Sự gia tăng đột quỵ đáng lo ngại ở người trẻ 

Đột quỵ đang lặng lẽ đe dọa người trẻ

Đột quỵ hay còn gọi là tai biến mạch máu não là nguyên nhân gây tử vong thứ 2 trên thế giới. Đột quỵ có thể xảy ra ở bất cứ thời điểm nào. Do đó, nếu không được cấp cứu kịp thời sẽ dẫn đến những di chứng không thể phục hồi, thậm chí là tử vong, tạo gánh nặng về kinh tế cho cả gia đình và xã hội.

Thời điểm giữa tháng 8/2023, thông tin một tài xế 33 tuổi đang lái xe chở 32 hành khách từ TPHCM về Sóc Trăng thì bất ngờ lên cơn đột quỵ. Anh đã cố gắng tấp lề để giữ an toàn cho hành khách và người đi đường, nhưng sau đó, bản thân anh không qua khỏi. Đến đầu tháng 9/2023, thầy Hiệu trưởng của một trường THPT tại Đồng Tháp, bất ngờ đột quỵ ngay trong lễ khai giảng, được đồng nghiệp đưa đi cấp cứu và cũng không qua khỏi. Trước đó, nam ca sĩ Huy Bảo, cựu thành viên 18B Band, cũng qua đời do đột quỵ ở tuổi 32.

Đột quỵ, giờ không còn là mối nguy hại của người cao tuổi hay trung niên mà còn là mối đe dọa đối với người trẻ. 

Khó khăn trong cấp cứu đột quỵ tại cơ sở y tế

Mỗi phút trôi qua, người bệnh đột quỵ có thể mất đi gần 2 triệu tế bào não nếu không được cấp cứu kịp thời. Tuy nhiên, việc cấp cứu người bệnh đột quỵ hiện nay đang gặp rất nhiều khó khăn.

Theo PGS.TS Nguyễn Huy Thắng – Phó chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, hiện nay, số ca đột quỵ tại nước ta khoảng trên 200.000 ca mỗi năm. Điều kiện lý tưởng là khoảng 500 bệnh nhân trên một đơn vị điều trị đột quỵ. Điều này có nghĩa, Việt Nam cần 400 đơn vị đột quỵ trong những năm tới, ít nhất 200 cơ sở để quản lý 1.000 bệnh nhân mỗi năm.

Nhiều người trẻ hiện vẫn còn lơ là với các triệu chứng liên quan đến đột quỵ (Hình minh họa)

Chia sẻ về vấn đề đột quỵ trẻ hóa, theo ThS.BS Phùng Đình Thọ – Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai, trung bình một ngày, tại Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận 40 bệnh nhân đột quỵ, trong số đó có khoảng 10% bệnh nhân là người trẻ. Đặc biệt, những bệnh nhân trẻ này thường rất lơ là với các dấu hiệu của đột quỵ và nhập viện khi tình trạng đã trở nặng. Các bác sĩ đều phải rất kiềm chế khi giải thích cho gia đình bệnh nhân về các trường hợp trên do gia đình không thể chấp nhận được việc người thân còn trẻ đã bị đột quỵ.

Có hai thời điểm trong ngày dễ xảy ra đột quỵ là buổi sáng thức dậy và giữa đêm khi bệnh nhân đã đi ngủ. Đối với những bệnh nhân được người nhà phát hiện giữa đêm rồi đưa đến bệnh viện cấp cứu thường đã vượt quá “giờ vàng”. 

Việc cấp cứu đột quỵ đạt tỷ lệ thành công cao còn phụ thuộc vào việc bệnh nhân đến sớm, đặc biệt trong 4,5 giờ đầu. Tuy nhiên, hiện tại Trung tâm Đột quỵ Bệnh viện Bạch Mai chỉ có khoảng 20% bệnh nhân đến trong thời gian này. Khi đó, các bác sĩ sẽ tiến hành điều trị tích cực, đem lại hiệu quả tốt nhất cho bệnh nhân. Trường hợp người bệnh đến muộn hoặc đã hôn mê sâu thì khả năng tiên lượng xấu và kết quả không khả quan. Xem thêm: Người trẻ vận động nhiều, có cần phòng ngừa đột quỵ hay không?

Bệnh nhân đột quỵ dưới 40 tuổi tăng 20 – 25% tại các cơ sở y tế

Theo thống kê từ Bộ Y tế, tại Việt Nam, tỉ lệ người trẻ dưới 40 tuổi bị đột quỵ, tăng trung bình 2% mỗi năm và đang có khoảng 15% bệnh nhân đột quỵ trong độ tuổi từ 18 – 50.

Xu hướng bệnh nhân mắc đột quỵ ngày càng trẻ hóa, nhưng nhiều người trẻ hiện chưa quan tâm đúng mức đến vấn đề phòng ngừa căn bệnh này; thậm chí còn có những thói quen làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh, mà không hề biết. Với nhu cầu cuộc sống hiện nay, bận rộn, quá tải trong công việc và các vấn đề xã hội, cùng với tình trạng ít vận động đang gây ra nguy cơ đột quỵ lớn hơn đối với người trẻ. 

Lời vận động, căng thẳng, chế độ sinh hoạt không lành mạnh là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ đột quỵ ở người trẻ (Hình minh họa)

Chia sẻ của BS Hà Đức Tuấn – Trường khoa Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, tại đây, bệnh nhân trẻ tuổi nhất từng tiếp nhận là 21 tuổi. Tuy nhiên, ông cũng biết có nhiều nơi bệnh nhân đột quỵ mới chỉ 13 tuổi. Đây là tín hiệu đáng lo ngại.

Tại các bệnh viện có cấp cứu đột quỵ, số bệnh nhân trẻ (dưới 40 tuổi) mắc đột quỵ đều tăng từ 20 – 25%, tăng gấp đôi so với những năm trước. 

Phòng ngừa đột quỵ là điều quan trọng và cấp thiết

Theo BS Thọ, nguyên nhân đột quỵ trẻ hóa do lối sống đô thị hóa hiện nay, chế độ ăn uống nhiều dầu mỡ; sử dụng nhiều chất kích thích như rượu, bia, thuốc lá, các chất gây nghiện … Các dấu hiệu cảnh báo thường không có vì đột quỵ đến đột ngột. Khoảng 20% bệnh nhân có các triệu chứng thiếu máu não thoáng qua, yếu nửa người. Khi phát hiện bệnh nhân đột quỵ phải đưa người bệnh đến các bệnh viện càng sớm càng tốt.

Hiện nay, những bệnh nhân trong độ tuổi từ 20 – 30, có tỷ lệ dị dạng mạch máu não nhiều hơn. Còn những đối tượng từ 30 – 40 tuổi, mắc các bệnh huyết áp, tiểu đường và nhiều vấn đề liên quan đến lối sống cũng là nguyên nhân gây ra đột quỵ. 

Người bị đột quỵ dù còn trẻ thì bệnh nhân có qua khỏi cũng để lại nhiều di chứng ảnh hưởng đến cuộc sống còn rất dài sau đó. Bởi lứa tuổi dưới 45 là lứa tuổi đang ở độ chín cả về thể chất lẫn tinh thần, đây cũng là lực lượng lao động có nhiều kinh nghiệm. Vì vậy, việc dự phòng đột quỵ ở những người trong độ tuổi này là hết sức cần thiết.

Hiện nay, nhiều người truyền miệng nhau các biện pháp sơ cứu đột quỵ ban đầu như: Chích đầu ngón nay khiến bệnh nhân khi đến bệnh viện bị chảy máu nhiều, thậm chí không thể cầm máu. Nhiều người tự đo huyết áp tại nhà và uống thuốc huyết áp, cho bệnh nhân nuốt các viên thuốc to với tác dụng dự phòng đột quỵ, việc này có thể khiến bệnh nhân sặc, sốc thuốc vào phổi, gây nguy hiểm tính mạng.

BS Thọ khuyến cáo, nếu gặp bệnh nhân đột quỵ, trường hợp bệnh nhân còn tỉnh táo, gọi 115 hoặc đưa ngay đến cơ sở y tế có cấp cứu đột quỵ gần nhất. Trường hợp bệnh nhân hôn mê, không tỉnh táo, tím tái, suy hô hấp,… Hãy gọi 115 để có các phương pháp sơ cứu phù hợp và đưa đến bệnh viện có cấp cứu đột quỵ.