sống với gia đình. Lý do là bị chậm trễ trong cứu chữa đột quỵ, vì khi đột quỵ xảy ra với trường hợp nặng, chúng ta lơ mơ hoặc liệt nửa người thì việc tìm kiếm sự hỗ trợ xung quanh rất khó.

\n

Đối với người sống mình, chúng ta cần quan tâm đến cơ thể và kiểm tra sức khỏe định kỳ 6 tháng/lần, hoặc mỗi năm một lần. Khi khám bệnh bị các yếu tố nguy cơ của đột quỵ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu,… thì phải uống thuốc giữ huyết áp ở mức an toàn, kiểm soát các yếu tố nguy cơ đó hàng ngày.

\n

Ngoài ra, để an toàn người bệnh có thể sử dụng các thiết bị đeo thông minh. Một số thiết bị như smart watch cũng có chức năng gọi cấp cứu trong trường hợp nguy hiểm như đột quỵ.

\n

Ngoài ra, chúng ta nên có lối sống khoa học như hạn chế hút thuốc, uống rượu bia cũng như có chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục thể thao ít nhất 30 phút mỗi ngày và 5 lần mỗi tuần.

\n

4. Các môn thể thao phù hợp cho người 50 tuổi?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Tập luyện thể dục thể thao là một trong những lối sống lành mạnh, phòng ngừa bệnh tật. Mọi người có thể tập bất kỳ một môn thể thao nào, nhưng việc xác định cường độ và thời gian rất quan trọng, không nên để vượt sức chịu đựng của cơ thể.

\n

Chúng ta nên tập ở nhiều hình thức khác nhau. Ví dụ như tuần này chạy bộ, tuần này có thể đi bơi hoặc vận động bằng cách hình thức như chơi đá banh, cầu lông.

\n

Tóm lại, việc xác định cường độ và thời gian có vai trò quan trong hơn là sử dụng hình thức hay thể loại tập luyện nào.

\n

5. Việc tập luyện thể dục thể thao vào mùa đông như thế nào là phù hợp?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Thời tiết lạnh sẽ khiến mạch máu bị co lại, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng máu sẽ dễ cô và đông hơn khi mùa đông. Mạch máu co dẫn đến tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ chính của đột quỵ.

\n

Do đó, khi tập thể dục mùa lạnh, chúng ta có thể ra đường để tập luyện nhưng phải chọn thời gian, vì nhiệt độ lạnh vào buổi sáng rất dễ khiến mạch máu co hơn so với các buổi khác trong ngày. Chẳng hạn, chúng ta có thể chuyển khung giờ tập sang khung giờ ấm hơn như buổi chiều và nên khởi động để làm cơ thể nóng trước khi tập.

\n

6. Người 50 tuổi nên có chế độ dinh dưỡng như thế nào cho phù hợp?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Đối với người có nguy cơ đột quỵ cao, việc sử dụng thức ăn tùy thuộc vào bệnh tật. Thức ăn có thể được sử dụng là đậu, vì các nhà nghiên cứu thấy rằng các chất có trong đậu có khả năng giảm tránh xơ vữa mạch, đặc biệt là LDL cholesterol. Nghiên cứu ở Nhật cho thấy sử dụng hàm lượng khoảng 130 đến 150 gram đậu cũng giúp giảm tỷ lệ xơ vữa. Thực phẩm có thể sử dụng tiếp là cá, có acid béo không no và omega 3 rất tốt cho sức khỏe tim mạch.

\n

Bên cạnh đó, cam chanh là trái cây rất tốt cho sức khỏe tim mạch, có khả năng giảm các yếu tố nguy cơ của đột quỵ. Thay vì uống rượu bia và ăn nhiều thịt đỏ, chúng ta nên ăn nhiều rau hay cà chua. Cà chua cũng là một loại thực phẩm có khả năng giảm xơ vữa mạch và tăng HDL cholesterol.

\n

Nếu thích ăn socola đen thì nên sử dụng, vì bản thân socola đen cũng là thực phẩm rất tốt.

\n

\nKhi ai đó đột quỵ, nên gọi cho cấp cứu 115 ngay lập tức

\n

7. Detox giúp thanh lọc cơ thể, lọc sạch mỡ máu, liệu có giúp trong phòng ngừa đột quỵ?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Detox cũng có tác dụng tốt cho cơ thể như thanh lọc cơ thể hay thải độc. Tuy vậy, việc sử dụng hình thức này quá mức cũng không tốt hoàn toàn. Hiện, vẫn chưa có chứng minh việc detox có giúp giảm nguy cơ đột quỵ hay không. Tuy vậy, việc thải độc vẫn có vai trò nhất định. Các chị em nên sử dụng detox một cách hợp lý, vì khi sử dụng quá nhiều một phương pháp, nó sẽ gây ra rối loạn nhất định cho cơ thể.

