Thời tiết quá nóng hoặc quá lạnh có thể gây đột quỵ?

Thời tiết có thể ảnh hưởng đến nguy cơ đột quỵ?

Theo TTƯT.PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, một số tình huống thời tiết có thể ảnh hưởng đến nguy cơ đột quỵ. Khi thời tiết quá lạnh, quá nóng, đặc biệt khi kèm với khí hậu ẩm ướt.

Thời tiết quá nóng gây ảnh hưởng rất nhiều đến sức khỏe

Thời tiết quá nóng ẩm, cơ thể mất nước khá nhiều, dễ tạo ra huyết khối trong mạch máu (đặc biệt là hệ tĩnh mạch). Nguy cơ càng cao khi chúng ta tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời trong thời gian dài, hoặc khi nhiệt độ cơ thể vượt quá 40 độ C.

Ngược lại, khi thời tiết quá lạnh, chúng ta thường uống nước không đủ, điều này làm cơ thể thiếu nước, cũng có thể dẫn đến việc tạo ra các huyết khối.

Ngoài ra, thời tiết quá lạnh hoặc nóng đều có thể gây ra các tác động đến sự co giãn quá mức hệ thống mạch máu, làm tăng huyết áp và tăng hoạt động của tim. Điều này càng nghiêm trọng đối với những bệnh nhân lớn tuổi, có sẵn bệnh nền như cao huyết áp, nhưng không được kiểm soát tốt.

Thời tiết có thể được xem là nguyên nhân của đột quỵ?

Gần đây, đã có một số nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa thời tiết và đột quỵ. Tại hội nghị của hội Tim mạch Châu Âu 2022, BS Fujimoto đã trình bày một nghiên cứu được thực hiện tại Nhật Bản, bao gồm 3.367 cư dân trên 65 tuổi, tại thành phố Okayama.

Kết quả cho thấy, mối liên quan với đột quỵ rõ nhất là thời điểm một tháng sau mùa mưa. Cứ mỗi 1 độ C tăng thêm, nguy cơ đột quỵ xuất huyết não lại tăng thêm 24%, nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng 36%. Nghiên cứu này đã cho thấy mối liên quan giữa thời tiết nóng với nguy cơ đột quỵ trong cộng đồng.

Một nghiên cứu khác, thực hiện tại 8 thành phố ở Trung Quốc, có số lượng dân số rất lớn (48 triệu). Nhiệt độ mùa lạnh dao động từ 4-23 độ C, và mùa nóng từ 28-34 độ C. Kết quả cho thấy, cả 2 loại thời tiết quá lạnh hoặc quá nóng đều có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ.

Ngoài ra, tác động của thời tiết lạnh chỉ nằm trong 2 tuần đầu, tác động của thời tiết nóng nằm trong 3 ngày đầu tiếp xúc. Như vậy, các thời điểm chuyển khí hậu là thời gian có nguy cơ cao, còn sau đó, nguy cơ sẽ giảm dần do cơ thể đã kịp thích nghi.

Dù vậy, những nghiên cứu này đều là các số liệu hồi cứu. Ngoài ra, cũng có khá nhiều yếu tố gây nhiễu chưa được tính đến (ví dụ: các phương tiện chống nóng như việc sử dụng máy lạnh, hoặc máy sưởi ra sao? khuynh hướng chúng ta thường hạn chế ra khỏi nhà trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt chưa được tính đến…).

Rất tiếc, hiện nay chưa có nghiên cứu nào được thực hiện nhằm đánh giá ảnh hưởng của thời tiết với đột quỵ tại Việt Nam. Dù về mặt cảm nhận chủ quan, chúng ta có thể ghi nhận được mối liên quan này.

Trong phần lớn các trường hợp, có thể hiểu, thời tiết (nóng hay lạnh) là yếu tố thúc đẩy, thay vì  xem nó như một nguyên nhân trực tiếp gây ra đột quỵ. Ngoại trừ trường hợp khi nhiệt độ cơ thể bị đẩy lên cao trên 40 độ C, có thể gây ra đột quỵ do tăng thân nhiệt.

Xem thêm: Thời tiết “đổ lửa”, nên lưu ý gì để tránh đột quỵ?

Phòng tránh đột quỵ trong mùa nắng như thế nào?

– Tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời trong thời gian dài.

– Không nên hoạt động thể lực quá mức vào những lúc nắng nóng.

– Uống nước lạnh nhiều, tránh để cơ thể trong tình trạng thiếu nước.

– Cần kiểm soát chặt các bệnh nền, đặc biệt là cao huyết áp vì huyết áp có thể bị đẩy lên rất cao trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

– Người lớn tuổi, béo phì và có nhiều bệnh nền kèm theo được xem là những đối tượng có nguy cơ cao.

– Sử dụng quạt, máy lạnh là những biện pháp làm giảm nhiệt độ một cách hữu hiệu.

TTƯT.PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng lý giải một trường hợp bị đột quỵ gần đây sau khi đi nắng về nhà mở quạt và máy lạnh ngay:

Việc mở máy lạnh là nguyên nhân gây ra đột quỵ?

Theo TTƯT.PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, việc mở máy lạnh không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra đột quỵ. Theo khuyến cáo của Hội Tim Mạch và Đột Quỵ Hoa Kỳ hiện nay, khi cấp cứu những trường hợp đột quỵ do tăng thân nhiệt, chúng ta nên làm giảm thân nhiệt ngay cho bệnh nhân bằng các biện pháp như: tắm nước lạnh, sử dụng đá hạ nhiệt, quạt và máy lạnh.

Như vậy, việc sử dụng máy lạnh không thể là nguyên nhân trực tiếp gây ra đột quỵ. Nguyên nhân đột quỵ, nhiều khả năng do thời tiết nắng nóng gây mất nước, dẫn đến việc hình thành huyết khối, đặc biệt đối với hệ mạch máu xơ vữa do bệnh nền cao huyết áp trước đó.

Mức tuổi nào trong cộng đồng cần được cảnh báo nguy cơ đột quỵ trong mùa nắng?

Trong các nghiên cứu, ảnh hưởng thời tiết được ghi nhận rõ với những người lớn tuổi (trong nghiên cứu ở Nhật Bản là nhóm người trên 65 tuổi). Dù vậy, ở người trẻ cũng cần nên tránh nóng.

“Trong một số trường hợp, cũng có thể chấp nhận ‘Hot’ hoặc ‘Very hot’”.

 Tác giả: TTƯT.PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng