Tầm soát đột quỵ ngày nay khó hay dễ?

Hiện, việc tầm soát sớm các yếu tố nguy cơ cao dẫn đến đột quỵ hoàn toàn dễ dàng thực hiện. Với các nguyên nhân dị dạng mạch máu não, túi phình mạch máu não, hay đoạn hẹp ở mạch máu nuôi não, đều có thể nhìn thấy qua chẩn đoán hình ảnh. Chi tiết TS.BS Trần Chí Cường – Chủ tịch Hội Can thiệp Thần kinh TP.HCM sẽ lý giải trong bài viết này.

08-11-2022 10:13
Theo dõi trên |

Tất cả đột quỵ não đều có quá trình tích tụ bệnh, từ những nguyên nhân bệnh nền lâu ngày như tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa mạch máu đến các dị dạng bẩm sinh của mạch máu não. Do đó, việc tầm soát và phát hiện sớm để ngăn chặn các cơn đột quỵ xảy ra là việc rất cần quan tâm đúng và thực hiện tầm soát một cách khoa học. Chỉ có như vậy mới mong ngăn chặn đột quỵ thành công.

1. Những đối tượng nào dễ mắc đột quỵ?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Những đối tượng dễ mắc đột quỵ như tuổi cao trên 60, người có bệnh nền tăng huyết áp không kiểm soát, bị tiểu đường nhiều năm, hoặc mỡ máu quá cao. Ngoài ra, còn có các yếu tố nguy cơ khác, bao gồm: thừa cân béo phì, hút thuốc lá, uống rượu bia. Người vừa hút thuốc và uống rượu bia sẽ càng có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn.

Tuy nhiên, một số trường hợp gây khó nhận biết đột quỵ là vấn đề liên quan đến dị tật mạch máu não bẩm sinh. Theo thống kê ở những người đột quỵ dưới 40 tuổi, cho thấy phần lớn họ bị dị dạng mạch máu não hoặc túi phình mạch máu não khá nhiều. Đối với đối tượng đột quỵ dưới 18 tuổi, đa số sẽ liên quan đến bệnh lý bẩm sinh, trong đó khoảng 80 đến 90% xuất huyết não ở trẻ em có liên quan đến dị dạng mạch máu não.

2. Nguyên nhân đột quỵ ngày càng trẻ hóa?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Đúng là như thế, đột quỵ ngày càng trẻ hóa và đa phần liên quan đến rượu bia, thuốc lá hoặc bệnh nền không kiểm soát tốt.

3. Đứng một chân và nhắm mắt lại có giúp chẩn đoán đột quỵ không?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Chúng tôi đã từng chia sẻ rất nhiều về vấn đề liên quan đến test nhanh này. Nếu một người đứng một chân và nhắm mắt trong 20 giây nhưng không té ngã thì nguy cơ đột quỵ sẽ rất thấp. Nếu họ không đứng được trong 20 giây và té ngã, họ sẽ bị nguy cơ đột quỵ cao.

Tuy nhiên, trong ngành y, việc làm này chưa có giá trị khoa học và chưa có bằng chứng chứng minh, mặc dù vấn đề mô tả có một sự liên quan. Ví dụ như một người có dấu hiệu đột quỵ nhẹ, chắc chắn khi làm test nhanh đó chúng ta sẽ không làm được. Một số người có sức khỏe tốt và họ đã tập luyện việc này khá lâu, thì khi đứng 20 đến 30 giây sẽ không bị té ngã, nhưng không thể loại trừ người đó không có nguy cơ đột quỵ.

TS.BS Trần Chí Cường

4. Tắm lạnh vào buổi sáng hoặc tối muộn có thể gây đột quỵ?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Người ta đã chứng minh, nếu nhiệt độ môi trường thay đổi khoảng 3 độ, thì tỷ lệ đột quỵ tăng lên 6%. Thói quen này không chỉ xảy ra ở Việt Nam mà còn nhiều nơi khác trên thế giới. Khi nhiệt độ môi trường và cơ thể có sự chênh lệch quá mức, nguy cơ đột quỵ sẽ tăng.

