“Thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ là gì?

1. “Thời gian vàng” là gì?

Đột quỵ não (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới cũng như tại Việt Nam, sau các bệnh lý tim mạch và ung thư.

Khi đột quỵ xảy ra, cứ 1 phút trôi đi sẽ có đến 2 triệu tế bào thần kinh chết đi. Chính vì thế, việc cấp bệnh nhân đảm bảo trong “thời gian vàng” trong cấp cứu đột quỵ được xem là việc làm vô cùng quan trọng. Theo các chuyên gia, tiết kiệm được mỗi 15 phút thì sẽ giảm được 4% nguy cơ tử vong và tàn phế cho người đột quỵ.

“Thời gian vàng” trong đột quỵ là thời gian tính từ lúc người bệnh bắt đầu có triệu chứng nghi ngờ đột quỵ đến thời điểm bệnh nhân vào bệnh viện được chẩn đoán xác định đột quỵ thiếu máu, không tính từ thời điểm bệnh nhân vào bệnh viện.

Vì vậy, khi thấy một người đột có có các triệu chứng được nói gói gọn trong từ viết tắt F.A.S.T:

– F nghĩa là Face (mặt): mặt của người bệnh không cân xứng, xệ 1 bên hoặc tê bì một bên mặt.

– A nghĩa là Arms (tay): cánh tay của người bệnh yếu 1 bên hoặc tê bì so với bên kia.

– S nghĩa là Speech (lời nói): bệnh nhân nói khó khăn

– T nghĩa là Time (thời gian): Chúng ta cần gọi cấp cứu, đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có đơn vị đột quỵ gần nhất càng nhanh càng tốt.

Các dấu hiệu giúp nhận biết đột quỵ

2. Mốc thời gian vàng trong đột quỵ là gì?

2.1. Đối với tắc nghẽn mạch máu nhỏ

Các chuyên gia cho biết, đối với đột quỵ do tắc nghẽn mạch máu nhỏ, mốc thời gian vàng để cấp cứu kịp thời là 4,5 giờ.

Sau khi đã được các bác sĩ thăm khám chẩn đoán là đột quỵ nhồi máu não, cùng với các xét nghiệm đảm bảo đủ điều kiện sức khỏe, bệnh nhân sẽ được tiêm thuốc tan máu đông (thuốc tiêu sợi huyết) đường tĩnh mạch rTPA.

Trong trường hợp người bệnh bị nhồi máu não do tắc động mạch lớn nội sọ (động mạch cảnh trong, não giữa M1, thân nền…) thì có thể tiêm rTPA, đồng thời sẽ được chuyển đến phòng DSA can thiệp lấy huyết khối.

2.2. Đối với tắc nghẽn mạch máu lớn

Cho bệnh nhân bị tắc mạch nhỏ nhưng nếu nhập viện sau 4,5 giờ thì cũng sẽ không được chỉ định tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch.

Tuy nhiên, nếu bệnh nhân đến cơ sở y tế trong khoảng thời gian 6 giờ và được chẩn đoán đột quỵ do tắc động mạch lớn thì sẽ được can thiệp thái thông nội mạch lấy huyết khối.

Các chuyên gia đột quỵ cho biết, thời gian can thiệp sau 6 giờ là “can thiệp cầu may” tìm thêm cơ may cho bệnh nhân đến trễ nếu bác sĩ có thể chứng minh được là còn cơ may cho bệnh nhân: “còn vùng tranh tối tranh sáng” nghĩa là vùng tế bào não thiếu máu nuôi chưa chết hẳn còn có thể hồi phục.

“Thời gian vàng” trong đột quỵ là thời gian tính từ lúc người bệnh bắt đầu có triệu chứng nghi ngờ đột quỵ đến thời điểm bệnh nhân vào bệnh viện

»»» Xem thêm: Đột quỵ thầm lặng: Mối hoạ tiềm ẩn với sức khoẻ

3. Liệu thời gian vàng trong cấp cứu đột quỵ nhồi máu não và xuất huyết não có khác nhau?

Đối với trường hợp đột quỵ xuất huyết não, số lượng bệnh nhân chỉ chiếm 20-30% nhưng việc điều trị lại khó khăn và phức tạp hơn đột quỵ nhồi máu não.

Trên thực tế, thời gian nào cũng là “thời gian vàng” và nó được tính bằng việc càng nhanh, càng sớm sẽ càng tốt, chứ không phải là 4,5 giờ hay 6 giờ như đột quỵ nhồi máu não, các bác sĩ nhấn mạnh.

Tuy nhiên, riêng với đột quỵ xuất huyết não, ở mỗi vị trí mạch máu vỡ, dù to hay nhỏ, dù nông hay sâu thì việc cứu chữa đều trở nên bị động hơn so với đột quỵ nhồi máu não.

Song, với công nghệ kỹ thuật tiên tiến hiện đại ngày nay, cộng với tay nghề bác sĩ ngày càng được nâng cao, bệnh nhân đột quỵ đến bệnh viện và điều trị đúng phương pháp, kịp thời trong thời gian vàng,… sẽ được cứu sống tới 70-80% bệnh nhân.

Đối với đột quỵ xuất huyết não, thời gian nào cũng là “thời gian vàng” và nó được tính bằng việc càng nhanh, càng sớm sẽ càng tốt, chứ không phải là 4,5 giờ hay 6 giờ như đột quỵ nhồi máu não

»»» Xem thêm: Tìm hiểu về các loại bệnh đột quỵ khác tại: https://benhdotquy.netcategory/tim-hieu-ve-dot-quy/

4. Khi đột quỵ xảy ra, bệnh nhân nên đi đâu?

Tốt nhất, khi đột quỵ xảy ra, bệnh nhân nên được chẩn đoán và điều trị nhanh nhất có thể theo các phương pháp phù hợp. Theo đó, người bệnh đột quỵ nên tìm đến cơ sở y tế đảm bảo những điều kiện sau đây:

– Cơ sở y tế đủ điều kiện cho chẩn đoán bệnh nhân đột quỵ, tối thiểu phải có máy chụp CT Scan.

– Nơi có khả năng điều trị đột quỵ cấp tốt.

– Bệnh viện có thể thực hiện được tất cả các phương pháp chẩn đoán đột quỵ từ CT, MRI, DSA.

Nhờ hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền DSA, nhiều bệnh lý tim mạch, mạch máu não, bệnh lý thần kinh (đặc biệt là nhồi máu cơ tim, đột quỵ) đã giúp cho bác sĩ trong việc chẩn đoán rõ ràng và bệnh nhân được can thiệp kịp thời.

– Cơ sở y tế có thể thực hiện được tất cả các phương pháp điều trị đột quỵ: tiêm tĩnh mạch rTPA, can thiệp vỡ mạch bằng coils, Stent, mở sọ giải ép, can thiệp lấy nội mạch DSA huyết khối, keo gây tắc cầm máu, phẫu thuật cầm máu, kẹp túi phình, gây mê, hồi sức tích cực…

– Nơi tốt nhất bệnh nhân đến đó được trong khoảng 2 giờ để có thể điều trị kịp trong thời gian vàng.

Anh Thi – benhdotquy.net