\n

Bản thân cơ thể chúng ta cần cân bằng trong tất cả mọi thứ: cuộc sống, công việc, các chất dinh dưỡng. Sử dụng cái gì quá nhiều cũng không tốt, mà phải sử dụng đúng mục đích, thành phần và liều lượng.

\n

>>> Xem thêm: Nằm lòng cách sơ cứu đột quỵ não, cơ hội thoát lưỡi hái tử thần

\n

8. Thuốc phòng ngừa đột quỵ là như thế nào?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Aspirin là thuốc chống kết tập tiểu cầu. Loại thuốc này được các bác sĩ tim mạch hoặc bác sĩ đột quỵ kê cho các bệnh nhân, ví dụ như nhồi máu cơ tim hoặc bệnh nhân đã bị nhồi máu não và được kê để phòng ngừa đột quỵ. Bản thân các thuốc này có tác dụng trong việc hình thành cục máu đông và gây ra đột quỵ tiếp theo. Với các bệnh nhân được sử dụng thuốc này, họ phải được kê toa và theo dõi bởi bác sĩ.

\n

Nếu chúng ta không bị đột quỵ và không được xác nhận có các vấn đề phải sử dụng Aspirin thì lời khuyên là không được sử dụng khi không có chỉ định của bác sĩ. Bản thân Apsirin có tác dụng phụ sẽ ảnh hưởng lên dạ dày, dẫn đến chảy máu dạ dày, trong một số trường hợp thuốc có thể gây ra tình trạng chảy máu não.

\n

Việc sử dụng thuốc Aspirin hay thuốc chống tập tiểu cầu phải được sự theo dõi và kê toa của bác sĩ vì khi bác sĩ kê toa, họ sẽ cân nhắc giữa lợi ích và nguy cơ. Rõ ràng, nếu không có yếu tố nguy cơ của đột quỵ nhưng sử dụng Aspirin, thì sẽ chịu tác dụng phụ của Aspirin. Vì vậy, chúng ta cần đi bác sĩ và có sự kê đơn của bác sĩ.

\n

9. Ai có thể sử dụng sản phẩm phòng ngừa đột quỵ có nguồn gốc thiên nhiên?

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Một trong các sản phẩm thiên nhiên để phòng ngừa đột quỵ đó là các loại đậu. Những hoạt chất quý trong đậu cũng có tác dụng hỗ trợ giảm xơ vữa mạch và chính những tác dụng giảm xơ vữa thành mạch hoặc tác dụng lên mạch máu nói chung cũng làm giảm nguy cơ đột quỵ. Với những sản phẩm này, tôi cho rằng nó cũng khá an toàn cho mọi người nếu có nhu cầu sử dụng so với thuốc Aspirin.

\n

10. Cách phòng ngừa đột quỵ tái phát

\n

ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa trả lời:

\n

Với những bệnh nhân bị tăng huyết áp, đái tháo đường, việc kiểm soát các yếu tố này rất quan trọng. Đầu tiên, cần xác định được mức huyết áp của mình được an toàn hay chưa? Chúng ta phải thay đổi lối sống, chế độ ăn uống. Nếu thay đổi lối sống và chế độ ăn không cải thiện, lúc đó chúng ta phải dùng thuốc và việc dùng thuốc ở đây là đưa mức huyết áp về ngưỡng an toàn.

\n

Lưu ý, mặc dù người bệnh biết họ bị tăng huyết áp và có ý thức uống thuốc, nhưng khi sử dụng thuốc, vẫn cần theo dõi thuốc một cách sát sao và dùng thuốc hiệu quả.

\n

Với bệnh nhân đã bị đột quỵ, chúng ta phải làm sao phòng ngừa để đột quỵ không xảy ra lần tiếp theo. Việc thứ nhất, phải sử dụng thuốc phòng ngừa đột quỵ, ví dụ như bị nhồi máu não, sẽ dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu như Aspirin. Song song đó, các bác sĩ tiếp tục kiểm soát yếu tố nguy cơ khác như tăng huyết áp, đái tháo đường và người bệnh phải có lối sống lành mạnh hơn như bỏ thuốc lá, giảm rượu bia, tập thể dục, ăn uống khoa học.

\n

>>> Xem lại: ThS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa giải đáp các câu hỏi thường gặp về đột quỵ – Phần 1

\n

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net (theo video AloBacsi.vn)