Tác dụng và lưu ý khi dùng thuốc chống đông kháng vitamin K trong điều trị đột quỵ

1. Phương pháp điều trị bệnh rung nhĩ

BS Trần Hùng trả lời: Đột quỵ có hai dạng: đột quỵ thiếu máu não và đột quỵ xuất huyết não. Đột quỵ thiếu máu não ở bệnh nhân bị rung nhĩ chiếm hơn 90%. Còn 10% còn lại là đột quỵ xuất huyết. Đột quỵ là nguyên nhân thứ ba gây tử vong và nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế. Điều trị đột quỵ ở bệnh nhân rung nhĩ gặp rất nhiều khó khăn. Thứ nhất, nếu bệnh nhân đột quỵ bị rung nhĩ đã được dự phòng bằng thuốc chống đông, việc tái lưu thông mạch máu sẽ khó khăn vì biện pháp tiêu sợi huyết bị chống chỉ định. Do đó, chúng ta chỉ còn biện pháp duy nhất là can thiệp lấy huyết khối. Biện pháp này chỉ được áp dụng ở một số trung tâm lớn và khá phổ biến ở Việt Nam. Tuy nhiên, việc áp dụng ở các bệnh viện tuyến và trung tâm chưa phổ biến. Trong khi đó, dự phòng rung nhĩ hiện nay chưa được coi trọng lắm, chỉ gần 30% bệnh nhân bị đột quỵ hay chưa bị đột quỵ có bệnh lý rung nhĩ được dự phòng bằng aspirin hoặc không được dự phòng. Nếu bệnh nhân được dự phòng bằng thuốc kháng Vitamin K, việc điều trị không đạt được kết quả như mong muốn. Do đó, điều trị rung nhĩ ở bệnh nhân đột quỵ là một thách thức cho cả bệnh nhân và việc điều trị dự phòng đột quỵ tái phát.

Việc điều trị đột quỵ ở bệnh nhân rung nhĩ gặp rất nhiều khó khăn

>>> Xem thêm: Giải đáp các câu hỏi thường gặp về thuốc kháng đông

2. Vì sao bệnh nhân phải uống thuốc kháng đông?

BS Trần Hùng trả lời: Khi bệnh nhân bị rung nhĩ có kèm theo các yếu tố nguy cơ khác của đột quỵ như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý mạch vành và bệnh lý mạch máu ngoại biên, thì tần suất của bệnh sẽ diễn biến theo năm. Do đó, vấn đề dự phòng đột quỵ được đề ra để tránh tử vong và giảm nguy cơ tàn phế. Các thuốc chống đông đã được chứng minh hiệu quả trên việc dự phòng và đột quỵ chưa xảy ra ở bệnh nhân rung nhĩ hoặc dự phòng tái phát trên bệnh nhân tái phát rung nhĩ đã bị đột quỵ.

3. Việc uống thuốc kháng đông được áp dụng ra sao đối với bệnh nhân?

BS Trần Hùng trả lời: Để dự phòng đột quỵ có hai loại thuốc chống đông chính: Thuốc chống đông kháng vitamin K (còn gọi là thuốc kháng vitamin K) thường dùng là Sintrom (Acenocoumarol) và Coumadine (Warfarin). Thuốc kháng đông thế hệ mới không chứa Vitamin K, trên thị trường hay sử dụng là Dabigatran, tên biệt dược Pradaxa và Rivaroxaban có biệt dược là Xarelto. Khi bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông để dự phòng đột quỵ tiên phát cũng như thứ phát, chúng ta cần theo dõi bệnh nhân khi sử dụng. Đối với thuốc chống đông Sintrom sẽ sử dụng xét nghiệm INR. Để theo dõi xét nghiệm INR, có hai dạng xét nghiệm: một dạng là lấy máu tĩnh mạch sẽ cho kết quả trong vòng 90 phút, loại xét nghiệm test nhanh diễn ra trong vài phút. Xét nghiệm test nhanh được các tổ chức tim mạch thế giới khuyên sử dụng nhưng vì giá đắt nên ở Việt Nam chưa áp dụng một cách thành quy. Thuốc chống đông phải được thử INR mỗi tuần hoặc hai tuần hay tối đa là một tháng khi sử dụng cũng như duy trì sự hiệu quả điều trị để giảm nguy cơ thấp nhất khi sử dụng thuốc. Các nhóm thuốc kháng đông mới như Pradaxa hay Xarelto, chúng ta không cần theo dõi hiệu quả khi điều trị. Tuy nhiên, nếu theo dõi sẽ tốt hơn khi sử dụng thuốc để hạn chế hiện tượng xuất huyết.

Thuốc chống đông kháng vitamin K là thuốc chống đông máu đường uống, được sử dụng để điều trị và ngăn ngừa huyết khối trong các mạch máu.

4. Lưu ý khi dùng thuốc kháng đông

BS Trần Hùng trả lời: Đối với thuốc kháng đông và ăn uống, tương tác ít xảy ra. Các khuyến cáo trong tờ sử dụng thuốc ít có đề cập đến vấn đề trên. Riêng thuốc chống đông kháng Vitamin K, vấn đề tương tác thuốc và thức ăn rất nhiều. Nó làm cho kết quả điều trị khó dự đoán, thức ăn và thuốc làm giảm tác dụng của thuốc kháng Vitamin K. Do cơ chế của nó là kháng Vitamin K nên người bệnh cần hạn chế tất cả thức ăn chứa nhiều Vitamin K. Thức ăn chứa Vitamin K nhiều là bông cải, cải thìa, cải xanh, măng Tây, dưa chuột, dầu ô liu… Người bệnh sử dụng thuốc chống đông có thể tìm hiểu thêm trên mạng các dạng thức ăn chứa Vitamin K. Một số thuốc làm tăng tác dụng thuốc kháng Vitamin K khiến bệnh nhân dễ bị xuất huyết như thuốc kháng sinh, thuốc kháng nấm, các thuốc chống loạn nhịp dùng trong bệnh lý tim mạch, đặc biệt là một số thuốc tăng khả năng kháng Vitamin K do bác sĩ kê toa, đó là thuốc hoạt huyết dưỡng não. Một số loại thuốc khác không làm tương tác thuốc nhưng làm tăng cường xuất huyết khi sử dụng thuốc kháng Vitamin K cũng như kháng đông mới đó là thuốc kháng có hay không có corticoide, thuốc kháng tiểu cầu hoặc thuốc chống đông khác. >>> Xem thêm: Thuốc kháng đông và những lưu ý khi sử dụng

5. Ưu điểm và lưu khi sử dụng thuốc thuốc kháng đông

BS Trần Hùng trả lời: Thuốc kháng đông cũ và thuốc kháng đông kháng Vitamin K có nhiều khuyết điểm trong quá trình điều trị là cửa sổ điều trị hẹp. Khi điều trị, cửa sổ INR từ hai là an toàn. Một số chỉ định có thể là 3.2 hay 4. Tuy nhiên, do quá trình tương tác với thức ăn hay thuốc, chúng ta không thể tiên đoán. Do đó, vai trò của thuốc Vitamin K giảm khá nhiều so với thuốc kháng đông mới. Nếu khuyến cáo bệnh nhân bị đột quỵ chưa rung nhĩ sử dụng thuốc kháng đông, mức độ khuyến cáo của hai bên là như nhau nhưng trên bệnh nhân rung nhĩ bị đột quỵ các thuốc kháng đông mới sẽ được khuyến cáo mạnh hơn Vitamin K.

6. Sử dụng thuốc kháng Vitamin K giống con dao hai lưỡi, đúng hay sai?

BS Trần Hùng trả lời: Sử dụng thuốc Vitamin K như dao hai lưỡi không chính xác lắm. Thuốc kháng đông Vitamin K vẫn còn chỗ đứng ở bệnh nhân rung nhĩ, đặc biệt là bệnh nhân rung nhĩ do bệnh lý van tim, bệnh nhân bị bệnh thận mạn, phụ nữ có thai. Thuốc kháng đông mới tỏ ra hiệu quả nhưng vẫn hạn chế trong một số tình huống như suy thận nặng hoặc rung nhĩ do bệnh lý van tim. Những hạn chế của thuốc Vitamin K như cửa sổ điều trị hẹp, tương tác với thức ăn cũng giống như khó tiên đoán hiệu quả. Nếu chúng ta điều trị bằng thuốc kháng Vitamin K, thời gian INR đạt trong quá trình điều trị tốt vẫn tương đương với thuốc kháng đông mới không theo Vitamin K. Phần 2: Trả lời tất cả những thắc mắc về thuốc chống đông kháng vitamin K

Trọng Dy (ghi), benhdotquy.net

(Theo Thuốc Kháng Vitamin K Trong Điều Trị Đột Quỵ – 02/04/2017 – Radio VOH)