Khi chúng ta đang nóng hoặc chúng ta tắm về đêm mà không cẩn thận về nhiệt độ nước tắm, nó cũng dẫn đến tình trạng sốc nhiệt. Khi nhiệt độ của nước và cơ thể chênh lệch hơn 3 độ C, chúng ta sẽ có tình trạng sốc nhiệt. Để tránh tình trạng trên, không nên tắm khuya. Trong trường hợp phải tắm khuya, hãy làm cho nhiệt độ của nước bằng với nhiệt độ cơ thể chúng ta.

5. Tầm soát đột quỵ hiện nay được y học khẳng định ra sao?

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Trong khoảng 5 năm trở lại, giới khoa học chứng kiến những cuộc cách mạng khoa học về bùng nổ công nghệ. Tức là trước đây 5 năm, công nghệ chưa đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân và y tế về tầm soát đột quỵ. Trong 2 năm trở lại, thế giới đã có công nghệ tầm soát đột quỵ hàng đầu, mà không cần thực hiện xâm lấn vào người bệnh nhân.

Trước đây, để quan sát được hệ thống mạch máu não, chúng ta phải tiêm thuốc tương phản và chụp CT đa lá cắt. Nguy cơ tiềm ẩn luôn rình rập đối với bệnh nhân bị suy gan, suy thận, hoặc có trường hợp sốc thuốc do tiêm thuốc cản quang. Do đó, việc tầm soát đột quỵ không được thực hiện đại trà.

Với sự phát triển công nghệ hiện nay, nhờ có máy chụp cộng hưởng từ 3 Tesla chúng ta có thể thấy được mạch máu não với đường kính trên dưới 1 mm. Chúng ta cũng có thể chẩn đoán chính xác khối u có đường kính dưới 1 mm, bên cạnh việc tầm soát đột quỵ. Bên cạnh đó, máy cũng giúp phát hiện bệnh nhân bị hẹp mạch máu và dị tật mạch máu não bẩm sinh rất chuẩn xác 100%.

Với dị tật bẩm sinh, bệnh nhân đa phần có các triệu chứng như động kinh, nhức đầu kéo dài hoặc ngất xỉu. Nếu chúng ta không phát hiện sớm và tầm soát kịp thời thì một thời gian sau, dị dạng sẽ căng giãn quá mức và bệnh nhân có thể bị xuất huyết não.

Với công nghệ tầm soát hiện nay, chúng ta hoàn toàn có thể tầm soát từ lúc sau sinh đến cuối đời, để khẳng định người bệnh có bị dị dạng mạch máu não hay không khi cần thiết.

>>> Xem thêm: Gói tầm soát đột quỵ hoàn chỉnh gồm những gì?

6. Khuyến cáo về việc phòng ngừa đột quỵ hiện nay

TS.BS Trần Chí Cường trả lời:

Về vấn đề lối sống, tôi thấy có một điều đáng quan tâm là các ông bà, cô chú trên 60 thì lại có kết quả xét nghiệm rất tốt, đặc biệt là người miền Tây, họ có mỡ máu và đường huyết tốt. Ngược lại, những ngưởi ở độ tuổi lao động dưới 50 trong cộng đồng rất đáng lo ngại về sức khỏe, vì phần lớn họ hút thuốc, uống rượu bia nhiều.

Trước khi nghĩ đến tầm soát, phòng ngừa, việc đầu tiên là trở về ăn uống điều độ, không ăn quá mặn, ngọt, béo. Tiêu thụ rượu bia và thuốc lá một cách vừa phải. Tuyệt đối không hút thuốc.

Trong Dy (ghi), benhdotquy.net (Nguồn: THVL)


Có cách nào phân biệt đột quỵ với triệu chứng huyết áp thấp?

Có cách nào phân biệt đột quỵ với triệu chứng huyết áp thấp?

1. Huyết áp thấp là tình trạng như thế nào? BS.CK1 Trần Ái Thanh: Huyết áp bình thường có chỉ số là 120/80 mmHg. Huyết áp thấp là khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg và huyết áp tâm trương dưới 60mmHg. Huyết áp thấp chia thành 2 nhóm: huyết áp thấp …

Chăm sóc đột quỵ

Dấu hiệu đột quỵ

Tầm soát đột quỵ